Demiryolu ulaşımı, ülkemizde düşündüğünden çok daha geniş bir ağa yayılmış durumda. Bu konuya detaylı bakarsak, demiryolu ulaşımını farklı kategorilerde ele almak, hangi şehirlerde ne tür bir hizmetle karşılaşacağını daha net anlamana yardımcı olacaktır:
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) Taşımacılık tarafından işletilen geleneksel yolcu ve bölgesel tren hatları, ülkenin dört bir yanına yayılmış durumda. Neredeyse tüm coğrafi bölgelerimizde ve pek çok ilimizde bir demiryolu istasyonu bulabilirsin. Bu ağ, ana hatlar üzerinde birçok büyük şehri ve kasabayı birbirine bağlar.
Başlıca merkezler ve hatların geçtiği bazı önemli şehirler şunlardır:
Marmara: İstanbul (Halkalı), Kocaeli, Sakarya, Bilecik, Eskişehir, Balıkesir, Tekirdağ.
İç Anadolu: Ankara, Kayseri, Sivas, Konya, Afyonkarahisar, Karaman, Aksaray (yük hattı).
Ege: İzmir, Afyonkarahisar, Manisa, Aydın, Denizli, Kütahya, Uşak.
Akdeniz: Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş (Nurdağı), Gaziantep.
* Doğu ve Güneydoğu Anadolu: Malatya, Elazığ, Diyarbakır, Batman, Kars, Erzurum, Van (feribot bağlantısıyla).
Bu hatlar sadece yolcu taşımacılığı için değil, aynı zamanda ülkenin ekonomik can damarı olan yük taşımacılığı için de hayati öneme sahiptir. Sanayi bölgelerinden limanlara, hammaddeden nihai ürüne kadar birçok taşıma bu ağ üzerinden yapılır.
Ülkemizin modern demiryolu yüzü olan Yüksek Hızlı Tren (YHT) hatları ise şu an için daha odaklanmış bir ağa sahip, ancak sürekli genişliyor:
Ankara: YHT ağının merkezi konumunda.
Eskişehir: Ankara-İstanbul ve Ankara-Konya hatlarının kesişim noktasında, önemli bir YHT şehri.
İstanbul: Pendik ve Söğütlüçeşme ana durakları olup, Marmaray entegrasyonuyla Halkalı'ya kadar ulaşım imkanı sunar.
Konya: Ankara ve Karaman yönlü hatlara sahip.
Bilecik, Kocaeli, Sakarya: Ankara-İstanbul YHT hattı üzerinde yer alırlar.
Karaman: Konya'dan devam eden YHT hattıyla ulaşılabilir.
* Sivas: Yakın zamanda açılan Ankara-Sivas YHT hattı ile bu listeye eklendi.
Gelecekte Bursa, İzmir, Afyonkarahisar, Mersin, Adana ve Gaziantep gibi şehirler de YHT ağına entegre ediliyor.
Şehir içi ve yakın çevre ulaşımının belkemiğini oluşturan banliyö tren sistemleri, özellikle büyük metropollerde hayatı kolaylaştırır:
İstanbul: Marmaray hattı ile Gebze'den Halkalı'ya kadar uzanan geniş bir banliyö hattına sahipsin. Bu hat, Avrupa ve Anadolu yakasını deniz altından birleştirerek devrim niteliğinde bir ulaşım sunar.
İzmir: İZBAN, şehrin kuzeyinden (Aliağa) güneyine (Selçuk) uzanan, metro ve otobüs hatlarıyla entegre, ülkenin en uzun banliyö hatlarından biridir.
Ankara: Başkentray, Kayaş'tan Sincan'a kadar uzanan modern ve hızlı bir banliyö hattıdır.
Gaziantep: Yakın zamanda faaliyete geçen Gaziray, şehrin banliyö ulaşımında önemli bir rol oynuyor.
Günlük şehir içi ulaşımda demiryolu deneyimini en yoğun yaşadığın yerler buralardır. Birçok büyükşehir, trafik sorununa çözüm olarak raylı sistemlere yatırım yapıyor:
İstanbul: Ülkemizin en kapsamlı metro, tramvay, füniküler ve hafif raylı sistem ağına sahip şehri. Neredeyse şehrin her noktasına raylı sistemlerle ulaşman mümkün.
Ankara: Metro ve Ankaray hafif raylı sistem hatlarıyla hizmet verir.
İzmir: Metro ve Tramvay hatlarıyla şehir içi ulaşımda önemli bir yere sahip.
Bursa: Bursaray ve Tramvay hatları bulunur.
Antalya: Tramvay hatları (Nostaljik ve Modern) ile ulaşım sağlar.
Adana: Metro hattı mevcuttur.
Eskişehir: Tramvay ağıyla bilinir.
Gaziantep: Tramvay hattına ek olarak Gaziray banliyö sistemi de şehir içi ulaşımda kilit rol oynar.
Kayseri: Tramvay hattı aktiftir.
Konya: Tramvay hatları bulunur.
Kocaeli: Tramvay hattı (Akçaray) ile hizmet verir.
Samsun: Tramvay hattı mevcuttur.
* Mersin: Metro inşaatı devam etmektedir.
Tecrübeyle sabit bir püf noktası: "Demiryolu ulaşımı" dediğimizde aklına sadece trenler gelmesin. Birçok şehirde metrolar, tramvaylar ve banliyö trenleri, o şehrin günlük ritminin ayrılmaz bir parçasıdır. Örneğin, İstanbul'da Marmaray, hem şehirlerarası YHT'lerin devamı niteliğindeyken hem de milyonlarca İstanbullunun günlük işe gidip gelmesinde kullandığı bir banliyö hattıdır. Bu entegrasyonlar, ulaşım planlamanda sana büyük kolaylıklar sağlar. Geniş bir ağ üzerinde olduğunu ve bu ağın sürekli geliştiğini bilmelisin.