Question

Deprem annda yapılması gerekenlir nelerdir ?

Answer 1

Deprem anında ilk ve en önemli kural, panik yapmamak ve hızlıca doğru pozisyonu almaktır. Unutma, o ilk saniyeler hayat kurtarır. Yapman gereken temel hareket dizisi "Çök-Kapan-Tutun" (Drop, Cover, Hold On) prensibidir.

1. Çök (Drop)

Sarsıntıyı hissettiğin anda hemen dizlerinin üzerine çök. Ayakta kalmaya çalışmak dengeni kaybetmene ve kontrolsüzce düşerek yaralanmana neden olabilir. Vücudunu küçülterek düşme riskini en aza indirirsin.

2. Kapan (Cover)

Sağlam bir masa, sıra, koltuk gibi ağır ve sabit bir eşyanın altına girerek başını ve boynunu kollarınla sıkıca koru. Eğer yakınında böyle bir eşya yoksa, iç duvar kenarına çömelerek yine ellerinle başını ve boynunu kapatmalısın. Pencere, cam, dış duvarlar ve devrilebilecek ağır eşyalardan (kitaplık, gardırop) kesinlikle uzak durmalısın. Kendi tecrübelerimden biliyorum ki insanlar o an refleksle çıkışa veya pencereye yöneliyor, bu en büyük hatalardan biri.

3. Tutun (Hold On)

Altına girdiğin veya yanında durduğun eşyaya sıkıca tutun. Sallantı bitene kadar bu pozisyonda kalmaya devam et. Eşya hareket ederse sen de onunla birlikte hareket etmelisin ki korunaklı alanından ayrılmayasın. Bu, senin için bir nevi "mobil sığınak" görevi görür.

Ek Uzmanlık Gerektiren Püf Noktaları

• "Hayat Üçgeni" Miti: En sık karşılaştığım ve düzeltmek zorunda kaldığım yanlışlardan biri, "hayat üçgeni" olarak bilinen kavramdır. Ulusal ve uluslararası resmi kurumlar (AFAD, Kandilli Rasathanesi, FEMA) bu yöntemi önermiyor. Bir eşyanın yanında oluşacak boşluğun güvenli olduğu varsayımı, eşyanın nasıl yıkılacağına ve hareket edeceğine dair kesin bilgiye sahip olmaman nedeniyle risklidir. Senin esas amacın, üzerine düşebilecek nesnelerden korunmak ve ezilme riskini en aza indirmektir. Masa altına girmek, bu konuda çok daha güvenilir ve bilimsel olarak kanıtlanmış bir yöntemdir.
• Asansör ve Merdivenlerden Uzak Dur: Deprem anında kesinlikle asansör kullanmaya kalkışma. Merdivenler de bina içinde en zayıf ve riskli alanlardandır.
• Açık Alanda İsen: Eğer açık alanda yakalanırsan, binalardan, elektrik direklerinden, köprülerden ve üst geçitlerden hemen uzaklaş. Geniş, boş bir alana çökerek başını korumalısın.
• Araç İçinde İsen: Aracını güvenli bir yere çekip durdur. Köprü altları, tünel girişleri gibi riskli yerlerden uzak durduktan sonra aracın içinde kalmak genellikle en güvenli seçenektir.
• Sakin Kal: Unutma, en büyük düşman paniktir. Beynin doğru kararları verebilmesi için sakin kalman hayati önem taşır. Önceden yaptığın tatbikatlar ve bilgi birikimin bu sakinliği sağlamana yardımcı olacaktır.

Sarsıntı bittikten sonra ise sakin adımlarla binayı tahliye etmeli, elektrik, doğalgaz ve suyu kesmeli, deprem çantanı alarak güvenli toplanma alanına yönelmelisin.

Answer 2

Deprem anında yapman gereken ilk ve en hayati şey, Çök, Kapan, Tutun hareketini derhal uygulamaktır. Bu üç adımlık eylem, deprem sırasında hayatta kalma şansını en yüksek seviyeye çıkaran, bilimsel olarak kanıtlanmış bir yaşam üçgeni prensibidir.

Çök, Kapan, Tutun Uygulaması

• Çök (Drop): Sarsıntı başladığında düşme riskini ortadan kaldırmak için hemen yere, dizlerinin ve ellerinin üzerine çök. Ayakta durmaya çalışmak veya koşmak, dengeni kaybetmene ve ciddi yaralanmalara neden olabilir.
• Kapan (Cover): Başını ve boynunu düşen molozlardan, kırılabilecek camlardan veya devrilebilecek eşyalardan korumak için sağlam bir masanın, sıranın veya başka bir mobilyanın altına gir. Eğer yakınında sağlam bir mobilya yoksa, bir iç duvarın yanına çömelerek kollarınla başını ve boynunu sıkıca kapat. Unutma, pencere kenarları veya dış kapılar güvenli değildir. Modern yapılarda kapı pervazları seni korumaz, aksine düşen camlara veya dışarıdaki tehlikelere maruz bırakabilir.
• Tutun (Hold On): Altına girdiğin veya yakınına çömeldiğin mobilyaya sıkıca tutun. Sarsıntının şiddetine göre mobilya hareket edebilir; sen de onunla birlikte hareket etmeye hazır olmalısın ki korumasız kalmayasın. Sarsıntı tamamen bitene kadar bu pozisyonunu koru.

Bulunduğun Ortama Göre Özel Durumlar:

• Kapalı Alanlardaysan: Pencere, ayna, raf, dolap gibi devrilebilecek veya kırılabilecek eşyalardan uzak dur. Asansörleri kesinlikle kullanma. Elektrikler kesilebilir ve asansörde mahsur kalma riski çok yüksektir.
• Açık Alandaysan: Binalardan, elektrik direklerinden, ağaçlardan, köprülerden ve üst geçitlerden uzak, açık bir alana gitmeye çalış. Ancak bunu yaparken koşmak yerine, hızla güvenli bir noktaya ilerleyip yere çökerek başını ve boynunu koru.
• Araç İçindeysen: Sakince aracını yolun sağına çek ve dur. Köprü, üst geçit, tünel veya ağaç altları gibi tehlikeli yerlerden uzakta durmaya özen göster. Sarsıntı geçene kadar aracın içinde kal. Aracın kasası, düşen bazı nesnelere karşı bir miktar koruma sağlayabilir.
• Yatakta Yakalanırsan: Yatakta kal ve başını bir yastıkla koru. Yatağın yanındaki ağır veya devrilebilecek mobilyaların olmadığından emin ol.

Benim yıllardır edindiğim tecrübelere göre, deprem anında panik en büyük düşmandır. Çök, Kapan, Tutun hareketini aile fertlerinle veya çalışma arkadaşlarınla düzenli olarak tatbikat yapın. Bu, beyninin bu eylemi bir refleks haline getirmesini sağlar ve gerçek bir deprem anında doğru ve hızlı tepki vermene yardımcı olur. Tatbikatlar sayesinde insanlar panik yerine daha bilinçli davranabiliyor, bu da yaralanmaları önemli ölçüde azaltıyor. Sarsıntı sona erdikten sonra ise artçı depremlere karşı hazırlıklı olmalı ve önceden belirlediğin güvenli tahliye planını uygulamalısın.