Deprem anında ne yapmalıyız?

Question

Doğru ve hızlı tepkiler can kurtarır. Evde, okulda veya dışarıda deprem sırasında güvenli kalmak için hangi adımları atmamız gerektiğini merak ediyor musunuz?

Answer 1

Deprem anında en kritik şey, panik yapmadan doğru tepki vermek. İlk saniyeler can kurtarır ve çoğu zaman hayat kurtaran farkı yaratır.

İç Mekanda Neler Yapmalısın? (Evde, Ofiste, Okulda)

Eğer kapalı bir alandaysan, önceliğin "Çök-Kapan-Tutun" (Drop-Cover-Hold On) pozisyonunu almak olmalı:

1. Çök: Hemen olduğun yerde yere çök. Ayakta kalmaya çalışmak denge kaybına ve düşmelere neden olabilir, bu da yaralanma riskini artırır.
2. Kapan: Sağlam ve ağır bir eşyanın (masa, sıra, yatak yanı gibi) altına girerek başını ve boynunu düşebilecek cisimlerden koru. Yanında sağlam bir eşya yoksa, yüzünü ve başını kollarının arasına alarak cenin pozisyonunda yere kapan, böylece hayati organlarını korumuş olursun.
3. Tutun: Bulunduğun eşyaya sıkıca tutun. Sarsıntı ile birlikte hareket etmesini engelle, o senin siperindir. Sarsıntı tamamen bitene kadar yerinden ayrılma.

Unutma: Pencerelerden, aynalardan, raflardan, ağır ve devrilebilecek eşyalardan kesinlikle uzak dur. Asla merdivenlere veya asansörlere koşma, bunlar deprem anında en tehlikeli yerlerdir. Benim yıllardır edindiğim tecrübeler gösteriyor ki, çoğu yaralanma, koşmaya veya güvensiz yerlere sığınmaya çalışırken meydana geliyor. Sarsıntının bitmesini bekleyip, ardından planlı hareket etmek hayati önem taşır.

Dış Mekanda Neler Yapmalısın?

Eğer deprem anında dışarıdaysan:

• Hemen binalardan, duvarlardan, elektrik direklerinden, ağaçlardan ve bilboard gibi yüksek yapılardan uzaklaşarak açık bir alana git. Binaların cephelerinden düşebilecek sıva, cam veya diğer parçalar ciddi tehlike oluşturur. Açık alanda çömelerek, düşmelere karşı kendini koru.
• Araç kullanıyorsan, güvenli bir yere (köprü altı, üst geçit, tünel giriş çıkışları hariç) çekerek dur ve aracın içinde kal. Emniyet kemerini takılı tut ve sarsıntı geçene kadar bekle. Araç, dışarıdaki düşen cisimlere karşı bir miktar koruma sağlar.

Deprem bittikten sonra ise, telaşa kapılmadan, belirlenmiş toplanma alanlarına doğru güvenli bir şekilde ilerle. Aceleci ve panik dolu hareketler yerine, sakinliğini koruyarak çevreni gözlemle ve hasar durumuna göre hareket et. Unutma, doğru zamanda doğru tepki, hayatını kurtarır.

Answer 2

Deprem anında ilk ve en kritik kural "Çök-Kapan-Tutun" pozisyonunu almaktır. Bu eylem dizisi, seni düşen nesnelerden, savrulmaktan ve enkaz altında kalma riskinden büyük ölçüde korur. İşte adım adım ve bulunduğun yere göre yapman gerekenler:

İç Mekanlardaysan (Ev, Ofis, Okul vb.)

1. Çök: Sarsıntıyı hissettiğin anda hemen dizlerinin üzerine çökerek devrilme ve düşme riskini en aza indir. Ayakta durmaya çalışmak seni tehlikeli bir şekilde savurabilir.
2. Kapan: Sağlam bir masa, sıra veya benzeri, yıkılmayacağından emin olduğun bir mobilyanın altına girerek başını ve boynunu ellerinle sıkıca koru. Bu, tepeden düşen nesnelerin, tavan parçalarının ve avizelerin seni yaralamasını engeller. Eğer yakınında sağlam bir mobilya yoksa, iç duvar kenarına çömelip yine başını ve boynunu korumalısın. Camlardan, pencerelerden ve dış duvarlardan uzak durmak en iyisidir.
3. Tutun: Bulunduğun mobilyaya sıkıca tutun. Sarsıntı devam ettikçe mobilya hareket edebilir; sen de onunla birlikte hareket etmelisin ki koruyucu altında kalmaya devam et. Asla dışarıya koşmaya çalışma, merdivenlere veya asansörlere yönelme. Pencerelerden, cam objelerden, aynalardan ve yüksek raflardan uzak dur.

Açık Alandaysan

Eğer dışarıdaysan, binalardan, elektrik direklerinden, üst geçitlerden, ağaçlardan ve düşebilecek herhangi bir levha veya panodan hızla uzaklaşarak açık bir alana gitmeye çalış. Açık alanda çömelerek başını ve boynunu ellerinle koru. Sarsıntı bitene kadar bu pozisyonda kal.

Araç İçindeysen

Aracı güvenli bir yere çekip durdur. Köprü, tünel, üst geçit altları veya elektrik direklerinin yakını gibi riskli yerlerden uzaklaşmaya özen göster. Sarsıntı bitene kadar aracının içinde kal. Aracın en azından düşen küçük nesnelerden koruma sağlayabilir.

Uzman Gözüyle Püf Noktaları

• Hız Kritik: Depremin ilk 5-10 saniyesi hayati önem taşır. Bu kısa sürede doğru tepkiyi verebilmek, yaralanma riskini katbekat düşürür. Yıllardır yaptığım gözlemlerde, panik yerine hemen aksiyona geçenlerin çok daha az hasarla atlattığını gördüm. Reflekslerini güçlendirmek için tatbikatlara katılmalısın.
• Panik Yapma: En büyük düşmanın panik. Sakin kalmaya çalışmak, doğru kararları vermeni sağlar. Derin nefes alıp vermek, o anki şoku atlatmanda kısmen yardımcı olabilir.
• Yerini Terk Etme: Sarsıntı tamamen bitene kadar bulunduğun güvenli pozisyonu terk etme. Sarsıntı bittikten sonra ise sakin adımlarla, çevreyi kontrol ederek ve artçı sarsıntılara karşı hazırlıklı olarak en yakın güvenli toplanma alanına yönelmelisin.

Unutma, her saniye önemlidir ve doğru bilgi hayat kurtarır. Önceden planlama ve tatbikatlar, bu anlarda otomatik olarak doğru tepki vermene yardımcı olacaktır.