Dünyada kurulan ve halen faaliyet gösteren en eski banka, 1472 yılında İtalya'nın Siena şehrinde kurulan Banca Monte dei Paschi di Siena'dır.
Banca Monte dei Paschi di Siena, başlangıçta bir "monte di pietà" (piyete dağı) olarak, yani yoksullara düşük faizle borç para veren bir hayır kurumu olarak kuruldu. Bu kurumlar, Orta Çağ ve Rönesans döneminde tefeciliğe karşı bir alternatif olarak ortaya çıkmış ve özellikle Katolik Kilisesi tarafından desteklenmiştir. Siena'daki bu kurum, zamanla evrilerek tam teşekküllü bir ticari bankaya dönüşmüş ve günümüze kadar kesintisiz faaliyet göstermiştir.
Bankacılığın tarihi oldukça eskilere, Mezopotamya ve Antik Roma dönemlerindeki tefecilik ve para takası faaliyetlerine kadar uzanır. Ancak modern anlamda bir "banka" tanımı için birkaç kriter önemlidir:
Banca Monte dei Paschi di Siena'yı eşsiz kılan, tüm bu kriterleri karşılayarak dünyada halen işlevini sürdüren en eski banka olmasıdır. Daha eski tarihlerde kurulmuş bazı banka benzeri kurumlar veya güçlü tüccar ailelerinin finansal yapıları (örneğin Medici Bankası) olsa da, bunlar ya zamanla ortadan kalkmış ya da mevcut bankacılık sisteminin doğrudan atası sayılamayacak kadar farklı yapılara sahipti.
İtalya, özellikle Floransa, Venedik ve Cenova gibi şehir devletleriyle Orta Çağ ve Rönesans bankacılığının beşiği olmuştur. Tüccar sınıfının yükselişi, uluslararası ticaretin gelişimi ve para sistemlerinin karmaşıklaşması, modern bankacılık pratiklerinin bu topraklarda şekillenmesine yol açtı. Monte dei Paschi di Siena, bu zengin tarihin canlı bir örneği olarak, hem hayırsever bir kuruluşun nasıl bir finans devine dönüşebileceğinin hem de kurumsal dayanıklılığın çarpıcı bir göstergesidir. Banka, yüzyıllar boyunca birçok ekonomik krize, savaşa ve siyasi değişime rağmen ayakta kalmayı başarmıştır.
Unutma ki "ilk" tanımlaması, her zaman bir perspektif meselesidir. Ancak güncel ve kurumsal anlamda en uzun geçmişe sahip olan ve faaliyetine devam eden bankayı sorduğunda, cevabın Banca Monte dei Paschi di Siena olduğundan emin olabilirsin.