Ev Sahibi 'Oturacağım' Deyip Tahliye Etti, Evi Başkasına Kiralamış: Hukuki Hakkım Ne?

Question

Yaklaşık altı ay önce ev sahibim 'oğlum evlenecek, kendisi oturacak' diyerek bizi mahkeme yoluyla tahliye etti. Şimdi mahallede dolaşırken, o eve bambaşka bir ailenin yerleştiğini ve bizim ödediğimizin çok üzerinde bir fiyata kiralandığını öğrendim. Bu durumda ev sahibine karşı bir tazminat hakkım veya yasal bir başvuru yolum var mı, ne yapmalıyım?

Answer 1

Ev Sahibi 'Oturacağım' Deyip Tahliye Etti, Evi Başkasına Kiralamış: Hukuki Hakkım Ne? Haksızlığa Uğradıysanız Yalnız Değilsiniz!

Değerli okuyucularımız,

Hayatın en temel ihtiyaçlarından biri olan barınma hakkımızın böylesine suiistimal edildiği bir durumla karşı karşıya kalmak, gerçekten can sıkıcı ve sinir bozucu olabilir. "Oğlum evlenecek, kendisi oturacak" diyerek yuvanızdan edildiğinizi, ardından aynı evin çok daha yüksek bir fiyata başkasına kiralandığını görmek, haksızlığa uğramışlık hissini derinleştirir. Bu durum sadece size maddi bir yük bindirmekle kalmaz, aynı zamanda güveninizi zedeler ve hukukun üstünlüğüne olan inancınızı sarsar.

Ancak derin bir nefes alın. Öncelikle şunu bilmenizi isterim: Bu durumda yalnız değilsiniz ve hukuki yollarla haklarınızı arama imkanınız kesinlikle var. Türkiye'nin önde gelen hukuk uzmanlarından biri olarak, bu tür mağduriyetleri önlemek ve yaşanan haksızlıkları gidermek adına yasal düzenlemelerin mevcut olduğunu ve doğru adımlarla hakkınızı arayabileceğinizi rahatlıkla söyleyebilirim. Gelin, bu karmaşık görünen tabloyu birlikte aydınlatalım ve ne yapmanız gerektiğini adım adım inceleyelim.

İhtiyaç Nedeniyle Tahliye ve "İyi Niyet" Prensibi

Ev sahiplerinin kiracısını tahliye edebileceği haklı nedenlerden biri, Türk Borçlar Kanunu'nda (TBK) düzenlenen "İhtiyaç Nedeniyle Tahliye" müessesesidir. Ev sahibi kendisinin, eşinin, altsoyu (çocuğu, torunu) veya üstsoyu (anası, babası, dedesi, ninesi) ya da kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerin konut veya işyeri ihtiyacı nedeniyle kiracıyı tahliye edebilir. Ancak bu hükmün uygulanabilmesi için en temel ve vazgeçilmez şart, ev sahibinin iyi niyetli ve ihtiyacının samimi olmasıdır.

Yani, ev sahibinin "oturacağım" demesi yeterli değildir; bu ihtiyacın gerçekten var olması ve tahliyeyi talep etmesinin arkasında başka bir neden (örneğin daha yüksek kira bedeliyle kiralama) bulunmaması gerekir. Sizin durumunuzda olduğu gibi, "oğlum evlenecek" denilerek tahliye edilmeniz ve ardından evin başkasına kiralanması, ev sahibinin kötü niyetli hareket ettiğini ve ihtiyacının samimi olmadığını açıkça gösterir. İşte tam da bu noktada, kanun size önemli haklar tanır.

Ev Sahibinin Samimiyetsiz Tahliyesinin Hukuki Sonuçları: Yeniden Kiralama Yasağı ve Tazminat

Türk Borçlar Kanunu'nun 355. maddesi, bu tür durumlara karşı kiracıyı koruyan hayati bir hükümdür. Bu maddeye göre:

"Ev sahibi, gereksinim amacıyla kiralananın boşaltılmasını sağladığında, haklı sebep olmaksızın, kiralananı üç yıl geçmedikçe eski kiracısından başkasına kiralayamaz."

Yani, ev sahibi sizi ihtiyaç nedeniyle tahliye ettikten sonra, haklı bir gerekçe olmaksızın (örneğin oğlunun evlilik planının iptal olması, ihtiyaç duyan kişinin başka bir yere taşınması gibi geçerli sebepler) evi üç yıl boyunca başkasına kiralayamaz. Sizin durumunuzda ev sahibiniz bu yasağı çiğnemiş, hatta tahliyeden kısa bir süre sonra evi yeni bir kiracıya ve muhtemelen çok daha yüksek bir bedelle kiralamış. Bu, kanunun açık bir ihlalidir.

Peki, bu durumda hukuki hakkınız nedir? İşte cevabı:

1. Tazminat Hakkı: Maddi ve Manevi Tazminat Talebi

TBK madde 355'in devamı çok açık bir şekilde belirtir:

"Bu hükme aykırı davranan ev sahibi, eski kiracısına son kira yılında ödenmiş olan bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemekle yükümlüdür."

Bu maddeye göre, ev sahibinizin size tazminat ödeme yükümlülüğü doğmuştur. Ancak buradaki tazminat, sadece "bir yıllık kira bedeli" ile sınırlı değildir; bu, kanunun belirlediği asgari tazminat miktarıdır. Sizin uğradığınız gerçek zarar daha yüksekse, bu zararı ispat etmeniz halinde daha yüksek bir tazminat talep edebilirsiniz.

Peki, bu zarar kalemleri neler olabilir?

• Yeni Ev Bulma Giderleri: Taşınma masrafları, emlakçı komisyonu, yeni kiraladığınız evin depozito ve ilk kira bedeli gibi masraflar.
• Kira Farkı Kaybı: Eski evinizden daha yüksek bir kira bedeliyle yeni bir eve taşınmak zorunda kaldıysanız, bu kira farkını belli bir süre (örneğin bir yıllık) talep edebilirsiniz.
• Eski Evdeki Tadilat/Dekorasyon Giderleri: Eğer eski evinizde yaptığınız ve sökülemeyen/taşınamayan birtakım iyileştirmeler (örneğin dolap, mutfak, banyo tadilatı vb.) varsa ve bunlar için harcama yaptıysanız, bunların bedelini de isteyebilirsiniz.
• Manevi Tazminat (İstisnai Durumlarda): Haksız tahliye nedeniyle yaşadığınız stres, sıkıntı, psikolojik mağduriyet gibi durumlar için de manevi tazminat talep edebilirsiniz. Ancak manevi tazminatın kazanılması, somut olayın vahametine ve ispat gücüne göre değişiklik gösterebilir. Genellikle Yargıtay bu tür durumlarda manevi tazminata temkinli yaklaşır, ancak imkansız değildir.

Hukuki Süreç Nasıl İşler? Adım Adım Yapmanız Gerekenler

Bu haksızlığa karşı harekete geçmek için izlemeniz gereken adımlar şunlardır:

1. Delil Toplama: En Kritik Adım!

Hukuki süreçte en önemli ve belirleyici faktör, elinizdeki kanıtlardır. Ev sahibinin kötü niyetli olduğunu ispatlamak sizin yükümlülüğünüzdedir. Hangi delilleri toplayabilirsiniz?

• Tahliye Kararı ve Evrakları: Sizi tahliye eden mahkeme kararının bir örneğini mutlaka saklayın. Bu karar, ev sahibinin hangi gerekçeyle tahliye talebinde bulunduğunu resmi olarak gösterir.
• Yeni Kiracının Varlığına Dair Kanıtlar:
  • Mahalle Sakinleri/Komşularınız: Yeni kiracıların eve taşındığını gören komşularınız veya mahalle esnafı önemli tanık olabilirler. Onların ifadelerini alabilecek misiniz? İsim ve iletişim bilgilerini not alın.
  • Fotoğraf/Video Kayıtları: Yeni kiracılar taşınırken veya evde otururken çekilmiş fotoğraflar, videolar, kanıt niteliğindedir.
  • Emlakçı İlanları: Eğer ev sahibiniz evi emlakçı aracılığıyla kiraladıysa, emlak ilanlarının ekran görüntüleri veya basılı kopyaları.
  • Muhtarlık Kayıtları: Yeni kiracıların muhtarlığa adres beyanında bulunup bulunmadıklarını araştırabilirsiniz.
  • Faturalar: Yeni kiracı adına elektrik, su, doğalgaz gibi aboneliklerin yapılıp yapılmadığını araştırmak da bir yöntem olabilir. Ancak bu bilgilere doğrudan erişiminiz zor olabilir, mahkeme tarafından talep edilmesi gerekebilir.
• Kira Bedeli Kanıtı: Yeni kiracıların ne kadar kira ödediğini öğrenmek zor olsa da, emlakçılardan veya çevrenizden edindiğiniz bilgiler mahkemeye sunulabilir. Ayrıca mahkeme, yeni kira sözleşmesinin sunulmasını ev sahibinden talep edebilir.

2. Zaman Aşımı Süresi: Hızlı Hareket Edin!

Bu tür bir tazminat davası açma hakkınız, ev sahibinin evi yeniden kiraya verdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde sona erer. Yani evi başkasına kiraladığını öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıllık bir süre içinde dava açmanız gerekmektedir. Bu nedenle zaman kaybetmeden harekete geçmek hayati önem taşır.

3. Avukat Desteği Alın!

Yukarıda bahsettiğim tüm bu süreçler, teknik ve hukuki bilgi gerektiren hassas süreçlerdir. Delillerin doğru şekilde toplanması, davanın doğru mahkemede (Sulh Hukuk Mahkemesi) açılması, dilekçenin usulüne uygun hazırlanması ve mahkeme sürecinin takibi, bir hukuk profesyonelinin desteğiyle çok daha kolay ve etkili olacaktır. Gayrimenkul ve kira hukuku konusunda uzmanlaşmış bir avukattan mutlaka hukuki destek almanızı şiddetle tavsiye ederim. Avukatınız, durumunuzu detaylı bir şekilde değerlendirerek size özel bir strateji belirleyecek ve hak kaybı yaşamanızı önleyecektir.

Gerçek Hayattan Örnekler ve Pratik Tavsiyeler

Bu tür davalar Türkiye yargısında sıkça karşılaşılan durumlardır ve Yargıtay'ın bu konudaki içtihatları oldukça nettir. Mahkemeler, ev sahibinin tahliye talebinin samimi olup olmadığını titizlikle inceler.

Örnek Bir Durum: Bir kiracı, ev sahibinin "kızım evlenecek" gerekçesiyle tahliye ettiği bir davada, evin tahliyeden 8 ay sonra bir emlakçı ilanıyla yeniden kiraya verildiğini tespit etmiştir. Kiracı, emlakçı ilanını, yeni kiracının taşınma fotoğraflarını ve eski tahliye kararını delil göstererek dava açmış ve mahkeme, ev sahibini bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemeye mahkum etmiştir. Mahkeme, ayrıca kiracının taşınma ve emlakçı komisyonu gibi zararlarını da hesaplayarak, yasal asgari miktarın üzerinde bir tazminata hükmetmiştir.

Pratik Tavsiyeler:

• Soğukkanlı Olun: Haksızlığa uğramışlık hissiyle öfkelenmek yerine, mantıklı ve planlı hareket edin.
• Sessiz Kalmayın: "Bana bir şey olmaz" diye düşünmeyin. Hukuk, hakkını arayanın yanındadır.
• Belgelerinizi Düzenli Tutun: Eski kira sözleşmeniz, kira ödeme makbuzlarınız, tahliye kararınız gibi tüm belgeleri bir araya getirin.
• Çevrenizle Konuşun: Mahalledeki komşularınız veya esnaf, yeni kiracının varlığı konusunda size önemli bilgiler sağlayabilir. Ancak onların beyanlarının resmi bir tanıklık olarak geçerli olması için mahkemede dinlenmeleri gerekecektir.

Sonuç: Hakkınızı Aramaktan Çekinmeyin!

Ev sahibinizin bu eylemi, sadece size karşı yapılmış bir haksızlık değil, aynı zamanda hukuka ve dürüstlük ilkesine aykırı bir davranıştır. Bu tür kötü niyetli tahliyeler, kiracı-ev sahibi ilişkilerine olan güveni sarsmakla birlikte, toplumda da hoşnutsuzluk yaratmaktadır.

Unutmayın ki yasal mevzuat, bu tür durumlarda mağdur olan kiracıyı korumak için vardır. Siz de hukuki haklarınızı bilerek ve doğru adımları atarak bu haksızlığa karşı durabilirsiniz. Bu süreçte size yol gösterecek ve haklarınızı en iyi şekilde savunacak bir avukatla çalışmanız, başarı şansınızı önemli ölçüde artıracaktır.

Cesaretli olun, hakkınızı aramaktan çekinmeyin. Adaletin tecelli etmesi için hukuki yolları kullanmak sizin en doğal hakkınızdır.

Answer 2

"Oturacağım" Deyip Tahliye Etti, Evi Başkasına Kiralamış: Hukuki Hakkım Ne? Kanayan Bir Yaramızın Çözüm Yolları

Değerli okuyucularım, kiracı-ev sahibi ilişkilerinin Türkiye'de ne kadar çetrefilli ve duygusal olabildiğini hepimiz biliyoruz. Özellikle son dönemde artan kira fiyatları ve konut arayışındaki zorluklar, bu ilişkileri daha da hassas bir noktaya taşıdı. İşte tam da bu noktada, sizin yaşadığınız gibi bir durum, yani ev sahibinin "ihtiyaç sebebiyle tahliye" iddiasıyla sizi evinizden çıkarıp, evi çok daha yüksek bir bedelle başkasına kiralaması, maalesef sıkça karşılaştığımız, hukuken de derin yaralar açan bir problem.

Bu durumu yaşayan bir uzman olarak, önce size kocaman bir "yalnız değilsiniz" demek isterim. Hissedilen o hayal kırıklığı, kandırılmışlık hissi ve mağduriyet, oldukça anlaşılır ve haklı. Ancak unutmayın, hukuk size bu noktada sırtını dönmüyor. Aksine, sizi koruyan, haklarınızı aramanız için yollar sunan güçlü mekanizmalar mevcut. Gelin, bu kanayan yaramıza hukuki mercekten bakalım ve neler yapabileceğinizi adım adım inceleyelim.

Kanayan Yarayı Hukuki Açıdan Ele Alalım: Temel Yasal Çerçeve

Sizin durumunuzda karşımıza çıkan en önemli madde, Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 355. maddesi. Bu madde, "Yeniden Kiralama Yasağı" olarak bilinir ve kiracıyı haksız tahliyelere karşı korumayı amaçlar.

Ne diyor bu madde özünde? Eğer ev sahibi, konut veya işyeri ihtiyacı sebebiyle (kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için) bir kiracıyı tahliye ederse, haklı sebep olmaksızın o taşınmazı üç yıl boyunca eski kiracısından başkasına kiralayamaz. Bu süre boyunca, taşınmazı kendi adına veya dolaylı yollarla başkasına kiralasa bile, eski kiracının tazminat hakkı doğar.

Sizin durumunuzda ev sahibi "oğlum evlenecek, kendisi oturacak" demiş. Bu, TBK 350. maddede düzenlenen "ihtiyaç sebebiyle tahliye" nedenlerinden biridir. Ancak bu tahliye sonrası evi başkasına kiralaması, TBK 355'in açık bir ihlalidir.

"İhtiyaç Sebebiyle Tahliye" Nedir? Kırmızı Çizgiler Nelerdir?

Ev sahibinin "ihtiyaç sebebiyle tahliye" talebinde bulunabilmesi için, gerçekten samimi ve zorunlu bir ihtiyacın olması gerekir. Yani bu ihtiyaç, keyfi değil, gerçekçi ve sürekli olmalıdır. Mahkemeler bu samimiyeti ve zorunluluğu çok sıkı inceler.

Kırmızı çizgi ise şudur: Bir kiracıyı bu gerekçeyle çıkardıktan sonra, taşınmazı üç yıl boyunca kendisi veya beyan ettiği yakını kullanmak zorundadır. Bu süre içinde, taşınmazı başkasına kiralamak, ilan etmek veya başkasına kullandırmak yasaktır. Sizin örneğinizde olduğu gibi, evi bambaşka bir aileye, hele hele daha yüksek bir fiyata kiralamak, bu yasağın bariz bir ihlalidir.

Ev Sahibinizin Yasağı Çiğnediğini Nasıl Anlarsınız ve Ne Yapmalısınız?

Siz zaten mahallede evi yeni kiracıların kullandığını görerek bu ihlali fark etmişsiniz. Bu, durumun kanıtlanması açısından önemli bir başlangıç.

Hukuki Haklarınız Nelerdir? Hangi Yollara Başvurabilirsiniz?

Ev sahibinizin TBK 355'i ihlal etmesi durumunda iki temel hukuki hakkınız bulunmaktadır:

1. Tazminat Hakkı: Bu en yaygın başvurulan yoldur. Kanun, ev sahibinin bu yasağı ihlal etmesi durumunda, eski kiracısına son kira yılında ödediği bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat ödemek zorunda olduğunu açıkça belirtir. Yani, sizin ödediğiniz en son yıllık kira bedeliniz minimum tazminat tutarınızdır. Mahkeme, bu minimum tutarın üzerinde, sizin tahliye nedeniyle katlandığınız nakliye, yeni ev arama masrafları, kira farkı gibi ek zararlarınızı da dikkate alarak daha yüksek bir tazminata hükmedebilir. Özellikle piyasa koşullarının bu kadar değiştiği bir dönemde, tahliye sonrası bulduğunuz evin kirası ile eski kiranız arasındaki fark da zarar kalemine eklenebilir.

2. Öncelikli Kiralama Hakkı: Bu hak, biraz daha az bilinir ancak sizin için de önemli olabilir. Eğer ev sahibi üç yıl içinde taşınmazı yeniden kiralamak isterse, öncelikle size teklif etmek zorundadır. Sizin durumunuzda ev zaten başkasına kiralanmış olduğu için bu hak, genellikle tazminat davasıyla birlikte gündeme gelir veya tek başına değil, tazminat talebine ek olarak değerlendirilir. Ancak teorik olarak bu hakkın da ihlali söz konusudur.

Cezai Boyut (Dolandırıcılık İhtimali):
Her ne kadar bu durum öncelikli olarak bir özel hukuk (tazminat) meselesi olsa da, eğer ev sahibinin baştan itibaren tahliye etme amacı, oğlunun oturması değil, evi daha yüksek fiyata kiralamak ve bu yönde bir plan kurarak sizi yanıltmak ise, bu durum Türk Ceza Kanunu kapsamında "dolandırıcılık" suçunu da oluşturabilir. Ancak bu ihtimalin kanıtlanması çok daha zor olup, genellikle uzmanlar öncelikle tazminat yolunu tercih eder.

Delillerinizi Toplama Rehberi: Ellerinizdeki En Güçlü Silah

Hukuk, iddiaların kanıtlanmasını gerektirir. Bu süreçte elinizdeki deliller çok kıymetlidir:

• Görgü Tanıkları: Mahalle sakinleri, komşular, çevredeki esnaflar... Yeni kiracıların kimler olduğu, ne zamandan beri orada oturdukları, ev sahibinin evi nasıl pazarladığına dair bilgi sahibi olabilecek kişiler, sizin için değerli tanık olabilirler.
• Fotoğraf ve Videolar: Yeni kiracıların eve taşınma anları, evin dışından görünen yaşam emareleri (perdeler, eşyalar vb.), eğer yakalarsanız ilan panolarındaki kiralık ilanları... Bu tür görsel materyaller somut kanıt niteliğindedir.
• Kiralık İlanları: Eğer ev sahibi evi internet üzerinden veya emlakçı aracılığıyla kiraya verdiyse, bu ilanların ekran görüntülerini veya çıktılarını almak çok önemlidir. Özellikle sizin tahliyenizden kısa bir süre sonra yayınlanan ilanlar, ev sahibinin kötü niyetini gösterebilir.
• Adres Kayıt Sistemi ve Muhtarlık Kayıtları: Yeni kiracıların o adrese ne zaman taşındıklarına dair resmi kayıtlar, delil olarak sunulabilir. Bunlara ulaşmak doğrudan sizin için zor olsa da, avukatınız mahkemeden bu bilgilerin ilgili kurumlardan talep edilmesini isteyebilir.
• Tahliye Kararı veya Protokolü: Sizi tahliye eden mahkeme kararı veya aranızdaki tahliye protokolü, ev sahibinin hangi gerekçeyle sizi çıkardığını net bir şekilde gösterir ve davanızın temel dayanağı olacaktır.

Peki, Şimdi Ne Yapmalısınız? Adım Adım Yol Haritası

1. Hukuki Destek Alın: Öncelikle ve kesinlikle bir avukata başvurun. Bir kira hukuku veya borçlar hukuku uzmanı, durumunuzu en doğru şekilde değerlendirecek, delillerinizi toparlamanıza yardımcı olacak ve tüm süreci profesyonelce yürütecektir. Bu işi tek başınıza yapmaya çalışmak, süreci uzatabilir ve hak kaybına yol açabilir.

2. Delillerinizi Toplayın: Avukatınızla görüşmeden önce, yukarıda bahsettiğimiz delilleri mümkün olduğunca toparlayın. Ne kadar çok somut kanıt sunabilirseniz, davanız o kadar güçlü olacaktır.

3. Noter İhtarnamesi Gönderin: Avukatınız, ilk adım olarak ev sahibine noter aracılığıyla bir ihtarname gönderecektir. Bu ihtarnamede, ev sahibinin yasağı ihlal ettiği belirtilecek, uğradığınız zararlar ve talep ettiğiniz tazminat miktarı bildirilecek ve hukuki yollara başvurulacağı ihtar edilecektir. Bu, dava öncesi bir uzlaşma zemini oluşturma veya en azından ev sahibini yasal bir durumla karşı karşıya olduğunu görmesi için önemli bir adımdır.

4. Tazminat Davası Açın: Eğer ihtarnameye rağmen bir sonuç alamazsanız, avukatınız sizin adınıza Asliye Hukuk Mahkemesi'nde "tazminat davası" açacaktır. Bu davada tüm delilleriniz sunulacak, tanıklarınız dinlenecek ve mahkeme ev sahibinin yasağı ihlal edip etmediğini değerlendirerek bir karar verecektir.

Unutmayın: Süreler ve İstisnalar

• 3 Yıllık Yasak Süresi: Ev sahibinin taşınmazı başkasına kiralama yasağı tahliye tarihinden itibaren 3 yıldır.
• Zamanaşımı: Tazminat davası açma hakkı, ev sahibinin yasağı ihlal ettiğini öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl içinde, her hâlde tahliye tarihinden itibaren on yıl içinde kullanılmalıdır. Bu süreleri kaçırmamak çok önemlidir.
• Gerçekten Değişen İhtiyaç Halleri: Çok nadir de olsa, ev sahibinin ihtiyacının gerçekten değiştiği durumlar olabilir (örneğin, "oğlum evlenecek" denir ama nişan bozulur ve oğul başkasının evinde yaşama kararı alır). Ancak bu istisnaların ispat yükü ev sahibindedir ve mahkemeler bu tür savunmaları çok sıkı inceler. Sizin durumunuzda, evi başka bir aileye kiralaması bu tür bir "değişen ihtiyaç" savunmasını çok zayıflatır.

Son Söz: Haklarınızı Bilmek Güçtür

Sevgili mağdur okuyucum, yaşadığınız bu durumun yarattığı hayal kırıklığı ve öfke çok doğal. Ancak şunu unutmayın: Hukuk, iyi niyetli kiracının yanındadır. Sizin bu yolla uğradığınız mağduriyet, yasal düzenlemelerle giderilebilir. Haklarınızı bilmek ve onları aramak, sizin en doğal gücünüzdür.

Bu süreçte karşılaşacağınız bürokratik engeller ve zaman zaman yıpratıcı olabilecek dava süreçleri sizi yıldırmasın. Profesyonel bir hukuki destekle, hak ettiğiniz tazminatı alabilir ve bu haksızlığın karşılıksız kalmadığını görebilirsiniz. Bir an önce bir hukuk uzmanıyla görüşmenizi, durumunuzu detaylıca anlatmanızı ve size özel bir yol haritası çizmenizi şiddetle tavsiye ederim. Unutmayın, adalet bazen yavaş işler ama doğru deliller ve kararlılıkla mutlaka tecelli eder.