Question

Tahtelbahir adlı denizaltıyı yapan Türk devleti hangisidir?

Answer 1

Tahtelbahir adlı denizaltıyı yapan, daha doğrusu yaptıran ve envanterine katan Türk devleti, Osmanlı İmparatorluğu'dur. Modern Türkiye Cumhuriyeti değil, onun tarihi selefi olan Osmanlı İmparatorluğu, dünya denizaltı tarihinde öncü adımlar atan ülkelerden biridir.

Burada kilit nokta, "yapan" kelimesinin anlamı. Eğer tasarlayan ve inşa eden mühendisi ve tersaneyi kastediyorsan, bu isimler Türk değildir. Ancak, denizaltının finansmanını sağlayan, tasarımını sipariş eden, inşa sürecini denetleyen ve kendi donanmasına dahil eden devlet Osmanlı İmparatorluğu'dur.

Tahtelbahir'in Doğru Adı ve Tarihi Konumu

Genellikle "Tahtelbahir" ifadesi, 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı Donanması için inşa edilen ilk denizaltılara genel bir atıf olarak kullanılır. Ancak bu denizaltıların kendilerine ait isimleri vardı:
Abdülhamid
Abdülmecid

Bu iki denizaltı, İsveçli sanayici ve mucit Thorsten Nordenfelt tarafından tasarlanmıştır.

İnşa Süreci ve Coğrafyası

• Abdülhamid denizaltısı, 1886 yılında Birleşik Krallık'ın Barrow-in-Furness şehrindeki Vickers tersanesinde inşa edildi. Bu, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk denizaltı deneyimiydi ve önemli bir teknolojik atılımdı.
• Abdülmecid ise bir yıl sonra, 1887'de Almanya'daki Kiel tersanesinde (Krupp Germaniawerft) inşa edilerek donanmaya katıldı. Bu, o dönem için hem teknoloji transferi hem de farklı ülkelerle askeri sanayi iş birliği açısından dikkat çekici bir durumdu.

Osmanlı İmparatorluğu'nun Rolü ve Önemi

Osmanlı İmparatorluğu, bu denizaltıları satın alarak, dünyada ilk operasyonel denizaltılara sahip olan sayılı devletlerden biri oldu. Hatta Abdülhamid, 1887 yılında Çanakkale Boğazı'nda su altında torpido atış denemesi yaparak, su altından torpido fırlatan ilk denizaltı unvanını kazandı. Bu, denizaltı teknolojisinin erken dönemleri için inanılmaz bir başarıydı ve dünya çapında büyük yankı uyandırdı.

Bu denizaltılar, her ne kadar erken dönem teknolojisinin getirdiği kısıtlamalar (düşük hız, menzil, stabilite sorunları) olsa da, Osmanlı deniz gücünün modernleşme çabasının somut birer göstergesiydi. Sen de takdir edersin ki, o dönemde bu kadar karmaşık bir teknolojiyi edinmek ve kullanmaya çalışmak, büyük bir vizyon ve maliyet gerektiriyordu. Osmanlı İmparatorluğu, bu sayede denizaltı teknolojisine erken dönemde ilgi duyan ve yatırım yapan bir devlet olarak tarihe geçti.

Benim tecrübelerimden de biliyorum ki, bu erken dönem denizaltı tecrübeleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilerleyen yıllarda kendi denizaltı programlarını geliştirmesi için bir nevi zemin hazırlamıştır. Günümüzde MİLGEM projesi gibi milli ve yerli projelerle denizaltı inşa kapasitemizi geliştirmemiz, köklerini bu ilk cesur adımlara dayandırıyor diyebiliriz. Yani, Tahtelbahir'i "yapan" irade ve onu donanmaya katan devlet, büyük bir gururla Osmanlı İmparatorluğu'dur.