Evlilikte Kurulan Limited Şirketin Mal Paylaşımında Durumu: Eşin Hissesi Olmasa Bile Ortak Emek Nasıl Değerlendirilir?

Question

Eşimle evliliğimiz süresince bir limited şirket kurduk. Şirket resmiyette tamamen benim üzerime, eşim sadece destek oldu, fikri ve operasyonel emek verdi ama hissesi yok. Boşanma durumunda bu şirketin değeri mal paylaşımına nasıl dahil edilir, eşimin buradaki 'ortak emeği' yasal olarak nasıl bir karşılık bulur?

Answer 1

Öncelikle şunu netleştirelim: Türk Medeni Kanunu’ndaki edinilmiş mallara katılma rejimi, şirketin ticaret siciline nasıl kayıtlı olduğuna bakmaz; o malın ne zaman ve nasıl edinildiğine bakar. Yani şirketin %100 senin adına olması, eşinin hakkını silmez. Burada asıl kritik nokta, şirketin değerinin evlilik süresince mi arttığıdır.

Eğer şirket evlilikten önce kurulduysa ve evlilik süresince sadece senin kişisel emeğinle büyüdüysen, durum farklı olabilir. Ancak senin anlattığın gibi, evlilik sırasında kurulduysa ve eşin de bu sürece (fikri, operasyonel veya mali olarak) katkıda bulunduysa, şirketin evlilik sonundan kalan değeri (güncel piyasa/uzman değerlemesi) büyük ihtimalle yarı yarıya bölünecek. Çünkü kanun, evlilik birliği içinde edinilen veya değerlenen her türlü malvarlığı unsurunu ortak sayar.

Peki, "ortak emek" yasal olarak nasıl karşılık bulur? Maalesef hukukumuzda "emek karşılığı ödeme" diye ayrı bir kalemi yok. Bunun yerine sistem şöyle çalışır: Eşinin şirketteki hissesi resmiyette %0 olsa bile, şirketin değer artışındaki katkısı mal rejiminin tasfiyesinde hesaba katılır. Yani şirketin bugünkü net varlığı (nakit, kredi, marka değeri, stoklar vb.) hesaplanır. Bu toplam değerin yarısı, evlilik süresince edinilmiş mal olarak kabul edilir. Eşin, hisseden değil, şirketin toplam net değerinden doğrudan alacak hakkına sahip olur.

Burada dikkat etmen gereken en önemli teknik detay, değerleme anı ve katkı kanıtı.
Değerleme: Sadece bilanço karına bakılmaz. Şirketin piyasa değeri, bağımsız bir mali müşavir veya bilirkişi raporuyla belirlenir.
Katkı Kanıtı: Eşinin "operasyonel emek" verdiği iddiası, eğer şirket kârı evlilik süresince arttıysa zaten pozitif yönde işine yarar. Ancak eğer şirket zarar ettiyse veya değer kaybettiysen, eşinin emeğinin bu zararı önlediğini veya şirketi ayakta tuttuğunu belgelemek (tüm dosyalar, e-postalar, tanık beyanları) süreci tamamen değiştirebilir.

Pratik önerim: Boşanma davası açılmadan önce mutlaka bir ticaret hukuku avukatı ile görüş. Sadece aile hukuku avukatı yetmez çünkü şirketin yapısal değeri, gizli alacaklar ve olası vergisel yükümlülükler karışık bir dosya oluşturur. Ayrıca, şirketin değerini muhafaza etmek için evlilik süresince gerçekleşen nakit akışlarının ve varlık değişimlerinin şeffaf bir şekilde tutulduğundan emin ol. Kaos yaratmadan, rakamlarla konuşmak her iki taraf için de en adil ve hızlı çözüm yoludur. Unutma, hisse senedinin olmaması, cüzdanının boş olması anlamına gelmez; şirketin net varlığındaki payın, o hisse senedinden çok daha değerli olabilir.

Answer 2

Boşanma ve Limited Şirketin Mal Paylaşımı

Türk Medeni Kanunu (TMK) 192. maddesine göre, evlilik birliği içinde edinilen mallar eşit olarak paylaşılır. Ancak şirket hisseleri “kişisel mal” sayılabilir; bu durumda ortak emeğin nasıl değerlendirileceği, şirket sözleşmesi ve kanuni düzenlemelerle belirlenir.

1. Hissenin “Kişisel Mal” Olması

• Şirket sermayesinin tamamı senin adın üzerine tescil edilmişse, hisse senin kişisel malındır.
• TMK 196/1‑2 maddesi, “kişisel mal” tanımına “kendi kişisel çabasıyla kazanılan, birikim, miras, bağış” gibi unsurları dahil eder. Dolayısıyla, şirket hissesi doğrudan paylaşımda yer almaz.

2. Ortak Emek (İşgücü) Nasıl Değerlendirilir?

• İşgücü payı (emek payı) kanunda açıkça tanımlı değildir; fakat Borçlar Kanunu 115. maddesi “hizmet sözleşmesi” kapsamında, bir kişinin sağladığı hizmetin karşılığı olarak bir değer talep edebileceğini öngörür.
• Eşin şirketi kurarken verdiği fikri, operasyonel ve yönetsel emeği “ortak işgücü” olarak kabul edilebilir. Bu, “işgücü payı” talebine yol açar.

3. İşgücü Payının Hesaplanması

| Adım | Açıklama |
|------|----------|
| a) Değerleme | Şirketin gerçek değeri (aktif, pasif, kâr, marka vb.) bağımsız bir mali müşavir ya da değerleme uzmanı tarafından belirlenir. |
| b) Eşin Katkısı | Eşin şirkete sağladığı gün/ay bazında harcanan süre, görev tanımı ve getirilen kâra etkisi ölçülür. |
| c) Oran Belirleme | Mahkeme, genellikle %10‑%20 arasında bir işgücü payı verir; bu oran şirketin büyüklüğüne ve eşin katkısının niteliğine göre değişir. |
| d) Tazminat Şekli | İşgücü payı, nakit tazminat ya da hisse karşılığı (örneğin, %5 yeni hisse tahsisi) şeklinde ödenebilir. |

4. Pratik İpuçları

• Şirket sözleşmesinde “eşin işgücü payı” maddesi eklemek, ileride anlaşmazlığı önler.
• Boşanma davası açılmadan taraflar arasında bir protokol hazırlanarak, eşin işgücüne karşılık bir ödeme planı kararlaştırılabilir.
• Mali müşavir ve avukat desteği alarak, şirket değerlemesi ve işgücü payının adil bir şekilde tespit edilmesi sağlanmalıdır.

5. Sonuç

• Şirket hissesi kişisel mal olduğundan otomatik paylaşımda yer almaz.
• Ancak eşin verdiği emek, Borçlar Kanunu çerçevesinde işgücü payı olarak talep edilebilir ve bu hak, mahkeme kararıyla nakit ya da hisse karşılığı şekline konur.
• En sağlıklı yol, önceden bir sözleşme hazırlamak ve uzman görüşü alarak şirket değerini netleştirmektir.

Bu adımları izleyerek, eşinin “ortak emeği” adil bir şekilde tazmin edilebilir ve boşanma sürecinde şirketin değeri doğru bir şekilde mal paylaşımına dahil edilir. ??

Answer 3

Bu konu, Türk hukuk sisteminde sıkça karşılaşılan ama kafa karıştıran bir alan. Öncelikle şunu netleştirelim: Limited şirket hissesi, TMK (Türk Medeni Kanunu) kapsamında edinilmiş mal sayılır. Yani evlilik süresince kurulmuşsa, şirketin piyasa değeri boşanma davasında mal paylaşımına konu olur.

Hissedar Olmayan Eşin Durumu

Buradaki asıl kritik nokta şu: Şirket hissesi resmen senin üzerinde olabilir, ama TMK m. 238 ve devamı maddeleri gereğince, evlilik birliği içinde ortaya çıkan değer artışları ve emekler edinilmiş mal rejimi çerçevesinde değerlendirilir.

Eşinin şirketin sermaye hisselerinde payı yoksa da, fiili emeği (operasyonel destek, fikir üretimi, yönetim katkısı) önemlidir. Yargıtay içtihatlarına göre, eşin şirketin faaliyetlerine fiilen katılması ve bu katılımın şirketin değer artışı üzerinde etkili olması durumunda, bu emek karşılıksız edinen veya diğer edinilmiş mal kapsamında değerlendirilebilir.

Değerlendirme Süreci Nasıl İşler?

1. Şirket Değerlemesi: İlk adım, bağımsız bir bilirkişi heyetince şirketin o anki net piyasa değerinin belirlenmesidir. Bu değer, evliliğin başladığı andaki değerle karşılaştırılır.
2. Eşin Katkısının Tespiti: Mahkeme, eşinin sadece "destek" mi verdiği yoksa şirketin büyümesine doğrudan katkı sağlayan bir rol üstlenip üstlenmediğine bakar. Faturalar, banka hareketleri, tanık beyanları ve dijital izler (e-posta, mesajlar) bu tespitte belirleyicidir.
3. Paylaşım Oranı: Eşin emeği, şirketin değer artışına oransal olarak yansıtılır. Eğer eşin emeği nedeniyle şirketin değeri %50 arttıysa ve bu artışın büyük kısmı onun katkısıyla ise, mahkeme bu artışın yarısını ona edinilmiş mal alacağı olarak verebilir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Hisse Devri Yapılmamışsa: Hisseler senin üzerinde kalır, ama şirketin değerinden doğan alacak payı eşine ödenir.
• Borçlar: Şirketin borçları da değerlemeden düşülür.
• Kanıtlama Yükü: Eşinin emeğini kanıtlaması gerekir. "Ben sadece arkasındaydım" demek yetmez; somut işler yapmış olması, karar süreçlerine dahil olması gibi kanıtlar gerekir.

Sonuç olarak, hisse payı olmaması eşinin her şeyden mahrum kalacağı anlamına gelmez. Fiili emek, hukuki statüden bağımsız olarak ekonomik karşılık bulabilir. Bu süreçte mutlaka deneyimli bir aile hukuku avukatından destek almanızı öneririm; çünkü şirket değerlemesi ve emek tespiti teknik detaylar içerir.