5 yıllık kira sözleşmen bittiğinde, ev sahibinin fahiş zam talebi karşısında yasal hakların oldukça sağlamdır. Endişelenme, evi boşaltmak zorunda değilsin. İşte bilmen gerekenler:
5 Yıl Kuralı ve Kira Tespit Davası
Kira ilişkisinde 5 yıl, bir dönüm noktasıdır. Türk Borçlar Kanunu'na göre, ilk beş yıl içerisinde kira artışı, sözleşmede belirtilen oranda veya anlaşılamaması halinde TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) on iki aylık ortalama artış oranını geçemez. Ancak beşinci yılın sonunda durum değişir.
Senin durumunda olduğu gibi, 5 yıl dolduktan sonra ev sahibi ile yeni kira dönemi için kira bedeli üzerinde anlaşamazsan, her iki taraf da (ev sahibi veya sen) kira tespit davası açma hakkına sahiptir.
Kira Tespit Davasında Neler Değerlendirilir?
Bu dava ile mahkeme, yeni kira döneminde uygulanacak hak ve nesafete uygun kira bedelini belirler. Mahkeme bu kararı verirken şu unsurları göz önünde bulundurur:
Bölgedeki emsal kira bedelleri (benzer nitelikteki evlerin kiraları).
Kiralananın durumu ve özellikleri (büyüklüğü, yaşı, konumu, donanımı vb.).
TÜFE oranındaki artış.
Kiracının ödeme gücü gibi sübjektif faktörler değil, daha çok objektif piyasa koşulları.
* Önceki kira bedeli.
Yani ev sahibin sadece "ben şu kadar istiyorum" diyerek iki kat zam yapamaz. Mahkeme, piyasa koşullarını ve hakkaniyeti esas alır.
Tahliye Durumu
Ev sahibinin fahiş zam talebini kabul etmemen, doğrudan bir tahliye sebebi değildir. Kira sözleşmen 5 yılın sonunda, sen veya ev sahibi tarafından yasal süresi içinde (kira dönemi bitmeden en az 15 gün önce) yazılı bildirimle feshedilmediği sürece kendiliğinden birer yıllık sürelerle uzar. Bu uzama durumunda eski sözleşme hükümleri geçerliliğini korur, sadece kira bedeli yeniden belirlenebilir.
Ev sahibin seni ancak kanunda belirtilen tahliye nedenlerinden birine dayanarak (örneğin, kendi veya altsoyunun/üstsoyunun konut ihtiyacı, yeniden inşa veya imar, iki haklı ihtar gibi) tahliye edebilir. Kira bedeli üzerinde anlaşamamak, başlı başına bir tahliye sebebi değildir.
Senin İçin Pratik Adımlar
- Müzakere Et: Öncelikle ev sahibinle makul bir artış üzerinde anlaşmaya çalış. TÜFE oranının biraz üzerinde ama piyasa koşullarına yakın bir teklif sunabilirsin.
- Resmi Yanıt Ver: Ev sahibinin fahiş zam talebine yazılı olarak, itiraz ettiğini ve yasal sınırlar içinde bir artışı kabul edebileceğini belirten bir yanıt ver. Bu, ileride olası bir davada elini güçlendirecektir.
- Arabuluculuk: Kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabuluculuğa başvurma zorunluluğu vardır. Eğer anlaşamazsanız, bir arabulucuya başvurarak uzlaşma yolu aramanız gerekir. Arabuluculuk sürecinde de bir uzlaşmaya varılamazsa, kira tespit davası açma hakkın doğar.
- Hukuki Destek Al: Bu süreçte bir avukatla görüşmen en doğrusu olacaktır. Avukatın seni yasal hakların konusunda bilgilendirecek, olası bir kira tespit davası veya arabuluculuk sürecinde seni temsil edecektir.
Unutma, 5 yılın bitmesi ev sahibine sınırsız zam yapma hakkı vermez, aksine sana da kira bedelinin hakkaniyete uygun belirlenmesi için dava açma hakkı tanır. Kendini savunmaktan çekinme.