Kiracı olarak yaşadığın bu kafa karışıklığı çok doğal, zira son dönemdeki kira düzenlemeleri gerçekten detaylı ve sürekli güncellenen bir alan. Hemen konuya girerek kafandaki soruları netleştireyim:
Türkiye'de konut kira artışlarına yönelik %25'lik bir zam sınırı bulunuyor. Bu sınır, Türk Borçlar Kanunu'na eklenen geçici bir madde ile getirildi ve ilk olarak 2022 Temmuz'dan 2023 Temmuz'a kadar geçerliydi. Ancak artan enflasyon ve konut piyasasındaki dalgalanmalar nedeniyle, bu sınır 1 Temmuz 2024 tarihine kadar uzatıldı.
%25 Kira Artış Sınırı Hakkında Bilmen Gerekenler
- Kimleri Kapsıyor? Bu düzenleme, sadece konut kiracıları için geçerli. Yani eğer oturduğun ev konut olarak geçiyorsa, sen de bu kapsama dahilsin. İşyeri kiralamalarında ise durum farklı, ona birazdan değineceğim.
- Hangi Dönemler İçin Geçerli? Kira sözleşmenin yenileme tarihi, 2 Temmuz 2023 ile 1 Temmuz 2024 tarihleri arasına denk gelen tüm konut kiralamaları için geçerli. Bu dönemde ev sahibin yasal olarak sana en fazla yüzde 25 oranında zam yapabilir.
- Ne Anlama Geliyor? Ev sahibin kira sözleşmeni yenilerken, mevcut kiranın üzerine kanunen en fazla %25 zam yapabilir. Örneğin, kiran 5.000 TL ise, zamlı kiran en fazla 6.250 TL olabilir. Bu oranın üzerinde bir zam talebi yasal değildir.
Uzmanlık Gerektiren Püf Noktaları
Sınırın Geçerli Olmadığı Durumlar:
Yeni Kiralamalar: Eğer ilk defa bir eve taşınıyorsan ve yeni bir kira sözleşmesi imzalıyorsan, bu %25 sınırı geçerli değil. Yeni kiralamalarda kira bedeli serbestçe belirlenir. Bu sınır, mevcut sözleşmelerin yenilenmesi durumunda devreye girer.
İşyeri Kiraları: Eğer senin durumun bir işyeri kiralaması olsaydı, bu sınır seni bağlamazdı. İşyerleri için kira artış oranı hala son 12 aylık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ortalaması üzerinden hesaplanır.
* 5 Yılı Dolduran Sözleşmeler: Kira sözleşmen 5 yılını doldurduysa, ev sahibin kira tespit davası açarak, emsal kira bedelleri üzerinden yeni bir kira bedeli belirlenmesini talep edebilir. Bu durumda %25 sınırı veya TÜFE ortalaması gibi kurallar geçerli olmaz; mahkeme piyasa koşullarına göre adil bir kira bedeli belirler.
Sınır Sonrası Durum (1 Temmuz 2024'ten Sonra): Eğer bu sınır tekrar uzatılmazsa, 1 Temmuz 2024 tarihinden itibaren konut kira artışlarında tekrar son 12 aylık TÜFE ortalaması kuralına geri dönülecek. Yani ev sahibin, zam döneminde açıklanan son 12 aylık TÜFE ortalamasını aşan bir zam yapamayacak.
Ne Yapmalısın?
Ev sahibin yasal %25 sınırının üzerinde bir zam yapmak isterse, bu talebi kabul etmek zorunda değilsin. Ona mevcut yasal düzenlemeyi hatırlatabilirsin. Eğer anlaşmazlık yaşanırsa, arabuluculuk süreci artık zorunlu hale geldi. Yani dava yoluna gitmeden önce bir arabulucuya başvurulması gerekiyor. Bu süreçte yasal haklarını koruyarak uzlaşma sağlamaya çalışabilirsin.
Özetle, ev sahibin sana 1 Temmuz 2024'e kadar olan kira dönemlerinde mevcut kiran üzerinden en fazla %25 oranında zam yapabilir. Bu oranı aşan bir taleple karşılaşırsan, yasal hakkını kullanarak sadece %25 zamlı bedeli ödeyebilirsin. Fazlasını ödemek zorunda değilsin ve yasal oranı ödediğin sürece tahliye edilemezsin.