Şırdan, Kars’ın ve genel olarak Doğu Anadolu’nun en karakteristik hamur işlerinden biridir. Dışı çıtır, içi yumuşak ve yoğun peynirli bu lezzeti evde yapmak sanıldığından çok daha basittir; ancak doğru hamur kıvamı ve pişirme tekniği başarının anahtarıdır. Yanlış tuzağuna düşmemek için aşağıdaki adımlara ve püf noktalarına dikkat etmen gerekir.
İlk olarak büyükçe bir kaba 2 su bardağı un, 1 çay kaşığı tuz ve 1 paket kabartma tozu ekle. Üzerine 1 su bardağından 1 parmak az ılık su ve 2-3 yemek kaşığı sıvı yağ ekleyerek ele yapışmayan, yumuşak bir hamur elde edene kadar yoğur. Bu aşamada hamurun sert olmaması kritiktir; sert bir hamur, piştikçe kabarmayı engeller ve şırdanın içi kurur. Hamurları yoğurduktan sonra üzerini streç filmle kapatıp en az 30 dakika dinlendir. Bu dinlenme süreci, gluten ağının gevşemesini ve hamurun açılmasını kolaylaştırır.
Bu sürede iç harcı hazırlayabilirsin. Yarım kiloluk orta sert beyaz peyniri (tercihen Kars gravyeri veya tulum peyniri) bir kaseye al. Üzerine 1 yumurta ve isteğe bağlı olarak biraz sıvı yağ ekleyip çatal ile ezerek pürüzsüz bir kıvam getir. Püf noktası: Peynir çok tuzluysa harca ekstra tuz ekleme, aksi halde şırdan tuzlu olur.
Dinlenen hamuru unlu zemin üzerinde 1 cm kalınlığında dikdörtgen veya yuvarlak şekilde aç. Hamurun yarısına peynirli harcı eşit şekilde dağıt. Diğer yarısını üzerine kapat ve kenarlarını makas ile keserek birleştir. Bu işlem hem sızmayı önler hem de klasik şırdan görünümünü verir.
Fırını 180-190 dereceye ayarla. Şırdanları yağlı kağıt serili tepsiye yerleştir. Üzerine 1 yumurta sarısı sürerek parlak bir kabuk oluşmasını sağla. İstersen üzerine susam veya çörek otu serpebilirsin. Fırında yaklaşık 20-25 dakika boyunca üzeri kızarana kadar pişir.
Evde en sık yapılan hata, hamuru çok ince açmaktır. Şırdanın karakteristik yapısı, dışının ince kabuklu, içinin ise peynirli dolgu ile kalın kalmasıdır. Eğer fırınında alttan çok fazla ısı geliyorsa, tepsiyi fırının orta rafına al; bu sayede altı yanmadan üzeri güzelce kızarır.
Sıcak servis ettiğinde peynir erimiş ve akışkan olacaktır. Yanına çay veya ayran ile tüketildiğinde tam anlamıyla geleneksel lezzete ulaşmış olursun.