Question

Farz kaça ayrılır ?

Answer 1

Farz-ı Ayn ve farz-ı kifaye olarak ikiye ayrılır.

Answer 2

Farz, İslam dininde kesin ve şüpheye yer bırakmayacak delillerle sabit olan, Müslümanların yapmakla yükümlü olduğu emirlerdir. Bunları terk etmek büyük günah sayılır. Farzlar temelde iki ana kategoriye ayrılır:

1. Farz-ı Ayn (Bireysel Farz)

Bu farzlar, mükellef olan (akıllı ve ergenlik çağına ulaşmış) her Müslümanın şahsen ve bizzat yerine getirmesi gereken emirlerdir. Hiçbir şekilde başkası tarafından yapılamaz veya devredilemez. Eğer bir kişi Farz-ı Ayn olan bir ibadeti yerine getirmezse, bunun sorumluluğu ve günahı tamamen kendisine aittir. Toplumdaki diğer bireylerin bu ibadeti yerine getirmesi, o kişinin üzerindeki yükümlülüğü kaldırmaz.

• Örnekler: Beş vakit namaz kılmak, Ramazan ayında oruç tutmak, mal varlığı belli bir nisaba ulaşanların zekat vermesi, gücü yetenler için hacca gitmek. Bunlar, bireyin doğrudan Allah'a karşı olan kişisel sorumluluklarıdır.

2. Farz-ı Kifaye (Toplumsal Farz)

Farz-ı Kifaye, toplumun genelinin veya belirli bir grubunun yerine getirmesi gereken farzlardır. Eğer toplumdan yeterli sayıda kişi bu görevi layıkıyla yerine getirirse, diğer Müslümanların üzerinden bu farzın sorumluluğu kalkar. Ancak, eğer o toplumda bu görevi yerine getiren kimse olmazsa, o toplumdaki bütün mükellef bireyler günahkâr olur. Farz-ı Kifaye, bireyin değil, topluluğun ortak sorumluluğudur ve toplumun genel faydası için hayati öneme sahiptir.

• Örnekler:
  • Cenaze namazı kılmak: Bir Müslüman vefat ettiğinde, Müslümanlardan bir grubun cenaze namazını kılmasıyla diğerlerinin üzerinden sorumluluk kalkar. Kimse kılmazsa herkes günahkâr olur.
  • İslami ilimleri öğrenmek ve öğretmek: Toplumun doğru bilgiye ulaşabilmesi için din alimlerinin, müftülerin, hocaların bulunması Farz-ı Kifaye'dir.
  • Toplumun temel ihtiyaçlarını karşılayan meslekler: Bir toplumda doktor, mühendis, öğretmen, çiftçi gibi meslekleri icra eden yeterli sayıda insanın bulunması da Farz-ı Kifaye kapsamına girer. Eğer bir toplumda bu alanda büyük bir eksiklik varsa, herkes sorumludur.
  • Cihad-ı Kifaye: Müslüman toprakları saldırıya uğradığında, savunma amaçlı cihadın bir grup tarafından yerine getirilmesi.

Tecrübelerime göre, Farz-ı Kifaye'nin önemi maalesef sıklıkla göz ardı ediliyor. Bireyler genellikle sadece Farz-ı Ayn'lara odaklanıp, toplumun geneli için hayati olan bu sorumluluğu atlayabiliyor. Oysa bir toplumda yeterince iyi eğitimli, ahlaklı ve topluma faydalı bireylerin yetişmesi, Farz-ı Kifaye bilincinin bir sonucudur. Özellikle genç nesillerin sadece bireysel ibadetlerini değil, aynı zamanda hangi alanda olursa olsun topluma faydalı olabilecekleri bir uzmanlık kazanmalarının da geniş anlamda bir Farz-ı Kifaye olduğunu anlamaları gerekiyor. Bu bilinç, hem bireysel kurtuluş hem de toplumsal refah için kilit noktadır.