Question

Ülkemizde yetiştirilen kiraz çeşitleri hangileridir ?

Answer 1

Türkiye, coğrafi konumu ve mikroklima çeşitliliği sayesinde kiraz üretiminde dünya genelinde oldukça iddialı bir konuma sahiptir. Ancak "hangi çeşitler yetiştirilir?" sorusunun cevabı, bahçenin hangi bölgede olduğuna ve üreticinin hedeflediği pazara göre dramatik şekilde değişir. Ülke genelinde tatlı kiraz (Prunus avium) ve ekşi kiraz (Prunus cerasus) olmak üzere iki ana grup altında yaklaşık 50-60 farklı ticari çeşit yaygın olarak görülür.

Tatlı Kiraz Çeşitleri

Tüketicinin en çok tercih ettiği, sofralık pazarın bel kemiğini oluşturan bu grupta öne çıkan çeşitler şunlardır:

• Bing (Bigarreau de Moreau): Türkiye’nin en eski ve en yaygın çeşidi. Koyu kırmızı-siyah kabuk rengi, etli yapısı ve yüksek raf ömrü ile tanınır. Dış pazarlara (özellikle Avrupa ve Orta Doğu) ihracatın vazgeçilmezidir.
• Tieton: Bing’in geliştirilmiş bir versiyonudur. Daha parlak, koyu kırmızı rengi ve orantılı olarak daha yüksek şeker oranı nedeniyle iç pazarda Bing’e göre daha pahalıya satılır.
• Lambert: Kırmızımsı-siyah renkte, etli ve sulu bir çeşittir. Bing’e göre daha erken olgunlaşır ve lezzeti oldukça yumuşaktır.
• Stark: Özellikle son yıllarda popülerleşen, güneş yanığına ve çatlamaya karşı daha dayanıklı olan bir çeşittir. Mekanik hasara karşı direnci yüksektir.
• Regina ve Regina Premium: Son dönemde yoğun dikim yapılan, çok büyük meyve boyutuna sahip çeşitlerdir. Premium segmentte, özellikle ithal rakipleriyle rekabet edebilmek için tercih edilir.

Ekşi Kiraz Çeşitleri

Reçel, marmelat, kurutma ve endüstriyel işleme için yetiştirilen bu grup, asitlik oranı yüksek ve çekirdeği meyveden kolayca ayrılır.

• Montmorency (Morello): Dünyadaki standart ekşi kiraz çeşididir. Yüksek asitlik ve parlak kırmızı rengi ile öne çıkar.
• Guanche: Montmorency’ye benzer ancak daha verimli ve dayanıklıdır.
• İskenderun Ekşisi: Bölgesel olarak önemli olan, geleneksel reçelcilikte kullanılan yerel bir çeşittir.

Seçim Yaparken Dikkat Edilecek Püf Noktalar

Bir bahçe kurarken sadece çeşidin adını değil, çiçeklenme dönemi ve polen vericilik durumunu da incelemelisin. Örneğin, Bing kendi tozlaşmasında verimsizdir; mutlaka yanına Lambert veya Regina gibi farklı çiçeklenme zamanına sahip bir polen verici ağaç dikilmelidir. Aksi takdirde meyve irisi (boş meyve oluşması) riskiyle karşı karşıya kalırsın.

Benim kişisel gözlemim şu: Ege ve Akdeniz kıyılarında Stark ve Tieton gibi çatlamaya dirençli çeşitler, ani yağışlı dönemlerde hasadı kurtarıyor. İç Anadolu'da ise su kaynaklı çatlamadan çok, güneş yanığı riski nedeniyle yaprak örtüsü yoğun çeşitler (Bing, Lambert) daha güvenli limanlar. Bölgenin mikro iklimini (don riski, yaz sıcaklığı, yağış rejimi) iyi analiz etmeden çeşit seçimi yapma; tohumluk fidan alırken mutlaka sertifikalı ve bölgesel adaptasyonu kanıtlanmış fidanları tercih et.