Sütle yapılan tatlılar, Türk mutfağının en köklü ve sevilen kategorilerinden biridir. Ancak "sütle yapılan" ifadesi bazen sadece sütü olan, bazen ise temel malzemesi süt olan tatlıları kapsar. Bu ayrımı netleştirelim ki mutfakta hayal kırıklığına uğramayasın.
Temel Malzemesi Süt Olan Klasikler
Bu gruptaki tatlılar, sütü kıvam verici ve ana yapı taşı olarak kullanır. En bilinenleri şunlardır:
- Sütlü Fıstıklı Tatlı (Aslen Fıstıklı Sütlaç): İsimde "sütlaç" geçse de Türk mutfağındaki bu versiyon genellikle buğday nişastasıyla koyulaştırılır, ardından kavrulmuş Antep fıstığı ve vanilya eklenir. Püf noktası: Fıstıkları çok yüksek ateşte kavurma; acılaşır. Orta ateşte, rengi koyulaşana kadar sabırla çevir.
- Muhallebi: Nişasta, süt ve şekerin pişirilmesiyle elde edilen, üzerine çikolata, meyve veya karamel dökülen temel tatlı. Ev yapımı muhallebinin püf noktası, nişastayı soğuk sütle açarak pişiriyorsan topaklanmayı tamamen önlemektir.
- Sütlaç (Rice Pudding): Pirinç, süt, şeker ve nişastanın bir arada pişirilmesiyle yapılır. Teorik bir hata: Pirinci haşlamadan önce hafifçe şekerli suda bekletmek, tatlının daha beyaz ve yumuşak kalmasını sağlar.
- Dondurma ve Buz Gibi: Ev yapımı dondurma veya "buz gibi" adı verilen, sütle yapılan hafif dondurma çeşitleri.
Sütü Yardımcı Malzeme Olarak Kullananlar
Bunlarda süt, lezzeti zenginleştirmek veya kıvamı yumuşatmak için eklenir:
- Kazandibi: Sütlü tatlıların üzerine koyulaşmış şekerin karanlıklaşmasıyla elde edilir. Tencerenin dibinin karamelize olması için şekerin yanmaması gerekir; bu yüzden sürekli döküp yayma tekniği kritiktir.
- Milkshake ve Smoothie'ler: Süt, meyve ve bazen dondurma ile karıştırılarak içilen soğuk tatlı içecekler.
- Sütlü Kekler: Sütle ıslatılarak fırında pişen, yumuşacık kekiğin (sponge cake) üzerine sos döküldüğü tatlılar.
Uzman Tavsiyesi: Süt Seçimi ve Pişirme
Tatlının dokusunu belirleyen en önemli faktör süt türüdür. Tam yağlı süt kullanırsan tatlı daha kremsi ve lüks olur; yarı yağlı veya yağsız süt kullanırsan daha hafif ama biraz daha sulu kalabilir. Özellikle sütlü tatlılarda sıcak sütü yavaş yavaş eklemek, nişasta topaklarının oluşumunu önler.
Bir de pratik bir ipucu: Sütlü tatlıları pişirirken tencereyi sürekli karıştırmak, dibinin tutmasını engeller. Özellikle kazandibi yapmıyorsan, dibinin yanmaması için tencereyi ara sıra tezgaha vura vura hava kabarcıklarını patlatabilirsin. Bu, tatlının daha pürüzsüz olmasını sağlar.
Sonuç olarak, sütle yapılan tatlılar sınırlı değildir; süt, hem ana malzeme hem de lezzet artırıcı olarak onlarca farklı tatlıda hayat bulur. Hangi çeşidi deneyeceğin, o günkü iştahına ve elindeki malzemelere göre değişir. Ama unutma: Kaliteli süt, her zaman daha iyi bir sonuç verir.