Tek Kişilik A.Ş. Kurulumunda Yatırımcı Gelince Çıkabilecek Hukuki Riskler Nelerdir?

Question

Yeni bir yazılım startup'ı kurmayı planlıyorum ve başlangıçta tek ortak olarak A.Ş. kurma düşüncem var. İleride melek yatırımcı veya VC almayı düşündüğüm için, bu yapının hisse devri ve yönetim kurulu oluşumunda hukuki olarak ne gibi riskler taşıdığını öğrenmek istiyorum. Özellikle yatırımcı geldiğinde haklarımı korumak ve süreci pürüzsüz yönetmek için nelere dikkat etmeliyim?

Answer 1

Tek kişilik A.Ş. ile yola çıkmak, startup dünyasında oldukça mantıklı ve yaygın bir strateji. Ancak yatırımcı kapıdan girdiği an, oyunun kuralları değişiyor. En büyük risk, şirket sözleşmesindeki (Anonim Şirket Ana Sözleşmesi) o klasik "varsayılan" hükümlerin yatırımcının lehine manipüle edilmesi.

Yönetim Kontrolü ve Veto Hakları

Yatırımcı geldiğinde en kritik nokta yönetim kurulu koltuklarının dağılımı. Tek kişilik A.Ş.'de tek başına karar alıyorsun, ama yatırımcı pay devriyle birlikte genellikle yönetim kurulu üyelikleri talep eder. Eğer sözleşmede özel veto hakları (veto rights) tanımlanmamışsa, yatırımcı çoğunlukla kritik kararları (büyük harcamalar, yeni hisse ihraçları, şirket satışı) tek başına veya kendi atadığı yönetim kurulu üyesiyle veto edebilir. Bu da seni kendi şirketinde "misafir" konumuna düşürür.

• Öneri: Sözleşmeye, belirli eşiğin üzerindeki işlemler için kurucu ortağın onayının şart olduğu maddelerini yazdır.

Hisse Devri ve Öncelikli Alım Hakları

Yatırımcı, kendi paylarını devretmek istediğinde veya senin paylarını almaya kalktığında ne olacak? Standart A.Ş. yapısında hisse devri serbesttir. Ancak yatırımcı, öncelikli alım hakkı (right of first refusal) veya takip hakkı (tag-along) talep edecektir. Eğer bu haklar dengeye oturmazsa, yatırımcı seni şirketten dışlayabilir ya da senin paylarını ucuza kapatabilir.

• Dikkat: Drag-along (zorunlu takip) maddelerine özellikle dikkat et. Bu madde, yatırımcı şirketi satmak istediğinde senin de istemeden satman için baskı oluşturur. Bu maddenin eşik değerlerini (örneğin şirket değerinin %X'i kadar) net belirle.

Anti-Dilüsyon Mekanizmaları

Sıradaki turda yatırımcı daha düşük değerden girdiğinde, mevcut yatırımcıların paylarının seyrelmesini önlemek için anti-dilüsyon (anti-dilution) maddeleri eklenir. Full ratchet gibi agresif mekanizmalar, senin kurucu hisseni ciddi oranda eritebilir. Bunun yerine weighted average (ağırlıklı ortalama) gibi daha adil mekanizmaları tercih etmeye çalış.

Nihai Tavsiye

Yatırım turu başlamadan önce, bir hukukçuyla ana sözleşme revizyonunu yap. Yatırımcı ile masaya oturduğunda "ana sözleşme değişikliği" olarak değil, "şirket yapısının güçlendirilmesi" olarak sun. Haklarımı korumak demek, sadece hisse oranını tutmak değil; şirketin vizyonunu belirleyen stratejik kararlarda söz hakkını kaybetmemektir. Sözleşme imzalanmadan önce her maddeyi satır satır oku, özellikle "Çıkmaz durum" (deadlock) çözüm mekanizmalarını mutlaka netleştir.