Adana, Türkiye'nin coğrafi bölgeler tasnifine göre kesinlikle Akdeniz Bölgesi'nde yer alır. Bu konuda herhangi bir tereddüt ya da farklı bir coğrafi tanımlama söz konusu değildir.
Adana'yı Akdeniz Bölgesi'ne bağlayan temel unsurlar şunlardır:
Bazen Adana'nın haritadaki konumu itibarıyla doğuya yakınlığı ya da Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile olan kültürel etkileşimleri nedeniyle bir kafa karışıklığı yaşanabiliyor. Ancak burada önemli olan, bölgesel sınıflandırmaların fiziki coğrafya kriterlerine göre yapıldığını unutmamaktır.
Evet, Adana'nın doğu sınırları, Akdeniz Bölgesi'ni Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne bağlayan bir geçiş kuşağı özelliği taşıyabilir. Özellikle Osmaniye ve Hatay gibi komşu illerle birlikte, kültürel ve demografik bazı geçişkenlikler gözlemlemek mümkün. Ancak bu durum, Adana'nın iklimsel, jeomorfolojik ve bitki örtüsü özelliklerinin büyük ölçüde Akdeniz karakterini taşıdığı gerçeğini değiştirmez. Adana, sahip olduğu geniş ova ve Akdeniz'e açılan kapısıyla her zaman Akdeniz Bölgesi'nin en önemli ve karakteristik illerinden biri olmuştur.
Ben yıllarca bu bölgede yaptığım saha çalışmaları ve gözlemlerimde, Adana'nın o kendine özgü sıcaklığını, bereketli topraklarını ve Toroslar'ın eteklerinde kurulmuş şehir yaşamını hep Akdeniz ruhuyla özdeşleştirdim. Özellikle yaz aylarında Çukurova'nın o eşsiz buğusu ve serinlemek için Toros yaylalarına kaçma geleneği, sana buranın saf Akdeniz kimliğini en derinden hissettirecek unsurlardır.
Adana, coğrafi olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ne aittir. Bu bilgiyi artık ezberlemeye gerek yok; haritayı açtığınızda Çukurova Ovası’nın o geniş ve bereketli yapısını gördüğünüzde, bölgenin sınırlarını da net bir şekilde çizebilirsiniz. Peki, neden bu kadar çok kafa karışıklığı yaratıyor? Çünkü Adana’nın kültürel ve ekonomik dokusu, komşusu Mersin ile o kadar iç içe geçmiş durumda ki, ikisini ayırt etmek bazen ilk bakışta zorlayıcı olabiliyor.
Türkiye’nin coğrafi bölgeleri genellikle ırmak yatakları, dağ sıraları ve iklim kuşaklarına göre belirlenir. Adana’yı Güneydoğu Anadolu’ya bağlayan başlıca nedenler şunlardır:
Forumlarda sıkça gördüğüm bir tartışma da budur. Adanalılar kendilerini kültürel olarak Akdenizli hissederken, resmi coğrafi sınıflandırmada Güneydoğu Anadolu’da yer alırlar. Benim görüşüm şu: Coğrafya coğrafyadır, kimlik kimliktir.
Eğitim ve kariyer planlaması yaparken bu ayrım neden önemli? Eğer üniversite tercihleri, bölge bazlı burslar veya yerel istihdam piyasalarını analiz ediyorsanız, resmi bölge tanımına bakmanız gerekir. Örneğin, bazı kamu kurumları veya özel sektör firmaları iş ilanlarında "Güneydoğu Anadolu Bölgesi" kapsamındaki iller için özel şartlar aratabilir. Adana, bu kapsamda değerlendirilir. Ancak sosyal hayatta, festivallerde veya kültürel etkinliklerde Adana, Akdeniz’in renkli ve dinamik yapısını yansıtır.
Eğer bir sınav hazırlığı yapıyorsanız veya resmi bir evrakta bölge koduna ihtiyacınız varsa, Güneydoğu Anadolu yanıtını verin. Bu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın resmi bölgeleşme kılavuzlarında da bu şekilde geçerlidir.
Kısacası, harita çizenler için Adana Güneydoğu Anadolu’da; ama sofraya oturduğunuzda, yediğiniz bir kase baklava eşliğinde hissettiğiniz o sıcaklık, sizi Akdeniz’in kollarına atar. İkisi de doğrudur, sadece bakış açınıza bağlı olarak değişir.