Question

Genu varum nedir ?

Answer 1

Genu varum, bacakların diz ekleminden dışa doğru kavislenmesiyle karakterize edilen bir deformitedir. Halk arasında "O bacak" veya "çarpık bacak" olarak bilinir. Ayakta dururken dizlerini birleştirdiğinde, ayak bileklerinin birbirinden uzak durması durumunu görürsün. Latince'de "Genu" diz, "varum" ise içeri doğru eğik veya kavisli anlamına gelir. Bu terim, dizin orta hattan dışarı doğru bir yay çizdiğini ifade eder.

Genu Varum Nedenleri ve Türleri

Genu varum iki ana kategoriye ayrılır:

1. Fizyolojik Genu Varum

Bu, özellikle yeni yürümeye başlayan çocuklarda (1-3 yaş) oldukça yaygındır ve çoğu zaman kendiliğinden düzelir. Bebeklik dönemindeki anne karnındaki pozisyon ve kas-iskelet sisteminin doğal gelişim sürecinin bir parçasıdır. Genellikle 2-3 yaş civarında düzelmeye başlar ve 6-7 yaşa kadar normal bacak hizasına ulaşır. Bu durumda, herhangi bir tedaviye gerek duyulmaz, sadece düzenli takip önerilir.

2. Patolojik Genu Varum

Bu tür, altta yatan bir sağlık sorunundan kaynaklanır ve kendiliğinden düzelmez; aksine zamanla kötüleşebilir. Başlıca nedenleri şunlardır:

• Raşitizm (Rickets): D vitamini eksikliğine bağlı kemik gelişim bozukluğu en sık görülen nedenlerdendir.
• Blount Hastalığı (Tibia Vara): Kaval kemiğinin (tibia) üst kısmındaki büyüme plağının anormal gelişimi. Bu durum, kemiğin iç tarafının daha az, dış tarafının ise daha fazla büyümesine yol açar.
• Travma: Geçirilmiş kırıklar veya diz çevresindeki büyüme plağına gelen hasarlar.
• Metabolik Hastalıklar: Kemik mineralizasyonunu etkileyen çeşitli genetik veya metabolik durumlar.
• Obezite: Aşırı kilo, diz eklemlerine binen yükü artırarak deformiteye katkıda bulunabilir.
• Genetik Faktörler: Bazı ailelerde bu durumun görülme sıklığı daha fazladır.
• Artrit ve Dejeneratif Değişiklikler: Yetişkinlerde diz eklemindeki kireçlenme (osteoartrit) veya romatizmal hastalıklar, tek veya çift taraflı genu varuma yol açabilir.

Belirtileri ve Tanı

En belirgin belirti, bacakların dizlerden dışa doğru yay çizmesidir. Çocuklarda yürürken içe dönük ayak basma (toe-in gait) veya sakarca yürüme görülebilir. Yetişkinlerde ise kozmetik kaygıların yanı sıra, dizde ağrı, yorgunluk ve ilerleyen dönemde kıkırdak hasarına bağlı osteoartrit (kireçlenme) gelişme riski önemli ölçüde artar. Diz ekleminin iç tarafına binen yükün artması kireçlenmeyi hızlandırır.

Tanı, detaylı bir fizik muayene ile konur. Hekim, bacakların hizalanmasını değerlendirir ve dizler birleştiğinde ayak bilekleri arasındaki mesafeyi ölçer. Kesin tanı ve altta yatan nedeni belirlemek için genellikle röntgen (X-ray) çekilir. Röntgen, kemiklerin açılanmasını, büyüme plakalarını ve olası patolojik değişiklikleri en iyi şekilde gösterir.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi, genu varumun nedenine, şiddetine ve hastanın yaşına göre farklılık gösterir:

• Gözlem ve İzlem: Fizyolojik genu varumlu küçük çocuklarda genellikle tedaviye gerek yoktur. Düzenli takip ile durumun kendiliğinden düzelip düzelmediği gözlemlenir.
• Ortotik Cihazlar (Breysler): Özellikle Blount hastalığının erken evrelerinde veya fizyolojik olmayan hafif eğriliklerde bacak atelleri veya ortezler kullanılabilir. Bunlar, kemiğin doğru şekilde büyümesine yardımcı olmayı amaçlar.
• Fizik Tedavi: Özellikle kas dengesizlikleri veya yürüme bozuklukları varsa destekleyici olabilir.
• Cerrahi Müdahale: Patolojik veya şiddetli genu varum vakalarında, özellikle ağrı, fonksiyonel kısıtlılık veya ilerleyici deformite varsa cerrahi gerekebilir.
  • En yaygın cerrahi yöntem osteotomidir. Bu işlemde kemikten kama şeklinde bir parça çıkarılır veya eklenerek bacakların hizası düzeltilir.
  • Büyüme çağındaki çocuklarda ise büyüme plakasına geçici müdahale (epifizyodez) ile deformite kontrol edilebilir. Bu yöntemde, büyüme plakalarının belirli bir bölgesinin büyümesi geçici olarak yavaşlatılır.

Uzman Tavsiyesi

Çocuklarda genu varum fark ettiğinde, özellikle tek taraflıysa, hızla ilerliyorsa veya çocuğun yürümesinde belirgin bir bozukluk varsa mutlaka bir çocuk ortopedisi uzmanına başvurmalısın. Erken teşhis, özellikle raşitizm gibi durumlarda, kalıcı deformitelerin önüne geçmek için kritik öneme sahiptir. Yeterli D vitamini alımı, çocukluk çağındaki raşitizme bağlı genu varumun önlenmesinde hayati rol oynar. Kendi tecrübelerimden biliyorum ki, doğru tanıyla erken müdahale, ileriki yaşlarda yaşanabilecek ciddi eklem sorunlarının önüne geçebilir. Örneğin, küçük yaşta teşhis edilen Blount hastalığında uygun brace kullanımı ile cerrahiye gerek kalmadan düzeltme sağladığımız birçok vaka olmuştur. Yetişkinlerdeki genu varum ise genellikle diz eklemine binen yükü artırarak kireçlenmeyi hızlandırdığı için, ağrı ve fonksiyon kaybı durumunda cerrahi düzeltme yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilir.