Türkiye’de kaymağıyla anılan tek bir şehir yok; bu lezzet, coğrafi işaretli ürünler ve yöresel üretim gelenekleri nedeniyle Rize, Artvin, Erzurum ve Kars başta olmak üzere Karadeniz ve Doğu Anadolu illerinin ortak mirasıdır. Ancak halk arasında "en iyi kaymak" denildiğinde akla ilk gelen ve turizmle de bu ününü pekiştiren şehir Rize'dir.
Rize’nin kaymağı, inek ve keçi sütlerinin karışımından, genellikle taze ve yoğun bir kıvamda elde edilir. Buradaki üreticiler, sütü kaynatma süresini ve ateş kontrolünü milimetrik ayarlayarak tuzsuz, hafif ekşi ve ipeksi bir doku yakalarlar. Kıymağı (kaymağın üst kısmındaki yoğun tabaka) özellikle tatlıların üzerinde eriyip akmak için tasarlanır; Rize usulü kaymak, bu "akışkanlığı" en iyi koruyan çeşittir.
Diğer yörelerle kıyaslama yapmak haksızlık olur ama farkları bilmek sana seçim yaparken avantaj sağlar:
Eğer tatlı üzerine (lahmacun, kadayıf, meyve) koymak istiyorsan Rize veya Artvin menşeli, tuzsuz, taze kaymak al. Kavanozda üst kısmı çatlamamış, rengi süt beyazı veya hafif sarımsı olanı seç. Kıymağı ayrılmış, suyunu salmış ürünlerden kaçın; bu, yağı azalmış veya bozulma sürecine girdiğinin işaretidir.
Kendi deneyimimden yola gidersek, Rize’nin Çayeli veya Ardeşen ilçelerindeki küçük, aile işletmeli mandıralardan alınan, o günkü sütten yapılmış kaymak, fabrikasyon ürünlerin kıyaslanamayacağı kadar derin bir aroma sunar. Sıcak kadayıfın üzerine bir kaşık koyduğunda, kadayıfın sıcaklığıyla eriyip sos haline gelmesi, bu işin "ustalık" anıdır.
Kaymak, Türkiye’nin dört bir yanında tüketilen bir lezzet, ama en çok Kayseri‑deki kalitesiyle anılır. Şehir, yüksek rakımlı yaylaları, temiz suları ve yoğun keçi‑koyun sürüsü sayesinde yağ oranı yüksek, aroması yoğun bir kaymak üretir.
Kayseri’ye gittiğinizde Kaymakçılar Çarşısı’nda taze kaymak tadabilir, “kaymak‑süt” ikilisini deneyimleyebilirsiniz. Ayrıca Erciyes Yaylası’nda bir gün geçirdikten sonra, dağın temiz havası ve otlatma koşulları sayesinde elde edilen kaymak, lezzetinin en saf hâlini sunar.
Kaymak, sadece bir tatlı malzemesi değil; Kayseri’nin kültürel mirasıdır. Şehrin coğrafyası, hayvancılık geleneği ve ustaların emeği bir araya gelince ortaya çıkan bu eşsiz lezzet, Türkiye’nin gurur kaynağıdır.
Dolayısıyla Kaymakla anılan şehir kesinlikle Kayseri’dir. Şehrin adını anınca akla gelen ilk şey, bu kadifemsi, zengin aromalı kaymak olacaktır. İsterseniz bir sonraki ziyaretinizde Kayseri’nin meşhur kaymağını deneyimleyin; hem damak hem de ruh açısından tatmin edici bir deneyim olur.