Eski Türkler ile Giresun arasında doğrudan bir isim benzerliği veya tarihsel bütünlük aramak, kronolojik bir karışıklığa yol açabilir; çünkü Giresun coğrafyası, Oğuz boyları Anadolu'ya yerleşmeden çok önce Hitit, Frig, Lidya, İyonyalı, Pers ve Romalılar gibi medeniyetlerin beşiği olmuştur. Dolayısıyla "Eski Türklerde" bu şehrin bir karşılığı yoktur, ancak Türklerin Anadolu'daki ilk dönemlerdeki isimlendirmelerine bakmak konuyu netleştirir.
Bugünkü Giresun'un köklü geçmişi, antik çağlara uzanır. Bölge, Antik Yunan kaynaklarında Pylai (Pile) olarak geçmektedir. Ancak Türklerin bölgeye yerleşmesiyle birlikte isim, halk ağzı ve Osmanlı idari kayıtları üzerinden evrilmiştir.
Karadeniz Türkçesi, Anadolu'nun diğer bölgelerinden farklı bir evrim geçirmiştir. Giresun ve çevresindeki isimler, özellikle Yörük ve Türkmen göçebe kültürünün izlerini taşır. Eğer "Eski Türkler" ifadesiyle Orta Asya'daki Göktürk veya Uygur dönemini kastetmiyorsan (ki bu dönemde Anadolu henüz Türk egemenliğinde değildi), asıl aradığın isim Doruk veya Pylai'nin Osmanlı Türkçesindeki yansıması olan Giresun'dur.
Bir saha araştırması yaparken veya antik haritaları incelerken, Giresun'u "Türk adıyla" arıyorsan, 15. ve 16. yüzyıl Osmanlı nüfus sayım defterlerine (Tahrir Defterleri) bakman en doğru yöntemdir. Bu defterlerde bölge, kaza (ilçe) bazında "Giresun" olarak geçer, ancak köy ve mahalle isimlerinde hâlâ "Doruk", "Akçakoca" gibi Türkmen kökenli isimler baskındır.
Sonuç olarak, Giresun'un "Eski Türkler"deki adı diye tek bir Orta Asya terimi yoktur; ancak Türklerin Anadolu'daki ilk isimlendirmesi Doruk iken, günümüze kadar gelen ve Türkçe kökenli kabul edilen isim Giresun olmuştur.
Duydum ki bu konu kafanı kurcalıyor, hemen netleştirelim. Öncelikle şunu belirtmem gerekir: Giresun, tarihsel olarak "Eski Türkler" döneminde bir şehir olarak var olmamıştır. Bu, coğrafi ve tarihsel bir gerçeklik meselesi.
Giresun ve çevresi (eski adıyla Perşembe), antik çağlardan Osmanlı fethine kadar geçen süreçte Bizans ve daha öncesinde Pont Krallığı gibi yerel yerleşimlerin kontrolü altındaydı. Yani Orta Asya'dan göç eden Türk boyları ile Giresun toprakları arasında doğrudan bir isimlendirme bağı yoktur. Türklerin bu bölgeye kesin olarak yerleşmesi ve idari kontrolü ele alması 13. yüzyılın sonlarında ve 14. yüzyılın başlarında, özellikle de Osmanlı Beyliği döneminde gerçekleşmiştir.
Çoğu zaman "Eski Türkler" ifadesi, Orta Asya'daki Göktürkler, Hunlar gibi boyları çağrıştırır. Oysa Anadolu'daki Türk varlığı, Selçuklu ve ardından Osmanlı ile şekillenmiştir. Giresun gibi Karadeniz kıyısındaki şehirler, denizcilik ve ticaret açısından stratejik öneme sahipti. Bu yüzden, Türklerin buraya gelmeden önceki isimleri (örneğin Perşembe veya Giresun kökenli yerel adlar) Bizans ve Pontus etkisi taşır.
Sonuç olarak: Giresun'un "Eski Türkler" döneminde bir adı yoktur, çünkü Türkler o dönemde bu coğrafyada siyasi bir güç olarak bulunmuyordu. Şehrin Türk tarihiyle bağı, Osmanlı fethinin ardından güçlenmiştir. Eğer "Giresun" adının kökenini merak ediyorsan, bu da yerel lehçeden veya coğrafi özelliklerden (örneğin "giriş" veya "yayla" kavramlarıyla) kaynaklanan bir isimlendirme olabilir, ancak bu da Türk fethinden sonraki süreçte yerleşik hale gelmiştir.
Kısacası, tarihi kaynaklarda "Eski Türklerin Giresun'a verdiği isim" diye bir kayıt aramak, tarihsel kronolojiye aykırı bir beklentidir. Doğru perspektif, Osmanlı dönemine odaklanmaktır. Umarım bu netlik tartışmayı sonlandırır. Başka detay istersen buradayım.