Question

Eski Yunan kaynaklarında Çorum şehrinin adı nedir ?

Answer 1

Paphlagonia’nın Kalbi: Ichneae (İkne)

Eski Yunan kaynaklarında bugünkü Çorum ilinin merkezi olan şehrin adı Ichneae (Latince yazımıyla Ichneae, Türkçeye İkne olarak geçmiştir). Bu isim, şehrin antik çağdaki en bilinen ve yaygın kullanımıdır. Ancak konuyu derinlemesine incelemek istiyorsan, yerleşimin tarihsel katmanlarını ve isim evrimini bilmek durumundasın.

Tarihsel Arka Plan ve İsim Kökeni

Çorum ovası, antik dönemde Paphlagonia (Paphlagonya) eyaletinin en verimli ve önemli bölgelerinden biriydi. Ichneae şehri, bu eyaletin başkenti konumundaki Tium (bugünkü Adapazarı/Kocaeli arası bölge) ile Herculea Pontica (bugünkü Gerede) arasında stratejik bir noktada yer alıyordu.

İsmin kökeni büyük ihtimalle şehirde bulunan kutsal bir taş veya doğal bir oluşuma dayanmaktadır. Bazı kaynaklar, burada bulunan ve "kedisi" (köpekbalığı) anlamına gelen ichne kelimesiyle ilişkilendirir; ancak daha güçlü bir görüş, ismin yerli Frig veya Thrac kökenli bir kabile adından türediğini öne sürer.

Neden "Çorum" Değil?

"Çorum" adının Eski Yunan kaynaklarında geçmediğini net bir şekilde belirtmek gerekir. Çorum ismi, yerel halkın kullandığı ve zamanla Osmanlı döneminde resmileşen bir isimdir. Antik kaynaklarda (Strabon, Ptolemy vb.) bu bölge için kullanılan isimler şunlardır:

1. Ichneae / İkne: Şehrin ana adı.
2. Nikonion: Bazı dönemlerde veya yakındaki bir mahalle için kullanılmış olabilir, ancak Ichneae ile karıştırılmamalıdır.
3. Paphlagonia: Genellikle eyalet adı olarak geçer, ancak şehrin bu eyaletin parçası olduğu vurgulanır.

Pratik Bir Not: Kaynak Taraması İçin

Eğer bu konuyu akademik bir çalışma veya detaylı bir araştırma için inceliyorsan, şu iki kaynağa mutlaka göz atmanı öneririm:

• Strabon'un Coğrafya'sı (Geographica): Özellikle Paphlagonia bölümünde Ichneae'nin konumu ve önemi hakkında ilk elden bilgiler bulabilirsin.
• Ptolemy'in Coğrafya'sı: Şehrin coğrafi koordinatlarını ve çevresindeki diğer yerleşimlerle ilişkisini net bir şekilde gösterir.

Önemli Püf Noktası: Ichneae, sadece bir ticaret durağı değil, aynı zamanda Tanrıça Athena'ya adanmış kutsal alanlarıyla da tanınıyordu. Şehrin güneyindeki Ichneae Tepesi (bugünkü Çorum kale bölgesi), antik kentin surları ve tapınak kalıntılarının bulunduğu yer olarak arkeolojik açıdan da büyük önem taşır. Bu tepeyi ziyaret ettiğinde, antik Yunan kaynaklarında "Ichneae" olarak geçen yerin tam merkezinde olduğunu hissedebilirsin.

Sonuç olarak, Eski Yunan dünyasında bu şehrin tek ve tanınmış adı Ichneae'dir. "Çorum" ise modern ve Osmanlı dönemine ait bir isimdir.