Çankaya Köşkü'nün inşa tarihi konusuna iki farklı açıdan bakmak gerekiyor, çünkü günümüzde "Çankaya Köşkü" olarak anılan yapı kompleksi, farklı zamanlarda inşa edilmiş binaları içeriyor.
Senin bahsettiğin, Mustafa Kemal Atatürk'ün 1921 yılında Cebecizade Mehmet Atıf Bey'den satın aldığı ilk köşk, aslında bir bağ eviydi ve 19. yüzyılın sonlarında, 1890'lı yılların sonu ile 1900'lerin başında Ermeni tüccar ve eşrafından Kasapyan Ailesi tarafından yaptırılmıştır. Bu yapı, bağcılıkla ünlü Çankaya sırtlarında, keyifli bir sayfiye evi olarak tasarlanmıştı. Dolayısıyla, "ilk Çankaya Köşkü" diye bildiğimiz bina, Cumhuriyet öncesinde, Osmanlı döneminin sonlarında inşa edilmiştir.
Ancak, modern Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte bu mütevazı bağ evi, devlet başkanlığı konutu olarak yetersiz kalmaya başladı. Bu durum üzerine, Atatürk'ün isteğiyle ve Avusturyalı mimar Clemens Holzmeister tarafından tasarlanan yeni ve daha büyük bir konutun yapımına karar verildi. İşte "Pembe Köşk" veya "Yeni Köşk" olarak bilinen bu ana bina, 1930 yılında inşa edilmeye başlanmış ve 1932 yılında tamamlanarak Atatürk'ün ikametine açılmıştır. Bu yapı, 1932'den 2014 yılına kadar Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'nın resmi konutu olarak hizmet vermiştir.
Buradaki en kritik püf nokta, çoğu kişinin "Çankaya Köşkü" dendiğinde aklına gelen, anıtsal ve resmi konut niteliğindeki yapının Pembe Köşk olması ve bunun 1930-1932 yıllarında inşa edilmiş olmasıdır. Orijinal Kasapyan Köşkü ise daha eski, tarihi değeri büyük bir yapıdır ve günümüzde "Müze Köşk" olarak kullanılmaktadır. Yani, Atatürk'ün ilk ikamet ettiği köşk 1900'lerin başında yapılmışken, Cumhurbaşkanlığı'nın resmi konutu olarak kullanılan esas bina 1930'lu yılların başında inşa edilmiştir.
Özetle, Çankaya Köşkü kompleksinde farklı dönemlere ait binalar bulunsa da, tarihsel süreçte en bilinen ve resmî olarak kullanılan ana bina olan "Pembe Köşk", 1930-1932 yılları arasında yapılmıştır. Benim şahsi gözlemim, ziyaretçilerin genellikle bu iki farklı yapının tarihini karıştırdığı yönünde. Bu ayrımı bilmek, Çankaya Köşkü'nün tarihsel gelişimini daha doğru anlamanı sağlar.