Question

Aids nedir ve nasıl bulaşır ?

Answer 1

AIDS, aslında tek başına bir hastalık değil; İnsan İmmün Yetmezlik Virüsü (HIV) olarak bildiğimiz virüsün vücutta yarattığı enfeksiyonun, bağışıklık sistemini tamamen çökerttiği son evresidir. HIV, vücudunun savunma sistemi olan bağışıklık sisteminin temel taşları olan CD4 hücrelerini hedef alır ve zamanla onları yok eder. Tedavi edilmezse, bağışıklık sistemi zayıflayarak vücudunu enfeksiyonlara ve bazı kanser türlerine karşı savunmasız hale getirir; işte bu durumun adı AIDS'tir. Yani, bir kişi HIV pozitif olabilir ama hemen AIDS hastası olmaz. Etkili antiretroviral tedavi (ART) ile HIV pozitif bireyler yıllarca, hatta ömür boyu AIDS evresine geçmeden sağlıklı bir yaşam sürdürebilirler.

HIV Nasıl Bulaşır?

HIV'in sana bulaşması için virüsün belirli vücut sıvıları aracılığıyla başka bir kişinin kan dolaşımına veya mukoza zarına girmesi gerekir. Bu sıvılar ve bulaşma yolları şunlardır:

• Korunmasız Cinsel İlişki:
  • Anal, Vajinal ve Oral Seks: Virüs, enfekte kişinin meni (semen), pre-seminal sıvı (zevk suyu), vajinal sıvılar veya rektal sıvılar aracılığıyla partnerine geçebilir. Anal seks, mukoza zarının daha hassas olması nedeniyle en yüksek riski taşır. Oral seksle bulaşma riski diğerlerine göre daha düşüktür ancak yine de mevcuttur, özellikle ağızda yara veya kanama varsa.
• Kan Yoluyla Temas:
  • Enjektör Paylaşımı: En sık uyuşturucu kullanan kişiler arasında, enfekte kan bulaşmış enjektör veya iğnelerin paylaşılmasıyla görülür.
  • Kan Nakli ve Organ Transplantasyonu: Günümüzde kan ve organ ürünleri titizlikle test edildiği için bu yolla bulaşma son derece nadirdir ve neredeyse imkansızdır. Bu, geçmişte önemli bir risk olsa da, modern tıbbi protokoller sayesinde artık bir sorun teşkil etmiyor.
• Anneden Bebeğe Bulaşma:
  • HIV pozitif bir anneden bebeğine gebelik, doğum veya emzirme sırasında geçebilir. Ancak, annenin gebelik süresince ve doğum sırasında antiretroviral tedavi alması, bebeğe de doğum sonrası profilaktik tedavi uygulanmasıyla bu risk %1'in altına kadar düşürülebilmektedir.

HIV Nasıl Bulaşmaz?

Şunun altını kalınca çizmek isterim: HIV, sıradan sosyal temasla bulaşmaz. Yani, aşağıdaki durumlarla HIV sana bulaşmaz:

• Tokalaşmak, sarılmak, öpüşmek (derin öpüşme hariç)
• Aynı tuvaleti, havluyu, çatal-bıçağı kullanmak
• Aynı bardaktan su içmek veya aynı yiyeceği paylaşmak
• Böcek ısırıkları (sivrisinek, kene vb.)
• Aynı havayı solumak, öksürük veya hapşırık yoluyla
• Ter, gözyaşı veya tükürük (kan içermediği sürece)

Tecrübelerimden sana önemli bir püf noktası daha vereyim: Günümüzdeki ilaçlar (antiretroviral tedavi - ART) sayesinde HIV pozitif bir bireyin viral yükü saptanamaz seviyelere düşürülebilir. Bu ne anlama geliyor biliyor musun? "Saptanamayan = Bulaştırılamayan" (U=U) ilkesi devreye girer. Yani, etkin tedavi alan ve viral yükü saptanamayan bir kişi, cinsel yolla HIV'i başkasına bulaştıramaz. Bu, hem HIV ile yaşayanlar için büyük bir özgürlük hem de toplumsal damgalamayı azaltmada devrim niteliğinde bir gelişmedir. Korunma için prezervatif kullanmanın yanı sıra, riskli durumlarda PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) ve PEP (Post-Exposure Prophylaxis) gibi seçeneklerin de olduğunu unutma.