Question

Allem etmek kallem etmek deyiminin anlamı nedir?

Answer 1

Kendi amacına ulaşmak için her türlü kurnazca yola başvurmak

Answer 2

Bir işi halletmek için her türlü yolu deneyen kimseler için kullanılan ifadedir.

Answer 3

"Allem Etmek Kallem Etmek": Türkçenin Kırk Tilki Kelliğini Anlatan O Canlı Deyim

Merhaba sevgili okuyucular,

Türkçemizin derinliği ve ifade zenginliği, deyimlerimizde saklı gizemli bir hazine gibidir. Her biri, bazen uzun uzun anlatmak isteyeceğimiz bir durumu tek bir kalıpla özetleyiverir. İşte bu derin hazineden, hepimizin hayatının bir döneminde mutlaka duyduğu, hatta belki de kullandığı çok özel bir deyimi bugün mercek altına alacağız: "Allem etmek kallem etmek."

Peki, bu iki kulağa hoş gelen, hafiften tekerleme tadındaki kelime grubu, aslında neyi anlatır? Gelin, bu deyimin katmanlarını birlikte aralayalım, farklı kullanım alanlarına göz atalım ve günlük hayatımızda nasıl karşımıza çıktığını, bize ne anlattığını keşfedelim. Uzman bir gözle bakarken, hem profesyonelliği elden bırakmayacak hem de samimi bir sohbet tadında ilerleyeceğiz.

Deyimin Kökenine Yönelik Bir Merak Yolculuğu

"Allem" ve "kallem" kelimelerinin tekil anlamları üzerine net bir etimolojik köken bulmak zor olsa da, Türkçede birçok ikileme gibi, bir araya gelerek anlamı pekiştiren, kuvvetlendiren bir yapı oluştururlar. Halk arasında, "allem" kelimesinin Arapça "ilim"den gelerek "bilgili, kurnaz" gibi bir çağrışım uyandırdığı; "kallem"in ise daha çok ses yansıması yoluyla bir tamamlayıcı unsur olduğu düşünülür. Ancak önemli olan, bu iki kelimenin birleşerek yarattığı ortak anlam ve etkiyi kavramaktır. Bu deyim, sanki bir durumun içinden çıkmak için gösterilen tüm 'bilgeliği', 'kurnazlığı', 'çevikliği' ve 'çok yönlü çabayı' tek potada eritiyor.

"Allem Etmek Kallem Etmek" Gerçekten Ne Anlama Gelir?

Deyimin özüne indiğimizde, karşımıza çıkan en temel anlam şudur: Bir amaca ulaşmak, bir işi başarmak, bir kişiyi ikna etmek veya bir sorunun üstesinden gelmek için her türlü yolu denemek, akla gelebilecek tüm çarelere başvurmak, türlü numaralar, hileler, kurnazlıklar ve ikna yöntemleri kullanmak.

Ancak burada kritik bir nokta var: Bu deyim, her zaman olumsuz bir çağrışım taşımaz. Kullanıldığı bağlama göre anlamı değişebilir, bambaşka renklere bürünebilir.

1. Olumlu ve Yaratıcı Bir Çaba Olarak:

Bazen hayat, bizi beklenmedik durumlarla karşı karşıya bırakır ve elimizdeki kısıtlı imkanlarla bir çözüm üretmek zorunda kalırız. İşte bu noktada, "allem etmek kallem etmek", yaratıcı bir problem çözme yeteneğini, olağanüstü bir azmi ve pes etmeme ruhunu ifade edebilir. Bir nevi, "iğneyle kuyu kazmak" misali, imkansızı başarmak için gösterilen çaba...

• Örnek 1 (Ticaret): Çocukluğumdan bilirim, rahmetli dedem esnaftı. Bazen elinde kalmış bir malı, veya pek rağbet görmeyen bir ürünü satmak için müşteriye "allem eder kallem eder"; ürüne farklı bir hikaye uydurur, yanına ufak bir hediye ekler, fiyatı biraz düşürür, bazen de ödeme kolaylığı sunar ve en sonunda o malı satmayı başarırdı. Burada, satış becerisi ve müşteri memnuniyetini hedefleyen bir çaba vardı.
• Örnek 2 (Ev Hayatı): Küçük çocuğu yemeğini yemek istemeyen bir annenin, tabağındaki sebzeleri eğlenceli şekillere sokarak, oyunlar oynayarak, masallar anlatarak çocuğuna o yemeği yedirmek için gösterdiği tüm çabalar... İşte bu da "allem etmek kallem etmek"in pozitif bir yansımasıdır.

2. Olumsuz ve Manipülatif Bir Girişim Olarak:

Deyimin belki de daha sık akla gelen yüzü budur. Burada "allem etmek kallem etmek", hile, dalavere, aldatma, kandırma ve manipülasyon gibi unsurları içerir. Genellikle etik olmayan yollarla, başkalarını kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirme çabasıdır.

• Örnek 1 (Dolandırıcılık): Bir dolandırıcı, mağduru ikna etmek için türlü yalanlar uydurur, sahte belgeler gösterir, duygusal baskı kurar, kendini farklı kimliklerde tanıtır. Tüm bunlar, o kişinin parasına veya güvenine ulaşmak için "allem etme kallem etme" çabasıdır. Bu durumda sonuçlar hem birey hem de toplum için oldukça yıkıcı olabilir.
• Örnek 2 (Sorumluluktan Kaçış): Bir çalışan, üzerine düşen bir görevi yapmamak veya bir hatasını örtbas etmek için, yöneticiye akla gelmeyecek bahaneler sunar, durumu farklı yansıtır, suçu başkalarına atmaya çalışır. Bu da, sorumluluktan kaçmak için girişilen bir "allem etme kallem etme"dir.

Peki, Neden Bu Deyimi Kullanırız?

Türkçenin zenginliği tam da burada devreye giriyor. "Allem etmek kallem etmek" deyimini kullanmamızın birkaç temel nedeni var:

• Vurgu ve Abartı: Bir durumun sıradan bir çaba olmadığını, olağanüstü bir gayret veya kurnazlık gerektirdiğini vurgular. Tek kelimeyle ifade edemeyeceğimiz karmaşıklığı özetler.
• İfade Gücü: Tek bir deyimle, anlatılan eylemin hem yöntemini (hile, kurnazlık, ikna) hem de derecesini (tüm yolları denemek) aktarırız.
• Mizah ve Eleştiri: Bazen durumu biraz tiye almak, bazen de eleştirel bir bakış açısıyla olumsuz bir durumu dile getirmek için kullanılırız. "Vay be, neler neler yapmış," derkenki o şaşkınlığı ve yorumu yansıtır.
• Kültürel Bağlam: Türk toplumunda bu türden yaratıcı çözümler veya bazen kurnazlıklar, hikayelerde, fıkralarda sıkça yer alır. Deyim de bu kültürel dokunun bir parçasıdır.

Gerçek Hayattan Gözlemlerim ve Önerilerim

Hayatım boyunca hem iş dünyasında hem de sosyal çevremde "allem etmek kallem etmek" durumlarına çokça şahit oldum. Bir projenin son teslim tarihine yetişmek için ekibin gece gündüz çalışıp, imkansız gibi görünen engelleri aşmak adına gösterdiği yaratıcı gayretler de bu deyimin pozitif tarafına girerdi. Ya da tam tersi, bir toplantıda kendi fikrini kabul ettirmek için verileri çarpıtan, söylemini manipüle eden kişileri de gördüm.

Önerim şudur: Bu deyimin ifade ettiği "çok yönlü çaba" ve "yaratıcılık" kısmını hayatınızda olumlu yönde kullanmaya çalışın. Karşılaştığınız zorluklarda, geleneksel çözümlerin dışına çıkarak, yeni yollar deneyerek, esnek ve azimli bir yaklaşımla "allem edin kallem edin" ama hep iyi niyetle, etik sınırlar içinde kalın.

Öte yandan, etrafınızda "allem edip kallem eden" birilerini gördüğünüzde, niyetlerini iyi anlamaya çalışın. Bu kişi bir sorunu yaratıcı yollarla mı çözmeye çalışıyor, yoksa sizi veya başkalarını manipüle etmeye mi çalışıyor? Deyimin bu iki ucu arasındaki ince çizgiyi fark etmek, hem kendi hayatınızda hem de ilişkilerinizde size büyük avantaj sağlayacaktır.

Sonuç

"Allem etmek kallem etmek" deyimi, Türkçemizin ne kadar yaşayan, dinamik ve anlam yüklü bir dil olduğunun en güzel örneklerinden biridir. Tek bir kalıpla, insan doğasının hem yaratıcı dehasını hem de bazen karanlık yönlerini özetleyebilen bu deyim, bize aslında hayatın kendisi hakkında da ipuçları verir.

Unutmayın ki dil, sadece iletişim aracı değil, aynı zamanda kültürel bir mirastır. Bu tür deyimleri anlamak, kullanmak ve doğru bağlamda yorumlamak, hem dil hakimiyetimizi artırır hem de etrafımızdaki dünyayı daha derinlemesine kavramamıza yardımcı olur. Gelecekte bir yerde "allem etmek kallem etmek" deyimini duyduğunuzda, umarım bu makalemiz aklınıza gelir ve anlamın farklı katmanlarını daha net görebilirsiniz.

Sevgi ve dilin büyüsüyle kalın!