Belirsiz süreli iş sözleşmesi, işçi ile işveren arasında herhangi bir bitiş tarihi belirlenmeksizin kurulan iş ilişkisidir. İş Kanunu'nda asıl olan iş sözleşmelerinin belirsiz süreli olmasıdır ve bu durum, işçiye sağladığı güvenceler nedeniyle çok önemlidir.
Bu sözleşme türünde iş ilişkisi, belirli bir olayın gerçekleşmesine, belirli bir sürenin sona ermesine veya bir işin tamamlanmasına bağlı olarak kendiliğinden sona ermez. İş ilişkisinin son bulması için taraflardan birinin yasalara uygun şekilde fesih bildiriminde bulunması ya da haklı bir fesih nedeninin ortaya çıkması gerekir.
İş Kanunu, işçinin daha güvenceli bir ortamda çalışmasını sağlamak amacıyla, aksi açıkça belirtilmedikçe ve kanunda sayılan objektif koşullar oluşmadıkça, iş sözleşmelerinin belirsiz süreli olduğunu kabul eder. Örneğin, belirli bir projenin tamamlanması gibi işin niteliğinden kaynaklanan durumlar yoksa, belirli süreli iş sözleşmesi yapmak yerine belirsiz süreli olan tercih edilir. Aksi halde, zincirleme yapılan belirli süreli sözleşmeler dahi belirsiz süreliye dönüşebilir.
Tecrübemden bir not: Birçok işçi, özellikle işe yeni başlarken, sözleşmesinin niteliğini tam olarak kavramaz. İşverenler bazen, aslında belirsiz süreli olması gereken bir işi "belirli süreli" gibi göstermeye çalışabilirler. Unutma, eğer yaptığın işin doğası gereği bir zaman sınırı yoksa, sözleşmen otomatik olarak belirsiz süreli kabul edilir. Yazılı bir sözleşmen olmasa bile (ki sözlü de geçerlidir), iş ilişkisinin belirsiz süreli olduğu varsayılır. Ancak olası bir uyuşmazlık durumunda haklarını ispat edebilmen için her zaman yazılı bir iş sözleşmesinin olmasını ve içeriğini iyi anlamanı şiddetle tavsiye ederim. Bu, ileride yaşayabileceğin birçok sorunun önüne geçecektir.
Belirsiz süreli iş sözleşmesi, şu an Türkiye’deki iş hukukunun ve piyasa dinamiklerinin en temel taşı. Aslında mantık çok basit: Taraflar arasında belirli bir bitiş tarihi veya süresi olmayan bir iş ilişkisi kurulmasıdır. Yani "şu tarihte bitecek" gibi bir şart yok; sözleşme, taraflardan birinin haklı veya haksız nedenle feshettiği ana kadar devam eder.
Birçok kişi "Belirli süreli sözleşme yapıp sonra yenileyelim" der ama burada kritik bir detay var. Eğer aynı işyerinde, aynı veya benzer iş için sürekli ve tekrarlayan şekilde belirli süreli sözleşmeler yaparsanız, hukuki durum otomatik olarak belirsiz süreli statüsüne geçer. Yargıtay’ın içtihatları bu konuda oldukça net. Bu yüzden, "geçici" gibi görünen işler bile aslında kalıcı bir yükümlülük doğurabilir.
Ben finansal açıdan baktığımda, bu sözleşme türünün hem işveren hem de çalışan için bir güvenlik yastığı olduğunu görüyorum.
En büyük yanılgı, "Belirsiz süreli" ifadesinin sözleşmeye yazılmamasıdır. Önemli olan kağıt üzerindeki ibareden ziyade, fiili durumun ne olduğudır. Eğer işe giriş bildirgeniz "belirsiz süreli" yazıyorsa veya belirli süreli sözleşmeler zincirleme yapılıyorsa, hukuken belirsiz süreli statüsündesiniz.
Benim tavsiyem şu: Herhangi bir işe başlarken sadece maaş rakamına değil, iş güvencesi maliyetine de bakın. Belirsiz süreli sözleşme, uzun vadede kariyer istikrarı ve finansal öngörülebilirlik açısından en güvenli limandır. Kısa vadeli getiri için belirsiz süreli riski altına girmek, çoğu zaman bütçeyi altüst eden bir strateji olur. Sözleşme imzalamadan önce mutlaka bir hukukçuyla veya sendika uzmanıyla görüşün, çünkü "kırılma noktaları"nda küçük bir eksik bilgi, büyük bir maddi kayba dönüşebilir.