Kuru fasulye çeşitleri dediğimizde aslında çok geniş bir yelpaze var ama biz mutfaklarımızda ve sofralarımızda genellikle belli başlı türleri sıkça kullanırız. Temel farklar genellikle tanenin büyüklüğü, kabuk yapısı ve pişme süresi üzerinedir. Bu özellikler de yemeğin lezzetini ve kıvamını doğrudan etkiler.
Başlıca Kuru Fasulye Çeşitleri
- Dermason Fasulye:
- Özellikleri: Türkiye'de en yaygın ve en çok tercih edilen kuru fasulye çeşididir. Beyaz, oval, orta büyüklükte ve hafif yassıdır. En belirgin özelliği, ince kabuklu olmasıdır.
- Pişme ve Lezzet: İnce kabuklu olduğu için çabuk pişer ve pişerken kolay kolay dağılmaz, tane bütünlüğünü korur. Bu yüzden hem sulu yemekler hem de piyaz için idealdir. Lezzeti dengelidir ve suyu güzel emer. Benim de geleneksel kuru fasulye yemeği için ilk tercihimdir.
- Bombay Fasulye:
- Özellikleri: Dermason'a göre daha iri ve yuvarlağa yakındır. Adını Hindistan'daki Bombay şehrinden alır, bu da onun daha sıcak iklimlerde yetişebildiğini gösterir.
- Pişme ve Lezzet: Kalın kabuklu yapısıyla bilinir. Bu da onun daha geç pişmesine neden olur. Eğer iyi ıslatılmazsa veya yeterince pişmezse sert kalabilir. Pişirme esnasında Dermason'a göre suyu daha az çeker ve yemeğin suyu daha berrak kalır. Genellikle piyaz gibi salata tarzı yemeklerde tercih edilebilir, çünkü daha diri kalma eğilimindedir.
- Horoz Fasulye (Rize Fasulyesi / Laz Fasulyesi):
- Özellikleri: Adından da anlaşılacağı gibi daha çok Karadeniz Bölgesi, özellikle Rize ve Artvin yöresine özgüdür. Küçük, yuvarlak ve beyaz renklidir.
- Pişme ve Lezzet: Horoz fasulye, küçük taneli ve ince kabuklu olduğu için çok hızlı pişer ve kolayca dağılabilir. Bu yüzden sulu yemeklerde, özellikle de tereyağlı, bol soğanlı ve salçalı Karadeniz usulü fasulyelerde harika bir kıvam ve lezzet verir. Ağızda dağılan, etli bir dokusu vardır.
- Şeker Fasulyesi:
- Özellikleri: Genellikle Sivas ve Tokat yöresiyle özdeşleşmiştir. Beyaz renkli, orta büyüklükte ve parlak bir yapıya sahiptir.
- Pişme ve Lezzet: Adındaki "şeker" kelimesi, hafif tatlımsı bir lezzete sahip olmasından gelir. İnce kabuklu olup çabuk pişer ve kremsi bir doku verir. Yemeğin suyu genellikle hafif kıvamlı olur. Kuru fasulye yemeği olarak tercih edildiğinde, farklı ve kendine has bir tat sunar.
- Çalı Fasulyesi:
- Özellikleri: Diğer çeşitlere göre daha iri, böbrek şeklinde ve etli bir yapıya sahiptir. Genellikle taze tüketilen bir çeşittir ancak kurutulmuş hali de bulunur.
- Pişme ve Lezzet: Kalın etli yapısı nedeniyle daha uzun sürede pişer ancak piştiğinde içi dolgun ve lezzetlidir. Özellikle güveç gibi uzun pişirme gerektiren yemeklerde tercih edilebilir.
- Barbunya (Kuru):
- Özellikleri: Taze barbunya gibi kırmızı-beyaz benekli desene sahip olan kuru barbunya, diğer kuru fasulyelerden hem görünüm hem de lezzet olarak farklılaşır.
- Pişme ve Lezzet: Tatlımsı ve kendine has bir lezzeti vardır. Genellikle zeytinyağlı yemeklerde kullanılır. Kuru fasulye yemeği olarak da farklı bir alternatif arayanlar için iyi bir seçenektir.
Uzman Tavsiyesi: Kuru fasulye seçimi tamamen damak zevkine ve yapacağın yemeğin türüne bağlıdır. Eğer pratiklik ve klasik lezzet arıyorsan Dermason; daha diri bir kıvam istiyorsan Bombay veya piyaz için Bombay; hızlı pişen ve ağızda dağılan bir lezzet arıyorsan Horoz fasulye senin için ideal olacaktır. Benim sana en önemli tavsiyem ise, farklı fasulye çeşitlerini asla aynı tencerede pişirmeye kalkma. Her çeşidin pişme süresi ve su çekme oranı farklı olduğu için, tenceredeki fasulyelerin bir kısmı dağılırken, bir kısmı hala sert kalacaktır. Her zaman tek bir çeşit fasulye kullanmak, sana çok daha homojen ve lezzetli bir sonuç verecektir.