Dernek nasıl kurulur?

Question

Yeni bir sivil toplum kuruluşu oluşturmak isteyenler için dernek kurma süreci ve gerekli adımlar oldukça merak edilir. Yasalara uygun şekilde dernek açmak için izlenmesi gereken yolları öğrenin.

Answer 1

Dernek kurma süreci, düşündüğünden daha kolay olabilir, yeter ki adımları doğru takip et ve bazı püf noktalarına dikkat et. İşte sana dernek kurulumuna dair adım adım bir rehber:

1. Kurucu Üyeleri Belirle ve Amacını Netleştir

Dernek kurmak için en az yedi gerçek kişiye ihtiyacın var. Bu kişiler, derneğin kurucu üyeleri olacak. Kurucu üyelerin fiil ehliyetine sahip olması ve dernek kurmalarını engelleyecek yasal bir durumunun (örneğin, belirli suçlardan hüküm giymiş olmaları) bulunmaması gerekir. Bu aşamada, derneğinin tam olarak hangi amaçla kurulacağını, ne gibi faaliyetler yürüteceğini ve kimlere fayda sağlayacağını net bir şekilde belirlemelisin. Bu netlik, tüzük hazırlığında çok işine yarayacak.

2. Dernek Tüzüğünü Hazırla – Derneğinin Anayasası!

Dernek tüzüğü, derneğinin anayasasıdır ve en önemli belgesidir. Bunu asla aceleye getirme ve kopyala-yapıştır yapma. Tüzükte bulunması gereken zorunlu bilgiler şunlardır:

• Derneğin adı ve merkezi: Seçtiğin ismin daha önce alınmamış olduğundan emin olmalısın. (DERBİS üzerinden kontrol edebilirsin.)
• Amacı ve faaliyet alanı: Neden kurulduğunu ve neler yapacağını açıkça belirt.
• Üyelik şartları: Kimler üye olabilir, üyelikten nasıl ayrılır veya çıkarılır?
• Dernek organları: Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Denetim Kurulu'nun görev ve yetkileri, nasıl seçilecekleri.
• Genel Kurul toplantılarının usul ve esasları: Nasıl toplanacak, kararlar nasıl alınacak?
• Aidat miktarı: Üyelerden ne kadar aidat toplanacak?
• Defter tutma esasları, bütçe ve denetim kuralları: Mali süreçler nasıl yürütülecek?
• Tüzük değişikliği ve derneğin feshi halinde mal varlığının tasfiye şekli: Dernek dağılırsa malları kime kalacak?

Uzman Tavsiyesi: Hazırlayacağın tüzük ne kadar detaylı ve amaca uygun olursa, ileride yaşayabileceğin iç sorunları veya yasal boşlukları o kadar azaltırsın. Gerekirse bu aşamada bir hukukçudan destek alman faydalı olacaktır.

3. Gerekli Belgeleri Topla

Dernek kurmak için aşağıdaki belgeleri hazırlamalısın:

• Kuruluş Bildirimi: Dernekler Müdürlüğü'nden temin edebileceğin veya internetten indirebileceğin bu formu tüm kurucular eksiksiz doldurup imzalamalıdır.
• Dernek Tüzüğü: Kurucuların her sayfasını imzalamış olduğu, iki adet asıl nüsha.
• Kurucu Üyelerin Kimlik Fotokopileri: Tüm kurucuların T.C. Kimlik Kartı fotokopileri.
• Kurucu Üyelerin Adli Sicil Kayıtları: Eskiden her kurucudan ayrı ayrı istenirken, güncel uygulamada bu kontrol ilgili makam tarafından dahili olarak yapılmaktadır. Ek bir belge sunmana gerek kalmaz.

4. Valiliğe Başvurunu Yap ve Tescil Süreci

Hazırladığın belgelerle birlikte, derneğinin merkezinin bulunduğu ilin Valiliği İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü'ne (eski adıyla Dernekler Müdürlüğü) başvurunu yaparsın. Belgeleri teslim ettiğin an, derneğin hukuken tüzel kişilik kazanmış olur.

Müdürlük, belgelerini 60 gün içinde inceler. Belgelerde bir eksiklik veya tüzükte kanuna aykırı bir husus tespit edilirse, sana yazılı olarak bildirilerek bu eksiklikleri gidermen için süre verilir. Eksiklikleri giderdikten sonra derneğinin kuruluşu tamamlanmış olur.

5. İlk Genel Kurul Toplantısı ve Organların Seçimi

Derneğin tüzel kişilik kazandıktan sonra altı ay içinde ilk olağan genel kurul toplantısını yapman zorunludur. Bu toplantıda, derneğin asıl Yönetim Kurulu ve Denetim Kurulu üyeleri seçilir. Bu seçimle birlikte, derneğinin aktif olarak faaliyet göstermeye başlayacağı organlar belirlenmiş olur. Genel Kurul sonuçlarını (seçilen üyeler vb.) toplantı tarihinden itibaren otuz gün içinde İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü'ne bildirmen gerekir.

Bu adımları eksiksiz tamamladığında, derneğin resmi olarak kurulmuş ve faaliyetlerine başlamaya hazır hale gelmiş olur. Başarılar dilerim!

Answer 2

Dernek kurmak istiyorsan, öncelikle net bir amaç ve bu amacı gerçekleştirecek en az 7 gerçek kişi kurucu üye olarak bir araya gelmelisin. Bu 7 kişinin, dernek kurma ehliyetine sahip olması gerekir; yani fiil ehliyetini haiz, 18 yaşını doldurmuş ve kısıtlı olmayan kişiler olmalısınız.

1. Dernek Tüzüğü Hazırlığı: Temel Taşın

Derneğin anayasası niteliğindeki dernek tüzüğü, en önemli adımdır. Tüzükte şunlar mutlaka yer almalı:
Derneğin adı ve merkezi.
Amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için izleyeceği çalışma konuları, biçimleri ve faaliyet alanı.
Üye olma ve üyelikten çıkma şartları.
Dernek organları (Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Denetim Kurulu) ve yetkileri.
Genel Kurul’un toplanma şekli, zamanı, toplantı ve karar yeter sayıları.
Yönetim ve Denetim kurullarının görev ve yetkileri, kaç asıl ve yedek üyeden oluşacağı.
Derneğin gelir kaynakları.
Tüzük değişikliği usulü.
* Derneğin feshi halinde malvarlığının tasfiye şekli.

Tecrübeyle sabit bir püf nokta: Tüzüğü hazırlarken, gelecekte karşılaşabileceğin potansiyel sorunları öngörerek maddeleri olabildiğince detaylı ve açık yazmalısın. Örneğin, yönetim kurulu üyeliği düşen birinin yerine yedek üye nasıl geçecek, denetim nasıl yapılacak gibi konuları netleştirmen, ilerideki tartışmaları engeller. Resmi bir taslağı temel al, ancak kendi özel amaçlarınıza göre revize et.

2. Gerekli Belgelerin Hazırlanması

Kurucu üyelerin her biri için aşağıdaki belgeleri hazırlamalısın:
Nüfus cüzdanı fotokopisi (Aslını beyanla).
İkametgâh belgesi (e-Devlet'ten alınabilir).
* Adli sicil kaydı (e-Devlet'ten alınabilir, dernek kurmaya engel bir durumun olmaması önemli).

Ayrıca, kurucu üyeler tarafından imzalanmış kuruluş bildirimi formu ve hazırladığınız dernek tüzüğü (her sayfası kurucularca imzalanmış ve mühürlenmiş) gereklidir.

3. Kuruluş Bildirimi ve Tüzel Kişilik Kazanımı

Tüm bu belgeleri tamamladıktan sonra, dernek merkezinin bulunduğu yerdeki İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü'ne (eski adıyla İl Dernekler Müdürlüğü) bir dosya halinde sunmalısın. Müdürlük, belgelerini inceleyecek. Eğer bir eksiklik veya aykırılık yoksa, bildirim ve eklerin alındığı an itibarıyla derneğin tüzel kişilik kazanır.

Kendi tecrübemden bir örnek: Bir dernek kuruluşunda tüzükte yapılan küçük bir hata (örneğin, "denetim kurulu en az 3 asıl 3 yedek üyeden oluşur" yazılması gerekirken, sadece "3 üyeden oluşur" yazılması) bildiriminin reddedilmesine neden olabilir. Bu yüzden tüzüğü son derece dikkatli kontrol etmeli, hatta mümkünse bir uzmana danışmalısın. Eksiklik veya aykırılık tespit edilirse, sana yazılı olarak bildirilir ve 30 gün içinde düzeltmen istenir. Süresinde düzeltilmezse, kuruluş bildirimin geçerli sayılmaz.

4. Kuruluş Sonrası Yükümlülükler

Tüzel kişiliği kazandıktan sonraki adımlar:
Defter Tasdiki: Yasal defterlerini (Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Gelen Giden Evrak Defteri, İşletme Hesabı Defteri/Bilanço Esasına Göre Defterler) noterden veya Dernekler Müdürlüğü'nden bir ay içinde tasdik ettirmelisin.
İletişim: Derneğinin iletişim bilgilerini (telefon, e-posta, varsa web sitesi) resmi kayıtlara geçirmeyi unutma.
* İlk Genel Kurul: Yönetim kurulunu ve denetim kurulunu seçmek üzere ilk olağan genel kurul toplantını, derneğin tüzel kişilik kazandığı tarihten itibaren altı ay içinde yapmalısın.

Unutma, dernek kurmak sadece belgeleri hazırlamak değil, aynı zamanda belirlenen amaca yönelik faaliyetleri sürdürmek ve yasal yükümlülüklere riayet etmektir. Süreç boyunca mevzuatı takip etmen ve gerekli bilgilendirmeleri zamanında yapman çok önemlidir.