Dernek nasıl kurulur?

Question

Yeni bir sivil toplum kuruluşu kurmak isteyenler için yasal süreçler, gerekli evraklar ve adım adım izlenmesi gereken yollar merak edilmektedir. Bu süreçte hangi şartların yerine getirilmesi gerekir?

Answer 1

Yeni bir dernek kurmak istiyorsan, sürecin doğru adımlarla ve yasal mevzuata uygun şekilde ilerlemesi kritik. İşte sana adım adım, tecrübeyle sabitlenmiş bir yol haritası:

Öncelikle, bir dernek kurmak için en az yedi gerçek kişiye ihtiyacın var. Bu yedi kişi, derneğin kurucu üyeleri olacak ve kuruluş bildirimi ile tüzüğü imzalayacak.

Gerekli Evraklar ve Belgeler

Dernek kuruluşu için Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı Dernekler Yönetmeliği'ne uygun belgeleri hazırlaman gerekiyor:

1. Kuruluş Bildirimi (Ek-1): Bu belgeyi eksiksiz doldurup kurucu üyeler tarafından imzalaman şart. İçinde kurucuların adı soyadı, T.C. kimlik numarası, mesleği, ikamet adresi ve imzaları bulunur. Ayrıca geçici yönetim kurulu üyelerinin de belirlendiği bir bölümdür.
2. Dernek Tüzüğü: Bu, derneğinin anayasasıdır! Üç adet ve her sayfası kurucular tarafından imzalanmış olmalı. Tüzükte olmazsa olmaz maddeler şunlar:
   • Derneğin adı ve merkezi.
   • Amacı ve faaliyet alanları.
   • Üye olma ve üyelikten çıkma şartları.
   • Dernek organları (Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Denetim Kurulu) ve yetkileri.
   • Gelir kaynakları.
   • Defter ve kayıt usulü.
   • Tüzük değişikliği ve derneğin fesih şartları.
   • Fesih halinde mal varlığının tasfiyesi.
3. Kurucuların Nüfus Cüzdanı Fotokopileri: Her kurucu üyenin kimlik fotokopisini beyanları ile birlikte sunmalısın.
4. Kurucuların Adli Sicil Beyanları: Eskiden belge istenirdi, şimdi kuruluş bildiriminde yer alan beyan yeterli. Ancak yine de içtenlikle doğru beyanda bulunmalısın.
5. Dernek Merkez Adresini Gösterir Belge: Bu, kira sözleşmesi veya tapu fotokopisi olabilir. Adres beyanının doğru ve güncel olması önemlidir.

Kuruluş Süreci: Adım Adım

1. Kurucular Kurulu Toplantısı: İlk olarak en az 7 kurucu üye bir araya gelmeli. Bu toplantıda derneğin amacını, adını, merkezini belirleyip Dernek Tüzüğü'nü taslağını oluşturmalısın.
2. Geçici Yönetim Kurulu Oluşturma: Kuruluş Bildirimi'ni imzalayan kurucular arasından, derneğin tüzel kişilik kazanmasına kadar işlemleri yürütecek bir geçici yönetim kurulu seçilir. Bu kurul genellikle 5 asıl, 5 yedek üyeden oluşur ve başkan, sekreter, sayman gibi görevleri üstlenir.
3. Evrakların Hazırlanması: Yukarıda belirttiğim tüm evrakları eksiksiz ve hatasız bir şekilde hazırlamalısın. Özellikle tüzüğün, dernekler mevzuatına uygun olması büyük önem taşır. Tecrübeyle sabit bir püf nokta: Tüzük taslağını hazırlarken profesyonel bir destek almak veya Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü'nün örnek tüzüklerinden faydalanmak, ileride yaşanabilecek hukuki sorunların önüne geçer. Benim gördüğüm birçok dernek, tüzükteki eksiklikler yüzünden faaliyetlerinde veya organ seçimlerinde sıkıntı yaşamıştır.
4. Valiliğe Başvuru: Hazırladığın tüm evraklarla birlikte, derneğin merkezinin bulunduğu ildeki İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü'ne (eskiden Dernekler Müdürlüğü) bir dilekçe ekinde başvurmalısın. Evrakları teslim ettiğinde sana bir alındı belgesi verilir.
5. İnceleme Süreci: Müdürlük, evraklarını ve tüzüğünü incelemeye alır. Eğer evraklarda veya tüzükte bir eksiklik veya aykırılık bulunursa, bu durumu sana yazılı olarak bildirir ve eksiklikleri gidermen için 30 günlük süre tanır. Eğer 60 gün içinde olumsuz bir tebligat almazsan, derneğin tüzel kişilik kazanmış sayılır.
6. Defterlerin Tasdiki ve Diğer Yükümlülükler: Derneğin tüzel kişilik kazandıktan sonraki en önemli adım, yasal defterlerini (Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Gelen-Giden Evrak Defteri, İşletme Hesabı Defteri veya Bilanço Defteri) notere veya ilgili müdürlüğe tasdik ettirmektir. Ayrıca derneğin adına bir banka hesabı açmalı ve potansiyel vergi yükümlülükleri için Vergi Dairesi'ne bilgi vermelisin.
7. İlk Olağan Genel Kurul Toplantısı: Derneğin tüzel kişilik kazandıktan sonraki altı ay içinde ilk olağan genel kurul toplantısını yapman gerekir. Bu toplantıda asıl yönetim ve denetim kurulları seçilir.

Bu süreci adım adım ve dikkatle takip ettiğinde, derneğini başarıyla kurabilir ve amaçlarına yönelik faaliyetlerine başlayabilirsin. Unutma, mevzuatı iyi okumak ve gerekirse hukuki danışmanlık almak sana çok zaman ve olası sorunları engeller.

Answer 2

Dernek kurmak isteyenler için süreç adımlar halinde ve oldukça nettir, ancak bazı püf noktalarına dikkat etmek sana büyük kolaylık sağlar. İşte adım adım izlemen gereken yol ve bilmen gerekenler:

1. Ön Hazırlık ve Kurucular Kurulu

Dernek kurmak için en az 7 gerçek kişiye ihtiyacın var. Bu kişilerin:
Fiil ehliyetine sahip olması (18 yaşını doldurmuş ve kısıtlı olmaması).
Dernek kurma yasağı olmaması (belli suçlardan hüküm giymemiş olması).
* Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması veya Türkiye'de ikamet izni bulunan yabancı olması gerekir.
Bu aşamada en önemlisi, derneğinin amacını, faaliyet alanlarını ve adını belirlemektir. Derneğinin adı, Türkiye'de daha önce kurulmuş bir derneğin adıyla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olmamalı.

2. Dernek Tüzüğü Hazırlığı – En Kritik Adım

Dernek tüzüğü, derneğinin anayasasıdır ve eksiksiz hazırlanması şarttır. Tüzükte şunlar mutlaka yer almalı:
Derneğin adı ve merkezi.
Amacı, dernekçe yürütülecek hizmet konuları ve faaliyet alanları.
Üye olma ve üyelikten çıkma şartları.
Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı, görevleri ve yetkileri, oy kullanma ve karar alma usulü.
Yönetim ve denetim kurullarının görev ve yetkileri, nasıl seçileceği.
Derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, nasıl açılacağı.
Üyelerden alınacak giriş ve yıllık aidat miktarı.
Derneğin gelir kaynakları, defter tutma usulü.
Derneğin iç denetim şekilleri.
Tüzük değişikliği usulü.
* Derneğin feshi halinde mal varlığının tasfiye şekli.

Püf Noktası: Benim tecrübelerime göre, hazır tüzük örneklerini kopyalayıp yapıştırmak yerine, kendi derneğinin özel amacını ve faaliyetlerini yansıtacak şekilde tüzüğü baştan sona detaylıca okuyup kişiselleştirmen çok önemli. Aksi takdirde, ilerleyen dönemlerde faaliyetlerini yürütürken tüzüğün sana ayak bağı olabilir.

3. Gerekli Belgelerin Hazırlanması

Kuruluş için gerekli belgeler şunlardır:
Dernek Kuruluş Bildirimi (EK-2): İçişleri Bakanlığı'nın sitesinde bulabileceğin bu form eksiksiz doldurulmalı.
Dernek Tüzüğü: Kurucu üyelerce her sayfası imzalanmış, 3 adet asıl nüsha.
Kurucu Üye Listesi: Her kurucunun kimlik ve adres bilgilerini içeren liste.
Kurucu Üyelerin Kimlik Fotokopileri: T.C. kimlik numaraları açıkça görülecek şekilde. Yabancı kurucular için pasaport fotokopisi ve ikamet izni belgesi.

4. Başvuru ve Tüzel Kişilik Kazanma

Hazırladığın bu belgeleri (genellikle 3 takım halinde), derneğin merkezinin bulunacağı ilin Valiliğindeki İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü'ne teslim etmen gerekiyor. Belgeleri teslim ettiğin an, sana bir "alındı belgesi" verilir ve bu belgeyle derneğin tüzel kişilik kazanır. Yani resmen kurulmuş olursun.

Müdürlük, belgelerini ve tüzüğü 60 gün içinde inceler. Eksik veya hukuka aykırı bir durum tespit ederse sana bildirir. Eksikleri giderdikten sonra yeniden inceleme yapılır. Herhangi bir sorun yoksa veya belirtilen süre içinde bir itiraz gelmezse süreç tamamlanmış olur.

5. Kuruluş Sonrası Yapılması Gerekenler

• Defterlerin Tasdiki: Tüzel kişilik kazandıktan sonra, noterden veya İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü'nden Yönetim Kurulu Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Gelir-Gider Defteri (veya bilanço esasına göre tutulacak defterler) gibi zorunlu defterlerini tasdik ettirmelisin.
• Görev Dağılımı: Yönetim Kurulunun ilk toplantısını yaparak başkan, sekreter, sayman gibi görev dağılımlarını yap.
• DERBİS Kaydı: Dernek Bilgi Sistemi (DERBİS) üzerinden derneğin kaydını tamamla. Tüm bildirimler (genel kurul, beyanname vb.) bu sistem üzerinden yapılır, bu nedenle aktif kullanmayı öğren.
• Banka Hesabı: Dernek adına bir banka hesabı aç.

Bu adımları dikkatlice takip edersen, derneğini sorunsuz bir şekilde kurabilir ve amaçlarına yönelik faaliyetlerine başlayabilirsin. Özellikle tüzük ve DERBİS kullanımına baştan özen göstermek, gelecekteki olası sıkıntıları engeller.