Kira artış oranı nasıl hesaplanır?

Question

Her ay veya yılbaşında kira artışı gündeme geldiğinde, yasal oranların ve hesaplama yönteminin nasıl uygulandığı en çok merak edilen konuların başında geliyor.

Answer 1

Kira artış oranı hesaplanırken bilmen gereken en temel iki referans var: Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) on iki aylık ortalaması ve konut kiraları için uygulanan geçici %25 sınırlaması. Bu iki durum, kira artış oranının belirlenmesinde kilit rol oynar.

Kira Artış Oranı Hesaplama Yöntemleri

1. Genel Kural: TÜFE On İki Aylık Ortalaması (Ticari Kiralar ve %25 Sınırlaması Dışı Konutlar İçin)

Kira artış oranının yasal üst sınırı, normal şartlarda, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan TÜFE'nin son on iki aylık ortalamasıdır. Bu oran, hem ticari kira sözleşmeleri için hem de konut kiraları için %25 sınırlaması olmasaydı veya sınırlama kalktıktan sonra geçerli olacak yöntemdir.

Hesaplama şu şekilde yapılır:
Kira artış döneminin geldiği aydan bir önceki ayın TÜFE on iki aylık ortalama değişim oranına bakarsın. Örneğin, Temmuz ayında kiranı güncelleyeceksen, Haziran ayı TÜFE 12 aylık ortalamasını referans alırsın.
Bu oranı TÜİK'in resmi web sitesinden kolayca bulabilirsin.

Formül:
Yeni Kira Bedeli = Mevcut Kira Bedeli + (Mevcut Kira Bedeli x TÜFE On İki Aylık Ortalaması Yüzdesi)
Veya
Yeni Kira Bedeli = Mevcut Kira Bedeli x (1 + TÜFE On İki Aylık Ortalaması Yüzdesi)

Örnek: Mevcut kiran 10.000 TL ve TÜFE 12 aylık ortalaması %60 ise, yeni kiran 10.000 TL + (10.000 TL * 0.60) = 16.000 TL olur.

2. Konut Kiraları İçin %25 Sınırlaması (Geçici Süreç)

Türkiye'de konut kiraları için, artan enflasyon nedeniyle 02.07.2023 ile 01.07.2024 tarihleri arasında (bu süre uzatılmıştır) yenilenecek kira sözleşmelerinde kira artış oranı üst sınırı %25 olarak belirlenmiştir.

Bu ne anlama geliyor?
Eğer TÜFE 12 aylık ortalaması %25'in üzerinde ise (ki şu anki durumda genelde öyledir), konut kiranı en fazla %25 oranında artırabilirsin.
Eğer TÜFE 12 aylık ortalaması %25'in altında kalırsa, o zaman düşük olan TÜFE oranı geçerli olurdu. Ancak bu durum şu an için geçerli değil, dolayısıyla konut kiralarında genelde %25 artış uygulanır.

Formül:
Yeni Kira Bedeli = Mevcut Kira Bedeli x 1.25

Örnek: Mevcut kiran 10.000 TL ise, yeni kiran en fazla 10.000 TL x 1.25 = 12.500 TL olabilir.

Uzman Püf Noktaları ve Bilmen Gerekenler

• Sözleşmedeki Oran: Kira sözleşmende TÜFE'den veya %25 sınırlamasından daha yüksek bir artış oranı belirtilmiş olsa bile, yasal üst sınır her zaman geçerlidir. Yani kanunen belirtilen oranın üzerinde artış yapamazsın. Eğer daha düşük bir oran belirlenmişse, o düşük oran geçerli olur.
• Ticari Kiralar: %25 sınırlaması sadece konut kiraları için geçerlidir. Ticari kiralar için sözleşmede özel bir madde yoksa veya madde yasal sınırı aşmıyorsa, TÜFE 12 aylık ortalaması uygulanır.
• Hesaplama Zamanı: Kira artışın, sözleşmenin başlangıç ayına göre yapılır. Eğer kontratın 15 Mart'ta başladıysa, ertesi yıl 15 Mart'ta artış gündeme geldiğinde, Şubat ayı TÜFE verilerine bakarak hesaplama yapmalısın.
• Anlaşma: Enflasyonist dönemlerde taraflar arasında makul bir uzlaşma, ev sahibi-kiracı ilişkisinin sürdürülebilirliği açısından oldukça önemlidir. Yasaların çizdiği çerçeve içinde her iki taraf için de adil bir zemin bulmaya çalışmak uzun vadede kazançlı olacaktır.