Çanakkale Savaşı, 19 Şubat 1915 tarihinde başlayıp 9 Ocak 1916 tarihine kadar sürmüş, Birinci Dünya Savaşı'nın en kritik cephelerinden biridir. Bu savaş, tek bir gün veya olaydan ibaret olmayıp, hem deniz hem de kara muharebelerini içeren kapsamlı bir askerî harekâtlar bütünüdür.
Aslında "Çanakkale Savaşı" dediğimizde, iki ana evreden bahsediyoruz ve bu ayrım, meselenin uzmanlık gerektiren püf noktasıdır:
Müttefik Devletler'in (İtilaf Devletleri) Çanakkale Boğazı'nı geçme girişimiyle başladı.
Başlangıç Tarihi: 19 Şubat 1915. Müttefik donanması, dış tabyaları bombalayarak ilk ciddi taarruzu başlattı.
En Kritik Gün: 18 Mart 1915. Bu tarih, Osmanlı ordusunun ve donanmasının (özellikle Nusret Mayın Gemisi'nin döşediği mayınların etkisiyle) Müttefik donanmasına karşı kesin bir zafer kazandığı ve boğazın geçilemez olduğunu gösterdiği gündür. Bu zaferle deniz harekâtları büyük ölçüde sonuçlandı ve Müttefikler, boğazı geçemeyeceklerini anlayarak kara çıkarması yapma kararı aldı.
Denizden geçemeyen Müttefikler, Gelibolu Yarımadası'na çıkarma yaparak boğazı karadan kontrol etme ve İstanbul'a ulaşma hedefindeydi.
Başlangıç Tarihi: 25 Nisan 1915. Arıburnu, Seddülbahir ve Kumkale bölgelerine aynı anda çıkarma yapıldı. Bu tarih, Anzakların (Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu) da yoğun kayıplar verdiği ve anıldığı gündür.
Süreç: Yaklaşık 9 ay boyunca çok çetin siper savaşları yaşandı. Conkbayırı, Kireçtepe, Anafartalar gibi cephelerde destansı direnişler sergilendi. Mustafa Kemal (Atatürk), bu savaşlarda önemli komutanlık rolleri üstlenerek adını duyurdu.
* Bitiş ve Tahliye Tarihi: 9 Ocak 1916. Müttefik kuvvetleri, kara savaşlarında da başarı elde edemeyince, büyük bir gizlilik içinde tahliye operasyonlarını tamamlayarak Gelibolu Yarımadası'nı terk etti. Son birlikler de bu tarihte çekildi ve savaş fiilen sona erdi.
Özetle, Çanakkale Savaşı dediğimizde, 19 Şubat 1915'ten 9 Ocak 1916'ya kadar uzanan geniş bir zaman dilimini anlamalısın. Özellikle 18 Mart (Deniz Zaferi) ve 25 Nisan (Kara Savaşlarının Başlangıcı) tarihleri, bu savaşın simgeleşmiş ve üzerinde durulması gereken önemli dönüm noktalarıdır. Benim yılların tecrübesiyle gördüğüm en önemli nokta, savaşın sadece askerî bir başarıdan ibaret olmayıp, Türk milletinin destansı direnişini, inancını ve Vatan sevgisini tüm dünyaya gösterdiği bir varoluş mücadelesi olduğudur. Bu tarihler, sadece geçmişi değil, bugünü ve geleceği de şekillendiren bir mirası temsil eder.