"Amasya Görüşmeleri", 20-22 Ekim 1919 tarihleri arasında Amasya'da yapılmıştır. Bu görüşmeler, Milli Mücadele tarihimizin en kritik dönüm noktalarından biridir ve Sivas Kongresi kararlarının İstanbul Hükümeti tarafından tanınması yolunda atılmış dev bir adımdır.
Görüşmelerin tarafları şunlardı:
Temsil Heyeti adına: Mustafa Kemal Paşa, Rauf Bey (Orbay) ve Bekir Sami Bey (Kunduh).
Osmanlı Hükümeti adına: Dönemin Bahriye Nazırı Salih Paşa (Ali Rıza Paşa hükümeti adına).
Bu görüşmelerin temel amacı, Sivas Kongresi'nde alınan ulusal kararların ve Temsil Heyeti'nin Anadolu'daki meşruiyetinin İstanbul Hükümeti tarafından resmen tanınmasını sağlamaktı. Aslında, İstanbul Hükümeti, Anadolu'daki ulusal direniş hareketini ilk kez bir muhatap olarak kabul etmiş ve müzakere masasına oturmuştur.
Amasya Görüşmeleri sonucunda ortaya çıkan protokolde, özellikle şu maddeler öne çıkmıştı:
Mebusan Meclisi'nin İstanbul dışında, Anadolu'da güvenli bir yerde toplanması: Bu madde, Milli Mücadele'nin geleceği açısından hayati önem taşıyordu zira İstanbul, İtilaf Devletleri'nin işgali altındaydı ve milletvekilleri özgürce karar alamayacaktı. Ancak, İstanbul Hükümeti bu maddeye tam olarak uymayarak Mebusan Meclisi'nin İstanbul'da toplanmasına karar vermiştir. İşte burası, Milli Mücadele'nin gidişatındaki en önemli püf noktalarından biridir.
Hükümetin Temsil Heyeti'nin varlığını ve yetkilerini tanıması: Bu, ulusal iradenin ve Anadolu hareketinin artık görmezden gelinemeyecek bir güç olduğunun resmi bir kabulüydü.
Barış konferansına gidecek delegelerin Temsil Heyeti tarafından da onaylanması: Bu madde, Lozan'a giden yolda, dış politikada da ulusal iradenin söz sahibi olma isteğini gösteriyordu.
Ülkenin bütünlüğünü ve bağımsızlığını tehlikeye sokacak hiçbir kararın alınmaması: Bu, Misak-ı Milli'nin ruhunu yansıtan temel bir ilkeydi.
Amasya Görüşmeleri'nin en kritik püf noktası, İstanbul Hükümeti'nin protokole tam olarak uymamasıdır. Özellikle Mebusan Meclisi'nin İstanbul'da toplanması kararı, aslında bir risk taşısa da, orada alınan Misak-ı Milli kararlarıyla Milli Mücadele'ye beklenenden daha büyük bir katkı sağlamıştır. Bu görüşmeler, İstanbul Hükümeti ile Anadolu arasındaki kopuşu derinleştirmiş, ancak aynı zamanda Milli Mücadele'nin halk nezdindeki meşruiyetini artırmış ve TBMM'nin açılmasına zemin hazırlamıştır. Hükümet, her ne kadar şartlara tam uymasa da, Anadolu'daki hareketi resmen muhatap almış ve bu, daha sonraki siyasi gelişmelerin önünü açmıştır. Bir nevi, İstanbul Hükümeti'nin Anadolu'ya yönelik atabileceği son ciddi diyalog köprüsüydü diyebiliriz.