Abi, o "tok ve kompakt" yapıyı görmek biraz acı biliyorum, ben de ilk aylarda aynı hata yaptım. Gaziantep’te doğu Anadolu usulü ekmek yemeye alışık olduğumuz için o sulu, iri gözenekli (open crumb) yapıyı elde etmek aslında bir fizik ve kimya oyunu. Sorunun kaynağı büyük ihtimalle hidrasyon ve yoğurma/hamur olgunlaşması dengesizliğinden geliyor.
Öncelikle unu değiştir. Beyaz un kullanıyorsan, protein oranı %12-13 olan bir un (özellikle ekşi maya için geliştirilmiş) al. Düşük proteinli unlar gluten ağını yeterince güçlü kuramaz, fırında genişleyince yırtılır ya da tam tersi, pişer ama hava tutamaz.
Hidrasyonu Artır (Ama Dikkatli)
"Sulu gözenek" demek, hamurun içinde suyun buharlaşarak hacim oluşturması demek. Bunu yapmak için hidrasyonu %65-70 civarına çek. Çoğu yeni başlayan %55-60’da kalır, orada ekmek kurabiye gibi olur. Hamuru ele alıp baktığında çok yapışkan olmalı ama parmaklarından tamamen kopmamalı. Yapışkanlık, gluten ağını zayıflattığı için korkutuyor insanı ama işte o yapışkanlık, doğru katlamayla mukavemet kazanır.
Katlama ve Dinlendirme (Bulk Fermentation)
Yoğurduktan sonra hamuru hiç hareketsiz bırakma. İlk 30 dakikadan sonra her 45-60 dakikada bir stretch and fold (germe ve katlama) yap. Bu işlem, hamurun dış yüzeyindeki sert kabuğu kırıp gluten ağını düzenler ve gaz kabarcıklarının bir arada kalmasını sağlar. Toplamda 4-5 kez bu işlemi uygula. Hamurun hacmi ilk başta artıp sonra biraz sarkabilir, bu normal. Önemli olan, hamurun kendini toparlayıp şeffaflaşan bir yapıya kavuşması.
Fırın Sırrı: Buhar
İşte asıl sihir burada. Fırını 230-250°C'de iyice ısıt. Ekmek fırına girer girmez, iç su buharlaşmalı ve hamuru yukarı doğru itmeli. Bunu için iki yöntem var:
1. Fırın tepsisine buz kalıpları atmak.
2. Bunun yerine, ekmek pişerken fırının dibine sıcak su döküp kapağı kapatmak (buhar odası yaratmak).
İlk 15-20 dakika fırın kapağını asla açma, buhar kaybetme. Sonra kapağı açıp ısıyı düşür ve ekmeğin kabuğu kızarsın.
Son bir not: Mayanı beslerken %100 hidrasyonlu (eşit miktarda un ve su) tut. Kuru maya, ekmek iç yapısını sıkıştırır. Bir de sabahki "cold retard" (buzdolabı dinlendirmesi) ihmal etme, bu hem lezzeti hem de gaz kontrolünü sağlar.
Deneyim yaz, hangi unu kullandığına göre hidrasyonu oynayabiliriz.