Bunu duymak gerçekten çok can sıkıcı, haklısın. Özellikle Samsun gibi dinamik bir iş piyasasında, sektörün önde gelen firmalarına kapı kapı dolaşırken "eski işverenimle sorunlu" damgası yemek, insanın moralini iyice bozuyor. Ben de gezilerde karşılaştığım yerel esnafın bile bu tür bürokratik ve hukuki tıkanıklıklardan ne kadar bunaldığını çok iyi bilirim; senin durumun ise bunun en ağır hali aslında.
Öncelikle şunu netleştirelim: Rekabet yasağı (non-compete) maddeleri, Türkiye'de 4857 sayılı İş Kanunu'na göre otomatik olarak geçerli değildir. Bu maddenin bindiği en büyük zayıflık, karşılıklılık ilkesidir. Yani eski işvereninin, bu yasak süresince sana aylık ücretinin en az %50'si tutarında bir ödeme yapması gerekir. Eğer sözleşmede "ücretsiz" veya "sembolik" bir rakam yazıyorsa, bu madde büyük ihtimalle hukuken geçersizdir.
Durumunu değerlendirmek için şu adımları atmanı öneririm:
1. Ödeme Durumunu Kontrol Et
Eski işverenin, ayrılışından bu yana her ay düzenli olarak o %50'yi yatırdı mı?
Hayır, yatırmadıysa: Bu maddenin senin üzerindeki bağlayıcılığı kalmamıştır. Buna rağmen seni tehdit edip işe alımını engelliyorlarsa, bu durum haksız fiil ve işe alım yasağına karşı haksız rekabet teşkil eder.
Evet, yatırdıysa: Hâlâ itiraz edebilirsin. Mahkemeler, özellikle kadın çalışanlar için veya aşırı uzun süreli (genelde 2 yılı aşan) yasakları, "iş hakkının kısıtlanması" gerekçesiyle iptal etme eğilimindedir.
2. Hukuki Süreç
- İhtarname Çek: Bir avukat aracılığıyla eski işvereninize bir ihtarname gönderin. İçeriğinde, ödeme yapılmadığı için maddenin geçersiz olduğunu veya maddenin orantısızlığa uğradığını belirtin.
- Tespit Davası: Eğer işvereniniz bu yasakla sizi sektörden dışarı itiyorsa, hukuki olarak "rekabet yasağı maddesinin geçersizliğinin tespiti" davası açılabilir. Bu süreçte avukatınız, maddenin hayatın olağan akışına aykırı olup olmadığını mahkemeye satacak.
- Tazminat İddiası: Eğer bu yasak yüzünden somut bir iş teklifini kaçırdıysan (örneğin yazılı teklif var ama onlar araya girip vazgeçirdilerse), bu kaybın tazminini de talep edebilirsin.
3. Pratik Tavsiye
Bu süreçte yeni işe alım yapan firmalara "sözleşmemdeki rekabet yasağı maddesi hukuki süreçte ve geçersizlik iddiası ile iptal edilmeye çalışılıyor, ayrıca eski işverenim ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemektedir" şeklinde şeffaf bir açıklama yapmak, çoğu zaman firmaların seni riskli görmesini engeller.
Unutma, bu madde senin emeğini ve geçim hakkını gasp etme aracı olarak kullanılamaz. Bir iş hukuku avukatıyla acilen görüşmeni, elindeki sözleşmeyi ve ödeme geçmişini inceltirmeni şiddetle tavsiye ederim. Yalnız değilsin, hukuk seninle.
Geçmiş olsun, umarım bu süreç kısa sürer ve yeni bir kapı açılır. Samsun'daki o güzel sahil gezilerine çıkıp kafanı dağıtmayı da ihmal etme, stresle bu süreç yönetilemez.