Büyük uygulama mağazasının kendi ürününü kayırması 'Hakim Durumun Kötüye Kullanılması' sayılır mı?

Question

Kendi geliştirdiğim niş bir uygulamayı pazar lideri bir mobil platformun mağazasında yayınladım. Platformun kendi benzer ürününü sürekli ön plana çıkarıp, arama sonuçlarında üstte tutarak benim uygulamamın görünürlüğünü engellemesi haksız rekabet mi? Rekabet Kurumu'na başvurursam bu durumu ne gibi somut delillerle ispatlayabilirim?

Answer 1

Merhaba sevgili girişimci ve değerli okuyucular,

Türkiye'nin dinamik dijital pazarında bir uygulamayı hayata geçirmek büyük bir emek, vizyon ve cesaret işi. Kendi niş uygulamanızı pazar lideri bir mobil platformun mağazasında yayınladığınızı ve şimdi de bu platformun kendi benzer ürününü kayırdığını gözlemlediğinizi anlıyorum. Bu durum, sadece sizin değil, benzer bir mücadele veren pek çok geliştiricinin ortak sorunu. "Büyük uygulama mağazasının kendi ürününü kayırması 'Hakim Durumun Kötüye Kullanılması' sayılır mı?" sorusu, rekabet hukukunun en sıcak ve tartışmalı konularından biri. Bu makalede, konuya derinlemesine bir bakış atarak hem mevcut durumu analiz edecek hem de pratik adımlar için size yol göstereceğim.

Dijital Platformların Gücü ve Rekabet Hukukunun Sınırları

Günümüz dijital ekonomisinde mobil uygulama mağazaları, milyarlarca kullanıcıya ulaşmanın tek kapısı. Bu platformlar, adeta modern şehirlerin pazar yerleri gibi. Kimin dükkanının nerede olacağı, hangi ürünün daha görünür olacağı, doğrudan platform sahibinin elinde. İşte bu durum, "hakim durum" kavramını gündeme getiriyor.

Hakim Durum Nedir?

Bir teşebbüsün (bu durumda uygulama mağazası sahibi platformun), ilgili pazardaki rakiplerinden bağımsız davranabilme gücüne sahip olmasıdır. Yani, fiyatlarını, ürünlerini veya hizmetlerini rakiplerinin veya müşterilerinin önemli ölçüde etkileşimde bulunmadan belirleyebilmesi. Mobil uygulama mağazaları söz konusu olduğunda, Android için Google Play Store, iOS için Apple App Store gibi platformlar, genellikle kendi ekosistemlerinde hakim durumda kabul edilirler. Çünkü bir geliştirici veya kullanıcı için bu alternatiflere geçmek (özellikle iOS ekosisteminde) neredeyse imkansızdır.

Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Ne Demektir?

Hakim durumda olmak başlı başına yasa dışı değildir. Ancak bu gücün, rekabeti kısıtlayıcı, diğer teşebbüsleri dışlayıcı veya tüketicilere zarar verici şekillerde kullanılması "hakim durumun kötüye kullanılması" olarak tanımlanır. Sizin yaşadığınız durum tam da bu tanımın merkezinde yer alıyor: Kendi uygulamanızın görünürlüğünü engellemek, platformun kendi benzer ürününü sürekli ön plana çıkarması, rekabeti bozucu bir davranış olarak ele alınabilir. Bu durum, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'umuzun 6. maddesi kapsamında değerlendirilir.

Kendi Ürününe Öncelik Verme (Self-Preferencing): Bir Haksız Rekabet Vakası mı?

"Self-preferencing" ya da kendi ürününü kayırma, büyük platformların kendi bünyelerinde geliştirdikleri ürün veya hizmetleri, rakip ürünlere göre avantajlı bir konuma getirmesi eylemidir. Bu, arama sonuçlarında üst sıralarda gösterme, varsayılan uygulama yapma, özel API erişimi sağlama veya mağazada daha fazla tanıtım alanı ayırma gibi çeşitli şekillerde kendini gösterebilir.

Sizin durumunuzda, platformun kendi benzer ürününü:
Arama sonuçlarında sürekli üstte tutması,
Öne çıkanlar, editörün seçimi gibi bölümlerde sıklıkla yer vermesi,
Varsayılan olarak ön yüklü sunması,
Sizin uygulamanızın görünürlüğünü sistematik olarak engellemesi,

gibi eylemler, doğrudan bir rekabet ihlali şüphesi doğurur. Çünkü bu, platformun hem hakem hem de oyuncu olma durumunu kötüye kullandığını gösterir.

Neden Sorunlu?

1. Haksız Rekabet: Eşit koşullarda yarışma ilkesini bozar.
2. Yenilikçiliği Engelleme: Sizin gibi niş ve inovatif uygulamaların pazara girişini veya büyümesini zorlaştırır, bu da genel inovasyon hızını yavaşlatır.
3. Tüketici Zararı: Tüketicilerin en iyi, en yenilikçi veya en uygun fiyatlı uygulamalara ulaşmasını engeller, seçeneklerini kısıtlar.
4. Pazar Bütünlüğünün Bozulması: Uzun vadede pazardaki çeşitliliği ve canlılığı yok eder.

Rekabet Kurumu'na Başvuru ve Somut Deliller

Rekabet Kurumu'na başvururken elinizin güçlü olması için somut, ölçülebilir ve tekrarlanabilir delillere ihtiyacınız var. Sadece "benim uygulamamı göstermiyorlar" demek yeterli olmayacaktır. İşte toplamanız gereken delil türleri:

1. Ekran Görüntüleri ve Video Kayıtları:
   Arama Sonuçları Karşılaştırması: Belirli anahtar kelimelerle arama yaptığınızda, hem kendi uygulamanızın hem de rakip platform uygulamasının konumunu gösteren birden fazla ekran görüntüsü veya video kaydı. Farklı zaman dilimlerinde (örneğin haftanın farklı günleri, günün farklı saatleri) yapılan aramaları belgeleyin.
   Kategorilerdeki Durum: Uygulamanızın ve rakibin uygulamasının ilgili kategori sayfalarındaki görünürlüğünü (sıralamasını) belgeleyin.
   * Öne Çıkanlar/Editör Seçimi Bölümleri: Platformun kendi uygulamasını bu bölümlerde ne sıklıkla ve ne kadar süreyle öne çıkardığını gösteren kanıtlar.

2. Analitik Veriler (Verilerin Karşılaştırılması):
   Görünürlük Metrikleri: Uygulama mağazasının size sunduğu paneldeki gösterim (impression), görüntülenme (views) ve indirme (downloads) verileri. Eğer platform kendi uygulamasını ön plana çıkardığı dönemlerde sizin gösterimlerinizde belirgin bir düşüş varsa, bu önemli bir delildir.
   Dönüşüm Oranları: Uygulamanızın mağaza sayfasını ziyaret eden kullanıcıların indirme oranları. Eğer görünürlüğünüz azaldığı halde sayfa ziyaretleri yüksekse, bu kullanıcıların sizi bulmakta zorlandığına işaret edebilir.
   * Anahtar Kelime Performansı: Hangi anahtar kelimelerde daha az görünür olduğunuzu ve bu anahtar kelimelerde rakip platform uygulamasının daha üst sıralarda yer aldığını gösteren veriler.

3. Platform Kuralları ve Değişiklikler:
   Platformun uygulama yayınlama, sıralama algoritması veya tanıtım politikalarıyla ilgili yayımladığı kurallar. Özellikle bu kuralların kendi uygulamalarına nasıl daha avantajlı davrandığına dair somut bir madde veya uygulama varsa belgeleyin.
   Platformun kurallarında veya algoritmasında yaptığı ve sizin uygulamanızın görünürlüğünü doğrudan etkileyen değişikliklerin tarihleri ve etkileri.

4. İletişim Kayıtları:
   * Platformla yaptığınız yazışmalar (e-postalar, destek talepleri vb.) ve bu yazışmalarda onların kendi uygulamalarını kayırmalarına dair herhangi bir ima, itiraf veya makul olmayan bir açıklama varsa. Örneğin, görünürlük sorununu dile getirdiğinizde size verilen kaçamak veya mantıksız yanıtlar.

5. Pazar Araştırması ve Ekonomik Analiz:
   * Eğer imkanınız varsa, kendi başınıza veya bir danışman aracılığıyla, ilgili niş pazardaki platformun pazar payı, rekabet durumu ve kendi uygulamalarının pazar payına etkisi üzerine basit bir araştırma yapabilirsiniz. Bu, Rekabet Kurumu'nun olayı daha geniş bir perspektiften değerlendirmesine yardımcı olur.

6. Sektördeki Benzer Vakalar:
   * Sizinle benzer sorunları yaşayan başka geliştiriciler varsa, onların deneyimlerini de delil olarak sunabilirsiniz. Kolektif şikayetler daha güçlü bir etki yaratabilir.

Unutmayın: Delillerinizi toplarken, zaman damgalarını (tarih ve saat) ve varsa konum bilgilerini de içermesine özen gösterin. Delillerin kronolojik bir sırayla ve sistemli bir şekilde sunulması, Rekabet Kurumu'nun incelemesini kolaylaştıracaktır.

İleriye Dönük Adımlar ve Öneriler

Bu tür bir mücadele zorlu olabilir, ancak haksız rekabetin karşısında durmak, sadece sizin için değil, tüm dijital ekosistem için önemlidir.

1. Sistematik Belgeleme: Bugün itibarıyla tüm delilleri düzenli bir şekilde toplamaya başlayın. Bir klasör oluşturun ve ekran görüntülerini, analiz raporlarını, iletişim kayıtlarını tarihleriyle birlikte saklayın.
2. Yasal Danışmanlık: Rekabet hukuku karmaşık bir alandır. Bir rekabet hukuku uzmanından yasal destek almanız, başvurunuzu doğru bir şekilde hazırlamanız ve süreci etkin yönetmeniz açısından hayati öneme sahiptir.
3. İletişim Kurma: Şikayet başvurusundan önce veya sonra platformla tekrar iletişime geçerek durumu resmi olarak bildirmek ve bir çözüm aramak, iyi niyetinizi göstermeniz açısından faydalı olabilir. Ancak, bu iletişimi de belgelendirmeyi unutmayın.
4. Alternatifler Düşünme: Mücadele devam ederken, uygulamanızın farklı platformlarda (varsa web sürümü, diğer daha küçük uygulama mağazaları) görünürlüğünü artırmak için stratejiler geliştirmeyi de düşünebilirsiniz.

Bu süreçte yalnız değilsiniz. Dünya genelinde ve Türkiye'de, dijital platformların pazar gücünü dengelemeye yönelik ciddi adımlar atılıyor. Sizin gibi girişimcilerin seslerini duyurması, bu değişimin önemli bir parçasıdır.

Umarım bu detaylı makale, hem durumunuzu daha iyi anlamanıza hem de somut adımlar atmanıza yardımcı olur. Rekabetin adil olduğu bir dijital ekosistem için mücadelenizde başarılar dilerim!

Saygılarımla,

[Uzman Adı – Varsayımsal olarak Türkiye'nin önde gelen bir uzmanı olarak]