Eksizyon, kelime anlamıyla "kesip çıkarma" veya "cerrahi olarak çıkarılma" demektir. Tıpta ise, vücuttan bir dokuyu, lezyonu, tümörü veya yabancı cismi cerrahi yolla, çevre dokulardan ayırarak ve tamamen çıkararak yapılan işlemdir. Bu işlem, hem tanı koymak hem de tedavi etmek amacıyla gerçekleştirilebilir.
Eksizyonun temel iki amacı vardır:
Bir eksizyon işlemi genellikle şu adımları içerir:
Eksizyonun başarısı, çıkarılan dokunun patoloji laboratuvarında doğru bir şekilde incelenmesiyle taçlanır. Patolog, çıkarılan dokunun içindeki hücrelerin türünü, lezyonun iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu ve en önemlisi, cerrahi sınırların (marjların) temiz olup olmadığını belirler. Eğer sınırlar pozitif gelirse, yani kanserli hücreler kesi hattına yakınsa veya kesi hattında ise, çoğu zaman ek bir cerrahiye (tekrar eksizyon) veya adjuvan tedaviye ihtiyaç duyulabilir.
Benim yıllar içindeki tecrübem, eksizyonun sadece bir dokuyu kesip çıkarmak olmadığını, aynı zamanda cerrahın anatomi bilgisi, hassasiyeti ve estetik kaygısı ile birleşen bir sanat olduğunu gösterdi. Özellikle yüz gibi görünen bölgelerde veya fonksiyonel önemi olan yerlerde, doku çıkarımı sonrası oluşacak deformasyonu minimize etmek ve işlevselliği korumak için bazen rekonstrüktif (yeniden yapılandırma) cerrahi tekniklerine başvurmak gerekebilir. Unutma, doğru bir eksizyon, hem doğru tanıyı hem de kalıcı çözümü beraberinde getirir.
Eksizyon, bir lezyon, tümör, kist ya da yabancı cisim gibi patolojik dokunun tamamen çıkarılması işlemine verilen isimdir. Cerrahi alanda “tam eksizyon” ve “kısmi eksizyon” olmak üzere iki temel tipi bulunur. Tam eksizyon, hastalıklı dokunun bütününün, güvenli bir marj (çevresindeki sağ doku) bırakılarak alınmasıdır; kısmi eksizyon ise sadece lezyonun bir kısmının alınmasıdır ve genellikle tanı amaçlı biyopsi olarak kullanılır.
| Alan | Açıklama |
|------|----------|
| Dermatoloji | Melanom, bazal hücreli karsinom gibi deri kanserlerinin tamamen çıkarılması. |
| Ortopedi & Spor Hekimliği | Kas, tendon veya menisküs yırtıklarının çevresindeki hasarlı dokunun temizlenmesi; örneğin menisküs yırtığında yırtık kenarının eksizyonu. |
| Gastroenteroloji | Polip, ülseratif lezyonların endoskopik eksizyonu. |
| Onkoloji | Derin organ tümörlerinin cerrahi olarak tamamen alınması. |
Pre‑operatif Değerlendirme
- Görüntüleme (USG, MR, CT) ile lezyonun boyutu, sınırları ve komşu yapılarla ilişkisi belirlenir.
- Gerekli kan testleri (kan sayımı, koagülasyon) yapılır.
Anestezi
- Lokal, bölgesel ya da genel anestezi tercihine göre seçilir. Sporcular için hızlı iyileşme hedefiyle genellikle lokal anestezi tercih edilir.
Cerrahi Kesim
- Lezyonun etrafına güvenli bir marj (genellikle 0.5‑1 cm) bırakılarak kesilir.
- Kesim sırasında düşük ısı, minimal doku travması sağlayan elektrokoter ya da ultrasonik cihazlar kullanılabilir; bu, post‑operatif ağrı ve şişliği azaltır.
Hemostaz ve Dikiş
- Kanamayı durdurmak için koagülasyon uygulanır.
- Deri ve derin katmanlar absorbable (çözünür) dikişlerle kapatılır; dışarıdan görünür dikişler yalnızca kozmetik gerekçelerle tercih edilir.
Post‑operatif Bakım
- Buz uygulaması (10‑15 dk, 1‑2 sa. aralıklarla) şişliği kontrol eder.
- İzlem: Enfeksiyon belirtileri (kızarıklık, ateş) ve ağrı kontrolü.
- Spor aktivitelerine dönüş 2‑3 hafta içinde, cerrahi bölgenin iyileşme durumuna göre planlanır.
Eksizyon, doğru planlama ve teknikle hem tanısal hem de terapötik açıdan etkili bir müdahaledir. Özellikle sporcularda hızlı iyileşme ve fonksiyonel geri dönüş ön planda olduğundan, minimal invaziv yöntemler ve uygun post‑operatif rehabilitasyon programları mutlaka düşünülmelidir.