Osmanlı tarihinin en kanlı ve en acı verici sayfalarından biri olan 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı, halk arasında ve tarih literatüründe 93 Harbi olarak anılır. Bu isimlendirme, Osmanlı takvimi olan Hicri takvimdeki 1293 yılına denk gelmesi nedeniyle yapılmıştır. Yani sorunun net cevabı: Rusya.
Hicri takvime göre savaşın başladığı 1877 yılı 1293'e tekabül eder. Bu savaş, Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa'daki son büyük toprak kayıplarını yaşamasına ve Balkanlar'daki varlığının ciddi şekilde sarsılmasına neden olmuştur. Savaşın sonucunda imzalanan Ayastefanos Antlaşması ve ardından düzenlenen Berlin Kongresi, Osmanlı'nın siyasi haritasını kökten değiştirmiştir.
Savaşın sadece bir "devletler arası çatışma" olmadığını, arka planındaki jeopolitik dengenin bozulduğunu anlamak kritiktir. İşte bu süreçte dikkat etmen gereken birkaç kritik detay:
Eğer bu dönemi inceliyorsan, sadece cephedeki askerlik tarihine değil, dış politika ve ittifak sistemine de odaklanmanı öneririm. 93 Harbi, Osmanlı'nın "büyük devlet" statüsünü tamamen kaybettiği ve artık Avrupa'nın "hasta adam" olarak görüldüğü dönemin simgesidir. Plevne'deki askeri başarıya rağmen, diplomasideki zaafiyet ve iç isyanlar (özellikle Bulgaristan ve Makedonya'daki olaylar) sonucun aleyhimize dönmesine neden olmuştur.
Sonuç olarak, 93 Harbi; Rusya ile yapılmış, Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri gücünün sınırlarını gösteren ama siyasi olarak yenilgiyle sonuçlanan, Balkanlar'ın modern milliyetçi haritasını şekillendiren kritik bir dönüm noktasıdır.
93. Harp (1993‑1994 dönemi) bir devletlerarası savaş değildir. Türkiye’nin içinde gerçekleşen, esasen PKK (Kürdistan İşçi Partisi) adlı silahlı örgütle yürütülen iç güvenlik operasyonudur. Bu bağlamda “hangi devlet ile yapılmıştır?” sorusuna “hiçbir devlet ile yapılmamıştır” demek en doğru yanıt olur.
| Özellik | 93. Harp | Devletlerarası Savaş |
|---------|----------|----------------------|
| Taraflar | Türkiye Cumhuriyeti – PKK (silahlı terör örgütü) | İki ya da daha fazla egemen devlet |
| Uluslararası tanınma | PKK, bir devlet olarak tanınmaz; terör örgütü listelerinde yer alır | Taraflar uluslararası hukukta egemen devlet statüsündedir |
| Savaş hukuku | İç güvenlik kanunları, terörle mücadele yasaları uygulanır | Cenevre Sözleşmesi, uluslararası insancıl hukuk geçerlidir |
Bu tabloda da görüldüğü gibi, 93. Harp’in temel dinamiği iç güvenlik çerçevesinde şekillendi; sınır ötesi bir devlet müdahalesi ya da askeri ittifak söz konusu değildi.
Araç bakımıyla ilgili bir benzetme yapacak olursak, 93. Harp, bir otomobilin motor içinde oluşan bir arıza gibidir. Motor (ülke) dışarıdan bir başka araç (devlet) ile çarpışmaz; fakat içindeki bir parçanın (PKK) arızalanması, tüm sistemi (ülkeyi) etkiler. Bu arızayı gidermek için diagnostik (istihbarat), onarım (askeri operasyon) ve periyodik bakım (güvenlik reformları) gerekir. Arıza dışarıdan bir çarpışma değil, içsel bir sorundur; aynı mantık 93. Harp’in de devletlerarası bir savaş olmamasını açıklar.
Özetle: 93. Harp, Türkiye Cumhuriyeti ile PKK arasında yürütülen bir iç güvenlik mücadelesidir; başka bir devletle yapılmış bir savaş değildir. Bu noktayı netleştirmek, tarihî olayları doğru sınıflandırmak açısından kritiktir. Sorunuzla ilgili daha fazla detay ya da başka bir tarihî konu hakkında bilgi isterseniz, memnuniyetle yardımcı olurum.