Babalar Günü'nün ilk kez kutlandığı tarih, genellikle 19 Haziran 1910 olarak kabul edilir ve bu kutlama Amerika Birleşik Devletleri'nin Washington eyaletindeki Spokane şehrinde gerçekleşmiştir.
Bu özel günün ortaya çıkışında kilit rol oynayan kişi, Sonora Smart Dodd adında bir kadındı. Sonora, anneler günü kutlamalarından etkilenerek, altı çocuğunu tek başına büyüten İç Savaş gazisi babası William Jackson Smart'a adanmış benzer bir gün olmasını istiyordu. Annesi altıncı çocuğunu doğururken vefat etmişti ve babası tüm zorluklara rağmen çocuklarını sevgiyle yetiştirmişti. Sonora, babasının fedakarlıklarını onurlandırmak amacıyla bu fikri Spokane'daki yerel kilisesine ve YMCA'e sundu.
Sonora'nın yoğun çabaları sonucunda, Spokane'daki kiliseler ve yerel yönetim, bu fikri benimsedi. İlk Babalar Günü, babasının doğum ayı olan Haziran'da kutlandı. Ancak, Anneler Günü'nün aksine, Babalar Günü'nün ülke çapında tanınması çok daha uzun ve çetrefilli bir süreçti. Başlangıçta bu fikir, bazı kesimler tarafından "Anneler Günü'nün ticari bir taklidi" olarak görülmüş ve ciddiye alınmamıştır. Hatta bazıları, babaların zaten yeterince değer gördüğünü veya böyle bir günün gereksiz olduğunu düşünmüştür.
Yine de Sonora Dodd ve diğer destekçilerin ısrarlı çalışmaları sayesinde, Babalar Günü fikri zamanla yayıldı.
1916'da Başkan Woodrow Wilson, Spokane'deki Babalar Günü kutlamasına katılarak bu günü desteklediğini gösterdi ancak resmi olarak tanımadı.
1924'te Başkan Calvin Coolidge, eyalet yönetimlerini Babalar Günü'nü kutlamaya teşvik etti ancak yine ulusal bir tatil ilan etmedi.
Asıl dönüm noktası ise 1966'da Başkan Lyndon B. Johnson'ın Babalar Günü'nü Haziran ayının üçüncü Pazar günü kutlanacak resmi bir gün olarak ilan etmesiyle yaşandı.
Ancak yasal olarak ulusal bir tatil olarak kabul edilmesi daha da zaman aldı. Sonunda, 1972'de Başkan Richard Nixon, Babalar Günü'nü kalıcı olarak ulusal bir tatil haline getiren yasa tasarısını imzaladı. Böylece, ABD'de Babalar Günü her yıl Haziran ayının üçüncü Pazar günü kutlanmaya başlandı ve bu gelenek hızla dünyaya yayıldı.
Burada asıl püf nokta, bir günün ilk kez kutlanması ile genel kabul görmesi ve resmiyet kazanması arasındaki farkı iyi anlamaktır. Sonora Dodd'un bireysel çabalarıyla başlayan yerel bir kutlama, yarım asırdan fazla süren bir sürecin ardından ulusal ve ardından uluslararası bir geleneğe dönüşmüştür. Tıpkı Anneler Günü gibi, Babalar Günü de başlangıçta halkın desteğini almakta zorlanmış ama sonunda hak ettiği değeri bulmuştur. Kendi deneyimime dayanarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki, birçok özel günün tarihi, sadece bir başlangıç noktasından ibaret değil, aynı zamanda o fikrin toplumda kök salması için verilen uzun mücadelelerin de bir hikayesidir.
Sorunun cevabı aslında biraz karmaşık, çünkü "Babalar Günü" diye tek bir tarihi küresel standart haline getiren tek bir merkez yok. Ama meseleyi mantığa ve tarihsel veriye oturttuğumuzda net bir tablo çıkıyor.
Tarihsel olarak ilk resmi Babalar Günü kutlaması, 1910 yılında ABD’nin Washington eyaletinde gerçekleştirilmiştir. Bu durumun arkasında oldukça duygusal ve analitik bir hikaye var. John Bruce Dodd adlı bir adam, annesinin vefatından sonra babasının çocukları büyütmek için verdiği mücadeleyi görünce babasına olan minnettarlığını dile getirmek istemiş. Annelik Günü’nün başarısından ilham alarak yerel kilise yetkilileriyle görüşmüş ve 5 Haziran 1910’da ilk kutlama yapılmış.
Burada dikkat çekici bir detay var: Dodd’un babası 5 Haziran’da doğmuş. Yani tarih tesadüfen değil, sembolik bir seçimle belirlenmiş. Bu durum, günün doğuşunun tamamen kişisel bir motivasyondan toplumsal bir eyleme dönüşümünü gösteriyor.
İlginç olan şu ki, bu kutlama uzun yıllar boyunca resmi devlet desteği almamış. Halk arasında yaygınlaşsa da, Babalar Günü’nün resmî bir bayram olarak kabul edilmesi ancak 1972’de, ABD Başkanı Richard Nixon’ın imzasıyla gerçekleşti. Yani ilk kutlamadan tam 62 yıl sonra devlet nezdinde tescillenmiş.
Bu gecikme, toplumların babalık rolüne bakış açısını da yansıtıyor. O dönemde babalık sadece "geçim sağlayan kişi" olarak algılanırken, duygusal bağ ve özen kavramları daha geç benimsenmiştir.
Türkiye’de ise durum biraz farklı işliyor. Bizim kültürümüzde Babalar Günü, 1986’dan itibaren resmî olarak kutlanmaya başlanmıştır. Genellikle Mayıs ayının üçüncü Pazar günü (Annelik Günü’nden hemen sonraki Pazar) olarak sabitlenmiştir. Bu tarih seçimi, aile odaklı etkinliklerin belirli bir zaman dilimine toplanmasını kolaylaştırır.
Eğer "ilk ne zaman" sorusuna teknik ve tarihsel bir cevap arıyorsan: 1910, Washington, ABD.
Eğer resmî devlet onaylı ilk kutlamayı soruyorsan: 1972, ABD.
Türkiye özelinde ise: 1986.
Benim bakış açım şudur: Tarih ne olursa olsun, önemli olan bu günün arkasındaki niyettir. Bir babaya değer vermenin, onun emeğini ve fedakârlığını takdir etmenin evrensel bir değeri vardır. Bu, otomotivde motorun kalbi gibi; görünmese de tüm sistemin çalışmasını sağlayan temel unsurdur.