Karadeniz Bölgemiz, coğrafi yapısının getirdiği çeşitlilikle çok sayıda ve farklı tipte göle ev sahipliği yapar. Bu gölleri temel olarak kıyı set gölleri (lagünler), heyelan set gölleri ve buzul gölleri olmak üzere doğal oluşumlarına göre gruplandırabilirsin. Elbette, bölgenin yüksek akarsu potansiyeli nedeniyle insan eliyle oluşturulmuş baraj gölleri de önemli bir yer tutar.
Bu göller, genellikle deltaların ve alçak kıyı ovalarının bulunduğu yerlerde, denize yakın alanlarda oluşurlar. Denize dar kanallarla bağlantılı olup, su seviyesi ve tuzluluk oranları mevsime göre değişkenlik gösterebilir.
* Samsun Bafra Deltası: Bölgedeki en bilinen ve ekolojik açıdan en değerli lagün kompleksidir. Burada Balık Gölü, Cernek Gölü, Karaboğaz Gölü ve Simenit Gölü gibi sulak alanlar bulunur. Bu göller, özellikle kuş göç yolları üzerinde olmaları sebebiyle uluslararası öneme sahiptir ve inanılmaz bir biyolojik çeşitliliğe ev sahipliği yapar. Yaptığım saha çalışmalarında, bu lagünlerin tatlı su-tuzlu su dengesinin ne kadar hassas olduğunu ve bu dengenin ekosistem üzerindeki kritik rolünü defalarca gözlemledim.
Karadeniz Bölgesi'nin dik yamaçları ve yoğun yağış rejimi, heyelanların sıkça yaşanmasına zemin hazırlar. Bu heyelanların bir dere yatağını veya vadiyi tıkamasıyla oluşan göller, bölgenin en karakteristik doğal güzelliklerindendir.
Uzungöl (Trabzon): Şüphesiz en meşhur heyelan set göllerimizden biridir. Çevresindeki dik yamaçlar ve yemyeşil ormanlarla birlikte adeta bir kartpostal manzara sunar.
Abant Gölü (Bolu): Batı Karadeniz'in en bilinen doğal güzelliklerinden olan Abant, çevresindeki ormanlarla bütünleşmiş, sakin ve huzurlu bir atmosfere sahiptir.
Yedigöller (Bolu): Birbirine kademeli olarak bağlı yedi farklı heyelan set gölünden oluşan bu milli park, özellikle sonbaharda yaprakların sarıdan kırmızıya dönüşmesiyle eşsiz bir manzara sunar. (Büyükgöl, Seringöl, Deringöl, Nazlıgöl, İncegöl, Kurugöl, Sazlıgöl).
Boraboy Gölü (Amasya): Tamamen ormanlarla çevrili, küçük ama oldukça estetik bir heyelan set gölüdür.
* Şavşat Karagöl (Artvin): Milli park içinde yer alan, hem heyelan hem de buzul etkileşimiyle oluşmuş, kendine hayran bırakan bir doğal güzelliğe sahiptir.
Doğu Karadeniz'in yüksek dağlık kesimlerinde, özellikle Kaçkar Dağları ve Verçenik gibi doruklarda, buzul aşındırması ve birikimi sonucu oluşmuş irili ufaklı yüzlerce buzul gölüne rastlarsın.
* Kaçkar Dağları (Rize/Artvin): Büyük Deniz Gölü, Yıldız Gölü, Hel Gölü gibi bilinenlerin yanı sıra, genellikle isimsiz ya da sadece yerel halkın bildiği sayısız küçük buzul gölü bulunur. Bu göller, genellikle 2500 metrenin üzerindeki rakımlarda yer alır ve suları yaz aylarında bile buz gibi, berraktır. Ulaşımı oldukça zorlu olsa da, bu göllerin çevresindeki alpin bitki örtüsü ve sunduğu el değmemiş doğa manzarası, tüm yorgunluğunu unutturacak niteliktedir. Tamamen farklı bir coğrafi deneyim yaşamak istersen, bir yaz günü buzul göllerine bir yürüyüş planlamanı şiddetle tavsiye ederim.
Karadeniz Bölgesi, akarsu potansiyelinin yüksek olması nedeniyle hidroelektrik enerji üretimi açısından Türkiye'nin önemli merkezlerinden biridir. Bu da Çoruh, Yeşilırmak ve Kızılırmak gibi nehirler üzerinde çok sayıda baraj gölünün oluşmasına yol açmıştır.
* Örnekler: Çoruh Nehri üzerinde Deriner Baraj Gölü, Borçka Baraj Gölü; Yeşilırmak üzerinde Hasan Uğurlu Baraj Gölü ve Kızılırmak üzerinde Altınkaya Baraj Gölü gibi büyük yapay göletler, bölgenin enerji ve sulama ihtiyacını karşılayan önemli su kütleleridir.
Gördüğün gibi, Karadeniz Bölgesi, oluşum türleri ve ekolojik özellikleriyle oldukça zengin bir göl çeşitliliğine sahiptir. Her bir gölün kendine özgü bir hikayesi ve değeri vardır.
Karadeniz’in gölleri, sadece doğa yürüyüşü ve fotoğrafçılık için değil, aynı zamanda bölgenin ekosistemini koruyan önemli su kaynaklarıdır. Ziyaret ederken hem görsel hem de ekolojik değerlerine sahip çıkın.