Dünyanın Yedi Harikası listesinin kimin tarafından belirlendiği, aslında hangi listeyi kastettiğine göre değişir; çünkü tarih boyunca farklı dönemlerde ve farklı kurallar çerçevesinde hazırlanmış birden fazla "resmi" liste mevcuttur. Ancak günümüzde en yaygın referans noktası, 2007 yılında belirlenen Yeni Dünya Harikaları (New Seven Wonders of the World) listesidir.
Bu modern liste, İsviçre merkezli The New7Wonders Foundation adlı özel bir dernek tarafından organize edilmiştir. Önemli bir püf nokta şudur: Bu kuruluş, UNESCO gibi uluslararası bir devletler arası kuruluş değildir; tam tersine, büyük ölçüde özel sektör destekli ve kâr amacı gütmeyen (ancak etkinliklerden gelir elde eden) bir organizasyondur.
Liste, 2000 yılından itibaren başlatılan ve 70'ten fazla ülkede 100 milyondan fazla insanın katılımıyla gerçekleşen kamuoyu oylaması ile belirlenmiştir. Oylama süreci, internet, kısa mesaj (SMS), faks ve telefon hatları üzerinden yürütülmüştür. Sonuçlar, 7 Temmuz 2007'de Brezilya'nın Rio de Janeiro kentinde düzenlenen bir törenle açıklanmıştır.
Eğer aklındaki liste 2007'den önceki klasiklerse, durum biraz daha karmaşıktır:
Pratikte şunu bilmelisin: The New7Wonders Foundation'ın listesi, turizm açısından popülerdir ve halkın beğenisini yansıtır. Ancak akademik veya resmi koruma bağlamında bahsediyorsan, referans noktan UNESCO olmalıdır.
Örnek olarak: Eğer bir makalede "Dünyanın en önemli tarihi yapıları"ndan bahsediyorsan ve Giza Piramidi ile Colosseum'u aynı cümlede kullanıyorsan, bunların farklı listelerde (biri antik, diğeri modern/UNESCO) yer aldığını belirtmek, okuyucunun kafasındaki "kim belirledi?" sorusunu netleştirmek için kritik bir detaydır.
Sonuç olarak, 2007'den sonraki popüler listeyi The New7Wonders Foundation (halk oylamasıyla), resmi koruma listesini ise UNESCO belirler.
Dünyanın Yedi Harikası listesi aslında tek bir "tanrı" tarafından değil, dönemin ruhuna ve pazarlama stratejilerine göre değişen bir yapı. Bu konuyu netleştirmek için iki farklı listeyi birbirinden ayırmak lazım, çünkü çoğu insan bunları karıştırıyor.
Eski Yunan ve Roma dönemindeki "Yedi Harika" listesi, aslında kesin bir otorite tarafından belirlenmemiş, daha çok gezginler ve tarihçiler arasında dolaşan popüler bir koleksiyondu. En yaygın kabul gören versiyonu, İskenderiye’li Antipater ya da Filon gibi isimlerin derlediği, Giza Piramidi, Babil’in Asma Bahçeleri ve Zeus Heykeli gibi yapıları içeren listedir. Burada belirleyici olan "halkın hayranlığı" ve o dönemin sanat anlayışıdır. Yani bir kurum yoktu, kültür ve edebiyat bu listeyi şekillendirdi.
Bugün sorduğumuz "Dünyanın Yedi Harikası" sorusunun cevabı ise çok daha net ve şaşırtıcı: 2007’de New York merkezli bir medya şirketi olan New Open World Corporation (NOW) tarafından başlatılan ve 7 Wonders Foundation adlı kuruluşun koordine ettiği bir halk oylamasıdır.
Buradaki püf nokta şu: Bu liste tamamen ticari bir projenin parçasıydı. Şirket, turizm sektörünü canlandırmak ve global bir marka yaratmak istiyordu. Süreç şöyle işledi:
Önce dünya genelinden aday gösterilen yapılar arasından 21 finalist seçildi.
Sonra internet üzerinden 100 milyondan fazla oy kullanıldı.
* Kaybeden 14 yapıdan 7’si "Yeni Harikalar", diğerleri ise "Kültürel Harikalar" olarak anılmaya devam etti.
Benim gibi sinema ve dizi dünyasına bakan biri için bu süreç, devasa bir vizyoner pazarlama kampanyası gibi duruyor. Tıpkı iyi bir blockbuster filmin trailer’ı gibi, insanların duygularını harekete geçirdi, katılımcı bir deneyim sundu ve global bir hikaye yarattı.
Ancak eleştirmenler, özellikle Büyük Çin Seddi gibi yapıların listeye girememesinin (finalist bile olamaması) coğrafi ve kültürel ayrımcılık gibi konuları gündeme getirdi. Yani cevap; "kim" sorusuysa, teknik olarak 7 Wonders Foundation ve arkasındaki NOW Corporation’dır. Ama ruhsal olarak, bu liste dünya kamuoyunun kolektif hayranlığının ve dijital çağın etkileşim gücünün bir yansımasıdır.
Kısacası, bu liste bir bilimsel komite kararı değil, modern çağın en büyük halk oylamalı sanat eseri seçimidir. Bir sonraki sefer bu listeyi tartışırken, sadece taş ve betondan bahsetmeyin; arkasındaki muazzam organizasyon gücünü ve dijital çağın dinamiklerini de aklınızda tutun.