Question

2019 senesinde Nobel bilim ödülünü kim almıştır?

Answer 1

2019 yılı Nobel Ödülleri, bilimsel dünyada oldukça çarpıcı ve farklı disiplinlere yayılan üç ana kategoride dağıtıldı. "Bilim ödülü" ifadesi genellikle Fizik ve Kimya dallarını kapsasa da, tıbbi alanı da içeren tam resmiyeti için üçünü de net bir şekilde ayırt etmek gerekir.

Fizik: Kozmik Evrenin Yapısı

Fizik Nobel Ödülü, James Peebles ile Michel Mayor ve Didier Queloz arasında paylaşıldı.
James Peebles: Evrenin büyük ölçekli yapısını ve maddenin dağılımını açıklayan teorik astrofizik çalışmalarıyla ödüllendirildi. Peebles, kozmolojinin modern döneminin mimarı sayılır; evrenin nasıl evrildiğine dair matematiksel temelleri attı.
Mayor ve Queloz: Tıpkı Güneş gibi yıldızların çevresinde dönen dış gezegenleri (exoplanet) keşfetmekle ödüllendirildi. 1995'te gerçekleştirdikleri bu keşif, astronomi tarihinde bir dönüm noktasıydı ve "başka dünyalarda yaşam var mı?" sorusunu bilimsel bir tartışma konusuna dönüştürdü.

Kimya: Gelişmiş Bir Araç: Kristalografide Kriyo-Elektron Mikroskobu

Kimya ödülü, Jacques Dubochet, Joachim Frank ve Richard Henderson'a verildi. Bu üçlü, proteinlerin çözünmüş haldeki yapılarını atomik çözünürlükte görüntülemeye olanak tanıyan Kriyo-Elektron Mikroskobu (Cryo-EM) tekniğini geliştirdi.
Püf Noktası:* Geleneksel X-ışını kristalografisi, proteinlerin kristal haline getirilmesini gerektirirdi; ancak birçok biyolojik makine bu şekilde kristalleşemezdi. Henderson ve ekibinin geliştirdiği yöntem, örneklerin dondurularak görselleştirilmesini sağladı. Bu sayede, hücrenin en temel çalışma mekanizmaları ilk kez bu kadar detaylı olarak anlaşıldı.

Tıp veya Fizyoloji: Oksijen Düşüklüğüne Karşı Hücre Mekanizması

Tıp ödülü, William Kaelin Jr., Gregg L. Semenza ve Peter J. Ratcliffe üçlüsüne verildi.
Bu araştırmacılar, hücrelerin oksijen seviyesine nasıl tepki verdiğini ve bu metabolizmayı nasıl ayarladığını açıklayan moleküler mekanizmayı keşfetti.
Pratik Değeri: Bu keşif, özellikle kanser tedavisinde devrim niteliğinde. Tümörler, düşük oksijenli ortamlarda hayatta kalmak için bu mekanizmaları manipüle eder. Keşfedilen yolaklar, hedefe yönelik yeni ilaçların geliştirilmesine doğrudan zemin hazırladı.

Sonuç olarak, 2019'un Nobel bilim ödülleri; evrenin doğuşundan (Fizik), hücrenin en ince yapılarına (Kimya) ve yaşamın temel koşullarına (Tıp) kadar uzanan, insanlığın bilimsel anlayışını derinleştiren üç büyük başarıyı onurlandırdı. Eğer sadece "Fizik ve Kimya" kastediliyorsa cevap Peebles, Mayor, Queloz, Henderson, Frank ve Dubochet'tır.