Patlıcan reçeli, doğru teknik uygulanmadığında kolayca acılaşıp yemeye elverişsiz hale gelebilen; ancak püf noktalarına dikkat ettiğinde sofraların en rafine lezzetlerinden biri olan bir hazinedir. İşe başlarken ilk ve en kritik adım, patlıcanların mutlaka tuzlu suda bekletilmesidir. Patlıcanları alacalı soyduktan sonra (tamamen soyulursa lifli olur, kabuklar kalırsa sert olur) ince halkalar veya küpler halinde doğrayın. Üzerine bir avuç bolca tuz serperek en az 1-2 saat, ideal olarak 4 saat boyunca bekletin. Bu aşama, patlıcanın o meşhur acı suyunu (solanin) atmasını sağlar ve renginin karararak bozulmasını engeller. Bekletme süresi boyunca suyunu sıkıp iyice yıkayın, ardından kağıt havluyla kurulayın; kalan nem, reçelin şeker oranını bozabilir.
Şerbet hazırlamaya geçin. 1 kg patlıcan için yaklaşık 1 kg toz şeker ve yarım litre su kullanın. Su ve şekeri tencerede kaynatıp koyu bir şerbet elde edin. Şerbetin içine bir limonun suyunu ve dilimlenmiş kabuğunu ekleyin; bu hem parlaklık verir hem de tatlının daha erken tutmasını sağlar. Kurulanmış patlıcanları şerbetin içine atın. İşte asıl ustalık burada başlar: Patlıcanları kaynatan değil, kısık ateşte pişiren biri olmalısınız. Tencerenin kapağını kapatıp 10 dakika kadar dinlendirin, sonra kapağı açıp kısık ateşte patlıcanlar şeffaflaşana kadar pişirin. Patlıcanlar eriyip yok olmalı, yemeği andıran bir kıvamda kalmamalıdır.
Pratik bir öneri: Şerbeti daha da parlak ve renkli görmek istiyorsanız, pişirme sürecinin son 15 dakikasında bir miktar nar ekşisi veya doğal gıda boyası (koyu renk için) ekleyebilirsiniz. Reçel kıvamını test etmek için bir kaşıkla alıp soğuk suya atın; toplandığında olmuş demektir.
Saklama konusunda ise cam kavanozları mutlaka kaynar suyla sterilize edin. Reçeli sıcakken kavanozlara doldurun, kapağını sıkıca kapatın ve kavanozu ters çevirerek vakum oluşturmasını sağlayın. Bu sayba, buzdolabında değilse bile serin ve kuru bir yerde aylarca bozulmadan kalır. İlk denemede tuzlama süresini kısaltıp acılık alırsanız, bir sonraki sefere bekletme süresini uzatın; bu, patlıcan reçelinde başarının en büyük anahtarıdır.
Patlıcan reçeli mi? Ah, bu benim için tam bir nostalji patlaması! Genelde set aralarında ya da dizi çekimleri sırasında mutfakta takıldığım zamanlarda denediğim, hem göz alıcı hem de lezzet patlaması yaratan bir tarif bu. Samsun’da yaşamanın avantajı, taze ve kaliteli malzemeye her zaman ulaşabilmen; o yüzden elinde taze patlıcan varsa, bu işi ciddiye almalısın.
Öncelikle ince kabuklu, küçük boy patlıcanları tercih et. Kabukları ince olsun ki pişirme süresini kısaltasın ve dokusu dağılmadan erimesin. Patlıcanları alacalı soyuyorsan, beyaz kısmını ayıklamak için tuzlu suda bekletmene gerek yok; doğrudan ince ince dilimleyip veya küçük küpler halinde doğrayıp kullanabilirsin. Ben genelde ince yuvarlak dilimler yapıyorum, böylece reçel daha şık ve transparan bir görünüm kazanıyor.
Tencereye yarım kilogram patlıcan, 500 gram şeker ve 3 su bardağı suyu ekle. Üzerine birkaç damla limon suyu damlatmayı unutma; bu hem rengi koruyor hem de asiditeyi dengeleyerek saklanma süresini uzatıyor.
Ateşe koy ve kaynamaya başladıktan sonra ocağı kıs. Patlıcanlar yumuşayıp şeffaflaşana kadar, yaklaşık 40-50 dakika arası ağır ateşte pişir. Burada kritik nokta şu: Patlıcanlar tamamen erimemeli, iskelet gibi durmamalı ama çatlayacak kadar yumuşak da olmamalı. Süreç boyunca oluşan köpükleri ara ara alarak temizle, bu reçelin berrak kalmasını sağlar.
Pişen reçeli cam kavanozlara sıcakken doldurup ters çevirerek vakum etkisi yaratacak şekilde soğut. İlk 24 saatte buzdolabına koymadan oda sıcaklığında dinlendirirsen, tadı daha oturur.
Bu tarifi yaparken müzik sesi yüksek olsun, zira o patlıcanın şekerle dans etmesiyle ortaya çıkan o hafif tatlı-tuzlu aroma, bazen en iyi bilim kurgu finalinden bile daha sürprizli olabiliyor. Yanına dilimlenmiş beyaz peynir koyarsan, inanın bana, kimsenin elinden tutamazsın. Afiyet olsun, beklediğinden çok daha farklı bir lezzetle karşılaşacaksın!