Pasarofça Antlaşması, 21 Temmuz 1718 tarihinde imzalanmıştır. Bu tarih, Osmanlı İmparatorluğu'nun tarihinde bir dönüm noktasıdır ve sadece bir barış anlaşmasının imzalandığı gün değil, aynı zamanda ciddi jeopolitik değişimlerin ve yeni bir dönemin başlangıcını işaret eden bir milattır.
Bu antlaşma, Osmanlı İmparatorluğu'nun Avusturya ve Venedik ile yürüttüğü ve 1716'da Peterwardein (Petervaradin) Muharebesi'ndeki yenilgiyle sonuçlanan savaşların ardından imzalanmıştır. Osmanlı, Karlofça Antlaşması ile kaybettiği Mora Yarımadası'nı Venedik'ten geri almayı başarsa da, Avusturya cephesinde büyük kayıplar yaşamıştır.
Pasarofça Antlaşması ile Osmanlı İmparatorluğu:
Bu antlaşma, Karlofça Antlaşması ile başlayan toprak kayıpları sürecini pekiştirmiş ve Osmanlı'nın Avrupa karşısında artık savunma pozisyonuna geçtiğini resmileştirmiştir. Artık fetihçi bir devlet değil, mevcut topraklarını korumaya çalışan bir imparatorluk görüntüsü çizen bu dönem, Osmanlı'nın dış politikadaki stratejilerini de temelden değiştirmiştir.
Tecrübelerime göre, Pasarofça Antlaşması'nı sadece bir tarih ve toprak kaybı listesi olarak görmek yanıltıcı olur. Bu antlaşmanın en can alıcı püf noktaları şunlardır:
Özetle, 21 Temmuz 1718'deki Pasarofça Antlaşması, Osmanlı için sadece bir savaşın sonu değil, aynı zamanda yeni bir dünya düzenine adaptasyon sürecinin ve içe dönük bir yenilenme arayışının da başlangıcı olmuştur. Bu tarih, Osmanlı'nın Avrupa sahnesindeki konumunu anlamak için kritik bir eşiktir.
Pasarofça Antlaşması 25 Mayıs 1791 tarihinde imzalanmıştır. Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanan bu antlaşma, 1787‑1792 yılları arasındaki Rus‑Osmanlı Savaşı’nın bir parçası olarak ortaya çıkmıştır. Antlaşma, Karadeniz’in kuzey kıyısındaki Pasarofça (günümüzde Kıbrıs’ın kuzey kıyısında bir liman) yakınlarında yapılmıştır.
Pasarofça Antlaşması, 25 Mayıs 1791 tarihinde imzalanarak Osmanlı‑Rus ilişkilerinde kısa bir nefes aldırmış, aynı zamanda Karadeniz’in ticaret ve askeri dengelerini köklü biçimde etkilemiştir. Bu tarih, sadece bir imza günü değil, bölgenin jeopolitik ve ekonomik yönünün yeniden çizildiği bir dönüm noktasıdır.
“Tarih, bir motor gibi; her devirde bir yağlama, bir tahrik gerekir. Pasarofça da o dönemin yağlamasıydı.”