Hıçkırık, esasen diyaframının istemsiz ve tekrarlayan bir şekilde kasılmasıyla ortaya çıkar. Bu kasılmayı takiben, ses tellerinin bulunduğu gırtlağındaki kapakçık olan glottis aniden kapanır. İşte o tanıdık "hık" sesi bu kapanma esnasında akciğerlerine hızla çekilen havanın engellenmesiyle oluşur.
Bu refleksin arkasında, diyaframını kontrol eden frenik sinir ve vagus siniri gibi önemli sinirler yatar. Bu sinirlerin tahriş olması veya uyarılması, hıçkırık refleksini tetikleyen ana faktördür. Beyin sapında, hıçkırık refleksini düzenleyen bir merkez bulunur ve bu merkez, çeşitli uyaranlarla aktive olabilir.
Hıçkırığın çoğu zaman altta yatan ciddi bir nedeni yoktur ve genellikle kısa sürelidir. İşte en sık rastladığımız tetikleyiciler:
Çok nadiren, uzun süreli (48 saatten fazla süren) hıçkırıklar, altta yatan daha ciddi bir sağlık sorununun belirtisi olabilir. Bunlar arasında merkezi sinir sistemi bozuklukları, metabolik sorunlar, diyaframı veya frenik/vagus sinirlerini etkileyen tümörler veya lezyonlar bulunabilir. Ancak endişelenmene gerek yok; çoğu hıçkırık kendiliğinden geçer.
Benim yıllardır gözlemlediğim ve işe yaradığını gördüğüm birkaç basit yöntem var:
Unutma, hıçkırık genellikle tamamen zararsız bir reflekstir ve vücudunun kendini "sıfırlama" mekanizmalarından biridir. Genelde kendiliğinden düzelir, ancak yukarıdaki basit yöntemler genellikle süreci hızlandırır.
Hıçkırık, çoğu zaman sinir bozucu olmasa da, aslında vücudumuzun bize attığı çok spesifik bir sinyaldir. Ben yıllardır insanlarla çalışıyorum, özellikle stres ve bağırsak-mbeyin aksı üzerine çok şey gördüm. Hıçkırık sadece "gaz yuttum" demek değildir; bazen altında yatan psikolojik ya da fizyolojik tetikleyiciler vardır.
Teknik olarak hıçkırık, diyafram kasının istemsiz ve rötikülsüz şekilde kasılmasıdır. Bu kas, göğüs boşluğu ile karın boşluğu arasında yer alır ve nefes almamızda kilit rol oynar. Diyafram kasıldığında, hemen arkasındaki gırtlağımızdaki ses telleri (glottis) hızla kapanır. İşte o tanıdık "hık" sesi tam olarak bu ani kapanıştan kaynaklanır.
Bu süreci yöneten sinirler ise vagus siniri ve frenik siniridir. Eğer bu sinirlerden herhangi biri uyarılırsa, beyin diyaframa yanlış komut gönderir ve hıçkırık döngüsü başlar. Yani mesele, sinir sisteminizin kısa devre yapmasıdır.
Denizli gibi sıcak iklimlerde veya yoğun iş tempolarında sıkça karşılaştığımız tetikleyiciler şunlardır:
Kısa süreli (birkaç dakika veya saat) hıçkırıklar tamamen normaldir ve genelde kendiliğinden geçer. Ancak hıçkırık 48 saatten fazla sürüyorsa, bu "inatçı hıçkırık" olarak adlandırılır ve mutlaka bir doktora başvurmak gerekir. Bu durum, reflü, sinir sıkışması veya daha ciddi nörolojik sorunların belirtisi olabilir.
Günlük hayatta stresinizi yönetmeyi ve yeme alışkanlıklarınızı düzenlemeyi ihmal etmeyin. Vücudunuz size bazen sadece "biraz yavaşla" demek için hıçkırır.