Regresyon, istatistiksel bir modelleme tekniği olup, bağımsız değişkenlerin (X) ve bağımlı değişkenin (Y) arasındaki ilişkiyi matematiksel olarak ifade etmeye ve bu ilişkiyi gelecek veriler için tahmin yapmaya yarar. Kısacası, "Eğer X şu seviyedeyse, Y yaklaşık olarak kaç olur?" sorusuna veriye dayalı, sistematik bir cevap aramaktır.
Çoğu kişinin aklına ilk gelen tür Doğrusal Regresyon'dur. Burada amaç, verileri en iyi şekilde temsil eden ve aralarındaki ilişkiyi en yakın düz çizgiyle modelleyen bir denklemdir:
$$Y = \beta_0 + \beta_1 X + \epsilon$$
Burada:
$\beta_0$ (Eğim/Kesim noktası): X sıfır olduğunda Y'nin beklenen değeridir.
$\beta_1$ (Eğim): X'teki bir birimlik değişikliğin Y'yi ne kadar etkilediğini gösterir.
* $\epsilon$: Modelin açıklayamadığı hata terimidir.
Modeli çizerken bu çizgiyi neden tam olarak oraya koyduğumuzun bir standardı var: En Küçük Kareler Yöntemi (Ordinary Least Squares - OLS). Bu yöntem, gerçek veri noktaları ile modelin tahmin ettiği değerler arasındaki farkların (hataların) karelerinin toplamını minimize etmeye çalışır. Yani, hatanın büyüklüğünü ceza olarak alır ve en az hata üreten doğruyu bulur.
Sadece bir kütüphane çağırıp fit() demek regresyonun bitmesi değildir. Gerçek uzmanlık, modelin geçerliliğini kontrol etmektir:
Emlak sektöründe bir evin fiyatını tahmin ettiğinizi varsayalım. Sadece "metrekare"ye bakarak fiyat tahmini yapmak (basit regresyon) acemi bir yaklaşımdır. Çünkü fiyat sadece boyuta değil; konuma, yaşa ve kat sayısına da bağlıdır. Bu nedenle Çok Değişkenli (Multiple) Regresyon kurmalısınız.
Ancak burada kritik bir püf noktası var: Doğrusallık varsayımı. Eğer evin metrekare arttıkça fiyatı belirli bir noktadan sonra katlanarak değil, doyma noktasına ulaşıyorsa, doğrusal model yetersiz kalır. Böyle durumlarda logaritmik dönüşüm yapmak veya polinomial terimler eklemek modelin gerçekliği yansıtma kapasitesini artırır.
Sonuç olarak, regresyon sadece bir denklem çözmek değil; verinin arkasındaki zıman (pattern)ı anlamak, varsayımları test etmek ve modelin sınırlarını bilmek demektir.
Regresyon, kelime anlamıyla "geriye dönüş" demektir. Psikolojide ise bir bireyin, karşılaştığı stresli durumlar, kaygı veya travma karşısında daha erken gelişim evresindeki davranış örüntülerine, savunma mekanizmalarına ya da duygusal tepkilere geri dönmesi durumudur. Yani, "ben 5 yaşındayım, bana bakın" moduna geçmektir. ?
Beynimiz, zor anlarda "kolay" yolları arar. Erişkin olmak sorumluluk, belirsizlik ve risk yüklerken, çocukluk dönemi (bazı açılardan) daha korunaklıdır. Regresyon, bilinçdışının bir kurtarma şemsiyesi gibidir. Birey, mevcut baskıyı kaldırabileceğine inanmadığında, daha önce işe yarayan (ya da o zamanlar işe yarayan) o daha basit, bağımlı ve bencilce davranışlara sığınır.
Herkes zaman zaman regrese olur, bu normaldir. Ancak şunlara dikkat etmeli:
Öncelikle kendinize kızmayın. Regresyon bir hata değil, bir sinyaldir. Size "Dur, şu an kapasitemi aşıyorsun, dinlenmeye veya desteğe ihtiyacım var" diyordur.
Önemli Not: Eğer regresyon uzun süre devam ediyorsa, günlük işlevselliğinizi ciddi şekilde düşürüyorsa veya intihar düşünceleri gibi ağır belirtilerle seyrediyorsa, lütfen bir ruh sağlığı uzmanından destek alın. Bazen en cesur davranış, yardım istemek olur.
Unutmayın, büyüme doğrusal bir çizgi değildir; inişleri ve çıkışları olan bir dağ yoludur bazen. Önemli olan, o yoldan geri dönüşü fark edip tekrar yolun kenarına oturup nefes almaktır.