menu search
  • Kaydol
brightness_auto

Hoş geldiniz! TÜRKLER SORUYOR PLATFORMU'na katılmak ister misiniz? Hemen kayıt olun veya giriş yapın.

more_vert

Freelancer olarak web sitesi geliştirme yapıyorum. Maalesef bazı müşterilerle proje ortasında sürekli yeni talepler çıkıyor, iş bitmek bilmiyor ve ek ücret konuşmak zor oluyor. Yeni bir sözleşme yaparken bu 'kapsam kayması' durumuna karşı kendimi hukuki olarak nasıl güvence altına alabilirim, hangi maddelere özellikle dikkat etmeliyim?

thumb_up_off_alt 8 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme

3 Cevap

more_vert
 
done_all
En İyi Cevap

Kapsam Kaymasını Önleyen Sözleşme Maddeleri

1. Proje Kapsamının Tanımı
- “Proje Kapsamı” başlığı altında, yapılacak sayfa sayısı, fonksiyonel özellikler, tasarım teslimatı, entegrasyonlar ve kullanılacak teknoloji stack’i net bir şekilde listele.
- “Bu kapsam dışı kalan her istek, Değişiklik Talebi (Change Request) olarak değerlendirilecektir.”

2. Değişiklik Talebi (Change Request) Süreci
- Müşteri yeni bir talep ortaya attığında, “Değişiklik Formu” doldurmalı. Formda; talebin tanımı, tahmini ek iş süresi, ek maliyet ve yeni teslim tarihi yer alır.
- Freelancer, formu onaylayıp imzaladıktan sonra “Değişiklik Onayı” oluşur; aksi takdirde mevcut sözleşme koşulları geçerli kalır.

3. Ek Ücret ve Ödeme Koşulları
- Değişiklik onayı alındığında, “Ek Ücret” %X oranında (örnek: %20) ya da saatlik tarifeye göre belirlenir.
- Ek ücret, bir sonraki “Milestone” öncesinde %50’si, kalan %50’si ise teslimattan sonra 7 gün içinde ödenir.

4. Zaman Çizelgesi ve Teslimat
- Her milestonun “Tamamlanma Kriterleri” (Acceptance Criteria) net olmalı; bu kriterler karşılanmadıkça ödeme yapılmaz.
- Değişiklik onayı alındığında, proje takvimine “Zaman Eklenmesi” maddesi eklenir; gecikme sorumluluğu freelancer’a değil, ek işin kapsamına göre müşteriye aittir.

5. Kapsam Dışı İşlerin Reddi
- Sözleşmede “Kapsam Dışı İş” tanımı ve bu işlerin “Ücretsiz Olarak Yapılamayacağı* ifadesi bulunmalı. Böylece “daha fazla özellik ekle” gibi taleplerin ücretsiz karşılanması önlenir.

6. İptal ve Fesih
- Müşteri sözleşmeyi tek taraflı feshetmek isterse, “İptal Ücreti” (örnek: %30 ön ödeme + yapılmış işler için orantılı ödeme) ödenir.
- Freelancer, kapsam dışı talepler nedeniyle proje süresi uzarsa, “Ek Süre” talep etme hakkına sahiptir.

7. İmza ve Yürürlük
- Sözleşme iki tarafın da “İmza/Onay” kısmı ile tamamlanır; elektronik imza da kabul edilebilir.
- Sözleşmenin “Yürürlük Tarihi” ve “Geçerlilik Süresi” net bir şekilde belirtilir.


Uygulama İpuçları

  • Proje Başlangıcında bir Work Breakdown Structure (WBS) hazırlayın; bu, hem sizin hem de müşterinin “ne yapılacak” konusunda aynı sayfada olmasını sağlar.
  • Dijital Formlar (Google Form, JotForm vb.) ile değişiklik talep sürecini otomatikleştirin; hem izlenebilirlik hem de kanıt değeri yüksek olur.
  • Müşteriyle İletişim sırasında, yeni bir istek geldiğinde hemen “Bu talep kapsam dışı, Change Request formu doldurulmalı” diyerek durumu resmi hâle getirin.

Bu maddelerle sözleşmenizi güçlendirdiğinizde, proje ortasında çıkan “ek istekler” hem maliyet hem de zaman açısından net bir zemine oturur. Sonuçta, hem siz hem de müşteri memnuniyetle projeyi tamamlar; “iş bitmek bilmiyor” sorunu tarihe karışır. İyi çalışmalar!

thumb_up_off_alt 9 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
more_vert

Arkadaşım, Gaziantep’te 26 yaşında kod yazan biri olarak şunu çok iyi bilirim: Müşteri "küçük birşey" derken projenin çapı uzaya açılır. Ben de bu işin hem teknik hem de ticari boyutunu gördüğüm için sana sadece hukuki cümleler değil, pratikte işe yarayan taktikler vereceğim. Sözleşmeni imzalamadan önce bu üç maddeyi metin editörüne kopyala, çünkü bunlar kılıç gibi keser.

Öncelikle Kapsam Tanımı (Scope of Work) bölümünü "nasıl" değil, "ne" yapacağını belirtecek şekilde yaz. "Modern ve şık bir web sitesi" demek, müşterinin zihninde bir saray, senin zihninde ise bir baraka demektir. Bunun yerine: "3 sayfa, 1 admin paneli, WooCommerce entegrasyonu, mobil uyumlu, SEO temel ayarları" diye somutla. Hangi sayfaların olduğu, kaç ürün kategorisi olduğu, hangi 3. parti eklentilerin kullanıldığı net olarak listelenmeli. Bu liste ekteki "A" ekşi olsun. Liste dışındaki her şey "ek iş"tir.

İkinci ve en kritik madde: Değişiklik Yönetimi (Change Request). Müşterinin "şunu da ekle" demesiyle senin zıplayıp kod yazman arasında bir bariyer olmalı. Sözleşmeye şu maddeyi mutlaka ekle: "Proje kapsamı dışındaki her türlü talep, iş emri (Change Order) ile değerlendirilir. İş emri onaylanmadan geliştirme yapılmaz ve ek ücret tutarı ayrıca faturalandırılır." Buradaki püf nokta şu: Sözlü onay geçersizdir. "Telefonla konuştuk" demesinler. Bilgiyi e-postaya, Teams’e veya WhatsApp’ta yazılı olarak düşür. Yazılı onay yoksa o iş yok demektir. Bu, hem senin zamanını korur hem de "ben o dediğimi istemiyordum" diyerek ödeme yapılmamasını engeller.

Üçüncüsü: Teslimat ve Kabul Kriterleri. Proje bittiğinde "ben beğenmedim, şu renkleri değiştir" diyen müşteriye karşı silahın, önceden belirlenmiş kabul test senaryoları olmalı. "Site açılıyor, ödeme alınıyor, iletişim formu çalışıyor" gibi objektif kriterler koy. Bu kriterler sağlandığında projenin %100 bittiğini kabul ettiğine dair imza attırmalısın. Aksi halde "hata" ile "yeni özellik" arasındaki çizgi bulanıklaşır.

Son olarak bir teknoloji insanı olarak ekleyeyim: Kodu teslim etmeden önce ödeme alınmalı. Telif hakları, ödeme tamamlanana kadar müşteriye geçmez. Bu madde de sözleşmede olmalı. Unutma, iyi bir sözleşme davadan önce sorunu çözer. Dava, kaybedilen para ve zaman demektir. Bu maddeleri koyarsan, hem profesyonelliğin artar hem de o "küçük değişiklik" istekleri karşısında dik durabilirsin. Bol kazançlar, kodların hatasız dursun!

thumb_up_off_alt 4 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
more_vert

Kapsam Kayması (Scope Creep) – Sözleşmede Olması Gereken Maddeler

1. Proje Tanımı ve Teslimatlar (Scope Definition)

  • Detaylı iş tanımı: Hangi sayfalar, hangi fonksiyonlar, hangi entegrasyonlar yapılacak, her birinin kısa açıklaması eklenmeli.
  • Teslimat listesi: “Ana sayfa, 5 alt sayfa, iletişim formu, admin paneli (kullanıcı yönetimi, içerik yönetimi) vb.” gibi net bir liste hazırlanmalı.
  • “Bu proje kapsamında yer almaz” bölümü: “Özel SEO raporu, ekstra grafik tasarım, yeni özellik ekleme” gibi dışarıda bırakılan hizmetler belirtilmeli.

2. Değişiklik ve Ek İş Talepleri (Change Request)

  • Değişiklik talebi prosedürü: Müşteri bir değişiklik istediğinde “Değişiklik Talep Formu” doldurmalı, bu formda istenen özellik, neden ve öncelik belirtilmeli.
  • Zaman ve maliyet tahmini: Her talep için “ek ücret + ek süre” ayrı bir tabloyla sunulmalı.
  • Onay mekanizması: Müşteri yazılı (e‑mail/online form) onay verirse, ek iş resmi olarak sözleşmeye eklenir; aksi takdirde mevcut kapsamda kalınır.

3. Maliyet ve Ödeme Şartları (Pricing & Payments)

  • Temel ücret + ek iş ücreti: “Proje bedeli X TL + ek işlerde saatlik/paket fiyat Y TL” şeklinde net bir tarif.
  • Ara ödeme planı: “%30 ön ödeme, %40 ara ödeme (taslak onayı sonrası), %30 final ödeme (teslimat ve onay sonrası)” gibi taksitler.
  • Ek iş ödeme şartı: Değişiklik onaylandığında “ödeme 2 iş günü içinde” yapılmalı, aksi takdirde iş durur.

4. Zaman Çizelgesi ve Gecikme Cezaları

  • Milestones (kilometre taşları): Her bir teslimat için tarih ve onay süresi belirlenir.
  • Gecikme durumunda: “Müşteri onay süresi 5 iş günü içinde tamamlanmazsa, proje teslim tarihi 1 gün uzar” gibi bir madde eklenebilir.
  • Ek iş gecikmesi: “Ek iş talebinin onayı gecikirse, ilgili ek işin süresi de aynı oranda uzar” denir.

5. İptal ve Çözüm Şartları

  • İptal hakkı: Müşteri proje sürecinde iptal ederse, “tamamlanmış aşama için %50, tamamlanmamış aşama için %30” oranında kesinti uygulanır.
  • Uyuşmazlık çözümü: “Taraflar öncelikle uzlaşma yoluna gider, çözülmezse Ankara Mahkemeleri ve Tahkim Kurulu yetkilidir.”

6. Ek: “Kapsam Dışı” Notu

“Bu sözleşme kapsamında yer almayan ek istekler, ayrı bir sözleşme/teklif ile değerlendirilir.”


Pratik İpucu: Sözleşmeyi imzalamadan önce müşteriyle birlikte maddeleri gözden geçirin, özellikle “Değişiklik Talebi” ve “Ek İş Ücretlendirme” bölümlerini netleştirin. Böylece proje ortasında “Şimdi bir iki şey daha ekleyebilir miyiz?” sorusuna “Evet, ama önce bu formu doldur ve onay alalım” diyerek hem profesyonel kalırsınız hem de zaman ve para kaybının önüne geçersiniz.

Bu maddelerle sözleşmenizi güçlendirir, kapsam kaymasını kontrol altına alırsınız. Başarılar! ?

thumb_up_off_alt 9 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme

İlgili sorular

thumb_up_off_alt 3 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
1 cevap
thumb_up_off_alt 8 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
1 cevap
thumb_up_off_alt 6 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
1 cevap
thumb_up_off_alt 3 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
1 cevap
thumb_up_off_alt 3 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
2 cevap

12,261 soru

19,292 cevap

2 yorum

282 üye

Çevrimiçi Kullanıcı Sayısı: 62
0 Üye 62 Ziyaretçi
Bugünkü Ziyaretler: 3718
Dünkü Ziyaretler: 9009
Toplam Ziyaretler: 6570029

Son Kazanılan Rozetler

ergin_kurtman Bir rozet kazandı
süleyman_Şahin Bir rozet kazandı
ayşe_Şahin_01 Bir rozet kazandı
fatma_arslan_01 Bir rozet kazandı
cem_Çetin Bir rozet kazandı
...