Kapsam Kaymasını Önleyen Sözleşme Maddeleri
1. Proje Kapsamının Tanımı
- “Proje Kapsamı” başlığı altında, yapılacak sayfa sayısı, fonksiyonel özellikler, tasarım teslimatı, entegrasyonlar ve kullanılacak teknoloji stack’i net bir şekilde listele.
- “Bu kapsam dışı kalan her istek, Değişiklik Talebi (Change Request) olarak değerlendirilecektir.”
2. Değişiklik Talebi (Change Request) Süreci
- Müşteri yeni bir talep ortaya attığında, “Değişiklik Formu” doldurmalı. Formda; talebin tanımı, tahmini ek iş süresi, ek maliyet ve yeni teslim tarihi yer alır.
- Freelancer, formu onaylayıp imzaladıktan sonra “Değişiklik Onayı” oluşur; aksi takdirde mevcut sözleşme koşulları geçerli kalır.
3. Ek Ücret ve Ödeme Koşulları
- Değişiklik onayı alındığında, “Ek Ücret” %X oranında (örnek: %20) ya da saatlik tarifeye göre belirlenir.
- Ek ücret, bir sonraki “Milestone” öncesinde %50’si, kalan %50’si ise teslimattan sonra 7 gün içinde ödenir.
4. Zaman Çizelgesi ve Teslimat
- Her milestonun “Tamamlanma Kriterleri” (Acceptance Criteria) net olmalı; bu kriterler karşılanmadıkça ödeme yapılmaz.
- Değişiklik onayı alındığında, proje takvimine “Zaman Eklenmesi” maddesi eklenir; gecikme sorumluluğu freelancer’a değil, ek işin kapsamına göre müşteriye aittir.
5. Kapsam Dışı İşlerin Reddi
- Sözleşmede “Kapsam Dışı İş” tanımı ve bu işlerin “Ücretsiz Olarak Yapılamayacağı* ifadesi bulunmalı. Böylece “daha fazla özellik ekle” gibi taleplerin ücretsiz karşılanması önlenir.
6. İptal ve Fesih
- Müşteri sözleşmeyi tek taraflı feshetmek isterse, “İptal Ücreti” (örnek: %30 ön ödeme + yapılmış işler için orantılı ödeme) ödenir.
- Freelancer, kapsam dışı talepler nedeniyle proje süresi uzarsa, “Ek Süre” talep etme hakkına sahiptir.
7. İmza ve Yürürlük
- Sözleşme iki tarafın da “İmza/Onay” kısmı ile tamamlanır; elektronik imza da kabul edilebilir.
- Sözleşmenin “Yürürlük Tarihi” ve “Geçerlilik Süresi” net bir şekilde belirtilir.
Uygulama İpuçları
- Proje Başlangıcında bir Work Breakdown Structure (WBS) hazırlayın; bu, hem sizin hem de müşterinin “ne yapılacak” konusunda aynı sayfada olmasını sağlar.
- Dijital Formlar (Google Form, JotForm vb.) ile değişiklik talep sürecini otomatikleştirin; hem izlenebilirlik hem de kanıt değeri yüksek olur.
- Müşteriyle İletişim sırasında, yeni bir istek geldiğinde hemen “Bu talep kapsam dışı, Change Request formu doldurulmalı” diyerek durumu resmi hâle getirin.
Bu maddelerle sözleşmenizi güçlendirdiğinizde, proje ortasında çıkan “ek istekler” hem maliyet hem de zaman açısından net bir zemine oturur. Sonuçta, hem siz hem de müşteri memnuniyetle projeyi tamamlar; “iş bitmek bilmiyor” sorunu tarihe karışır. İyi çalışmalar!