TDK’nın sözlük işini takip eden biri olarak şunu baştan söyleyeyim: TDK bir "şu an ne popülerse onu alır" kurumu değil, tarihsel ve yapısal bir derinlik arayan bir arşivdir. Sosyal medyada "slang" dediğimiz o hızlı tüketilen kelimelerin çoğu, maalesef bu süzgeci geçemez. Peki tam olarak neye bakıyorlar?
Seçim Süreci ve Kriterler
Öncelikle kullanım sıklığı tek başına yetmiyor. Bir kelimenin TDK'ya girmesi için yaygınlık ve kalıcılık şart. Yani sadece bir hafta trend olmak değil, farklı çevrelerde, farklı medyada ve yazılı kaynaklarda belirli bir süre boyunca (genellikle yıllar) istikrarlı biçimde görülmesi gerekiyor. TDK'nın "güncel dil" izleme ekibi, basını, edebiyatı, hatta belirli ölçüde dijital platformlardaki organik kullanımı tarıyor. Ancak burada kritik nokta şu: Kelime, Türkçe sözdizimine ve ses yapısına ne kadar uyumlu?
Etimolojik takibi ise daha ince. Bir kelime yabancı kökenli olsa bile (ki argonun büyük kısmı öyledir), Türkçede kökleşmişse ve fonetik olarak Türkçeleşmişse (örneğin "abartımcı" gibi yapım ekinin takınması veya ses değişimleri) kayda değer. Eğer kelime sadece bir "ses taklidi" ya da geçici bir internet memesi ise, TDK onu "sözlük maddesi" olarak değil, belki de "argo" başlığı altında not düşer ya da hiç almaz.
Argo Tanımlarının Güncellenmesi
Eski argo kelimelerin tanımları da durağan değil. TDK, dilin yaşayan bir organizma olduğunu kabul eder. Bir kelime argodan çıkıp genel dile karışırsa (örneğin "şerefsiz" kelimesinin artık argo değil, standart bir hakaret olarak kabul edilmesi) etiketi değişir. Tam tersi, önceden standart olan bir kelime günümüzde daha sert bir incelik taşıyorsa, açıklaması "ağır, kaba" yönünde güncellenebilir.
Neden Bazı Kelimeler Hiç Girmiyor?
Çok sık kullandığımız "okey", "bıyık", "şşş" gibi kelimeler aslında çoktan girmiş durumda. Ama "rizz", "slay" gibi kelimeler henüz o yapısal köklenmeyi tamamlamadı. TDK için risk, yarın unutulacak bir kelimeyi resmileştirmek. Bu yüzden süreç yavaş, bürokratik ve pervasızca seçici.
Kısacası, bir kelimenin TDK'ya girmesi için "ağzımıza yerleşmesi" yetmez; dilin omurgasına oturması gerekir. Biz kullanıcılar için bu, dilin korunması adına iyi, ama internet kültürü için bazen biraz can sıkıcı bir durum. Yine de dil, bu kurumun onayıyla değil, bizim günlük konuşmamızla şekillenir; TDK sadece o şekli belgeler.