menu search
  • Kaydol
brightness_auto

Hoş geldiniz! TÜRKLER SORUYOR PLATFORMU'na katılmak ister misiniz? Hemen kayıt olun veya giriş yapın.

more_vert

Laboratuvarda bu tepkimeyi gerçekleştirdiğimizde, ürün saflaştırma sonrası beklenen verimin çok altında kaldık. Hocamız da genelde verimin düşük olduğunu söyledi ama bu durumu iyileştirmek için reaksiyon koşullarında ne gibi ayarlamalar yapabiliriz ya da hangi püf noktaları atlıyoruz?

thumb_up_off_alt 4 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme

1 cevap

more_vert
 
done_all
En İyi Cevap

Benzenin nitrolanmasında verimi artırmak için "kesin" tek bir çözüm yoktur; ancak tepkime kinetiğini ve termodinamiğini doğru yöneterek verimi %60-70'lerden %85-90'lara rahatlıkla taşıyabilirsin. Hocanın "genelde düşük" demesinin arkasında, bu tepkimenin doğrudan olmayan (indirect) nitrolama mekanizmasının hassas dengeye oturması yatar. Sorunun kaynağı genelde reaktif karışımın (nitrating mixture) hazırlanışında veya sıcaklık kontrolünde gizlidir.

Öncelikle asit konsantrasyonu ve su oranını yeniden değerlendir. Nitrik asit ($HNO_3$) ile sülfürik asit ($H_2SO_4$) karışımı hazırlarken, sülfürik asidin asıl görevi nitronyum iyonu ($NO_2^+$) oluşumunu sağlamaktır. Eğer karışımda fazla su varsa veya asitler yeterince yoğun değilse, $NO_2^+$ iyonu konsantrasyonu düşer ve yan reaksiyonlar (ağır nitrolanma veya oksidasyon) artar. En ideal durum, %98-99 yoğunlukta sülfürik asit kullanarak asidik ortamı agresif tutmaktır. Karışımı hazırlarken asitleri her zaman sülfürik aside nitrik asidi ekleyerek (tersi asla!) yavaşça ve soğuk tutarak hazırla; bu, ekzotermik ısıyı kontrol altında tutar.

İkinci kritik nokta sıcaklık kontrolü. Benzenin nitrolanması ekzotermiktir. Reaksiyon sıcaklığı 50-60°C'yi aşmamalıdır. Sıcaklık arttıkça, istenmeyen ürün olan dinitrobenez (özellikle o- ve p-izomerleri) oluşumu hızla başlar. Bu, hem ana ürün verimini düşürür hem de saflaştırma basamağını (damaklama) karmaşıklaştırır. Laboratuvarda soğutma suyu akışını sürekli kontrol et ve termometre değeri 55°C'ye yaklaştığında asit karışımını eklemeyi durdur, bekleme moduna geç.

Üçüncü ve atlanan en büyük püf nokta: Karışım süresi (mixing time). Benzen ve asit karışımı ayrı fazlarda kalır. Homojen bir karışım olmadan, asit fazında lokal asit konsantrasyonu çok yüksek olurken benzen fazında düşük kalır. Bu, yüzeyde aşırı ısınma ve yan ürün oluşumuna neden olur. Manyetik karıştırıcı yerine, mümkünse mekanik karıştırıcı kullan ve karışımı sürekli, kesintisiz ve şiddetli tut. Reaksiyonun başlangıcında karışımın katılaşması veya tutulması verimi doğrudan çökertir.

Son olarak, sondajlama (workup) aşamasında dikkatli ol. Ham ürünü suyla yıkarken sıcaklığı koru ve organik fazı derhal ayır. Suyla yıkama sırasında oluşan emülsiyon, ürün kaybına yol açar. Eğer verim hâlâ düşükse, asit fazını %10'luk sodyum bikarbonat ile nötralleştirerek tekrar yıkama yap; bu, asitli tuzları ve kalan asidi gidererek saflığı ve dolayısıyla ölçülen verimi artırır.

Kısacası: Soğut + Yoğun Asit + Şiddetli Karıştırma. Bu üçlüyü disiplinli bir şekilde uygularsan, verim sorununun büyük kısmını çözersin.

thumb_up_off_alt 13 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme

İlgili sorular

thumb_up_off_alt 9 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
1 cevap
thumb_up_off_alt 9 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
1 cevap
thumb_up_off_alt 6 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
1 cevap
thumb_up_off_alt 5 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
1 cevap
thumb_up_off_alt 7 beğenilme thumb_down_off_alt 0 beğenilmeme
3 cevap

12,261 soru

19,292 cevap

2 yorum

282 üye

Çevrimiçi Kullanıcı Sayısı: 30
0 Üye 30 Ziyaretçi
Bugünkü Ziyaretler: 4541
Dünkü Ziyaretler: 9009
Toplam Ziyaretler: 6570852

Son Kazanılan Rozetler

murat_yılmaz Bir rozet kazandı
sunshine Bir rozet kazandı
volkan_güneş Bir rozet kazandı
ergin_kurtman Bir rozet kazandı
süleyman_Şahin Bir rozet kazandı
...