Yılın yarısından çoğunu (6-7 ayını) bir yerde geçiriyorsan, yasal olarak yerleşim yerinin (ikametgahının) orası sayılması mecburiyeti doğar. Türk Medeni Kanunu'nun 19. maddesi çok açık: "Bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz." Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Senin durumunda, İstanbul'daki adresin artık "sürekli kalma niyetiyle oturduğun yer" tanımına uymuyor.
İkametgah Değişikliği Yapmamanın Hukuki Sonuçları
Asıl büyük sorun, yazlıkta geçirirken İstanbul'daki adresine gelecek resmi tebligatlardır. Mahkeme celpleri, icra takipleri, vergi dairelerinden, PTT'den veya diğer kamu kurumlarından gelecek resmi yazışmalar senin İstanbul'daki adresine gönderilir. Sen bu adreste olmadığın için:
- Tebligatlar sana ulaşmaz. Tebligat Kanunu'na göre, belirli prosedürler (komşuya bırakma, muhtarlığa bırakıp kapıya yapıştırma vb.) uygulandıktan sonra, tebligatlar "tebliğ edilmiş sayılır".
- Senin haberin bile olmadan bir dava aleyhine sonuçlanabilir, icra takibi kesinleşebilir, itiraz sürelerini kaçırabilir ve ciddi hak kayıplarına uğrayabilirsin. Bu tür durumlarla maalesef çok sık karşılaşıyorum. Bir danışanıma, adresini değiştirmediği için kendisine gelen bir mahkeme kararından haberdar olamaması sonucu, itiraz hakkını kaybedip ciddi bir tazminat ödemek zorunda kalmıştı.
- Yazlıkta faydalanmak isteyeceğin bazı belediye hizmetleri (sosyal yardımlar, indirimler, bazı özel başvuru süreçleri) için orada ikametgahının olması gerekebilir.
İkametgah Değişikliği Yapmanın Hukuki Sonuçları ve Endişelerin
İkametgahını İzmir'deki yazlığına alırsan:
- Oy Kullanma Hakkı: En çok merak ettiğin konu bu. İkametgahını İzmir'e taşıdığında, seçmen kütüğüne İzmir'deki adresin kaydedilir. Bu durumda, İstanbul'daki yerel seçimlerde (belediye başkanlığı, meclis üyeliği, muhtarlık) oy kullanma hakkını kaybedersin. Genel seçimlerde (cumhurbaşkanlığı, milletvekilliği) de İzmir'de oy kullanmak durumunda kalırsın. Yani, ikametgahın nereyse, oyunu da orada kullanırsın. İstanbul'daki oyunu kullanmaya devam etmen hukuken mümkün olmaz.
- İstanbul'daki Haklarını Kaybetme: "İstanbul'daki haklarımı kaybeder miyim?" diye sormuşsun. Tapulu mülkiyetin, banka hesapların, emeklilik hakların gibi temel hakların ikametgah değişikliğiyle kaybolmaz. Bu haklar ulusal düzeyde korunur ve adresinden bağımsızdır. Ancak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin veya ilçe belediyelerinin ikametgah şartına bağlı sunduğu bazı özel hizmet veya avantajlardan faydalanma imkanını kaybedersin. Bu tür hizmetler genellikle yerel düzeyde sunulur.
Özetle: Yılın yarısından çoğunu geçirdiğin yerin ikametgahın olması yasal bir zorunluluktur. Bunu yapmamanın en büyük riski, resmi tebligatları kaçırarak ciddi hukuki hak kayıplarına uğramaktır. Bu risk, oy kullanma tercihinden çok daha ağırdır. İkametgahını İzmir'e aldığında İstanbul'da oy kullanamazsın, ancak mülkiyetin veya ulusal düzeydeki diğer hakların etkilenmez. E-devlet üzerinden adres değişikliği yapmak oldukça kolay ve hızlı bir işlemdir. Uzun vadede kafan rahat olsun istersen, doğru olan ikametgahını fiilen yaşadığın yere almandır.