Question

Bipolar bozukluk nedir ?

Answer 1

Bipolar bozukluk, diğer adıyla manik-depresif hastalık, kişinin duygu durumunda, enerji seviyesinde, düşünce süreçlerinde ve davranışlarında belirgin değişikliklere neden olan kronik bir beyin rahatsızlığıdır. Esas olarak, biri mani (veya daha hafif formu hipomani) diğeri ise depresyon olmak üzere iki zıt uç arasında gidip gelen, şiddetli duygu durum dönemleriyle karakterizedir.

Bu döngüler genellikle belirli dönemlerde ortaya çıkar ve arada normal duygu durum dönemleri olabilir. Ancak hastalığın kendisi kalıcıdır ve tedavi edilmediğinde kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

Mani ve Hipomani Dönemleri

Mani dönemi, kişinin olağanüstü derecede yükselmiş, genişlemiş veya irritabl bir ruh hali içinde olduğu bir evredir. Bu dönemde genellikle şunları gözlemleriz:
Enerji artışı: Uykusuzluğa rağmen bitmek bilmeyen bir enerji.
Hızlanmış düşünceler: Düşünceler hızlı akar, bir konudan diğerine atlayabilir, dikkat dağınıklığı.
Büyüklük hezeyanları: Kendini aşırı önemli, yetenekli veya güçlü hissetme.
Riskli davranışlar: Aşırı para harcama, pervasız cinsel aktiviteler, hızlı araba kullanma gibi dürtüsel eylemler.
Konuşkanlık: Hızlı ve kesintisiz konuşma, bazen başkalarının sözünü kesme.
Azalmış uyku ihtiyacı: Kendini yorgun hissetmeden çok az uyuma.

Hipomani, mani ile aynı belirtileri taşır ancak şiddeti daha hafiftir ve günlük işlevsellikte belirgin bir bozulmaya yol açmaz veya psikotik özellikler (varsanılar, sanrılar) içermez. Bu dönemde dışarıdan "çok neşeli," "çok enerjik" veya "çok üretken" görünebilirsin, ancak içten içe kontrolsüz bir hızlanma ve potansiyel riskler barındırır.

Depresif Dönemler

Depresif dönem ise, klasik majör depresyonun belirtilerini içerir:
Yoğun üzüntü veya boşluk hissi: Çoğu zaman süren bir mutsuzluk hali.
Zevk almama: Eskiden keyif aldığın aktivitelere karşı ilgisizlik veya haz kaybı (anhedoni).
Enerji kaybı: Sürekli yorgunluk ve bitkinlik hissi, en basit işleri yapmada bile güçlük.
Uyku ve iştah değişiklikleri: Aşırı uyuma (hipersomni) veya uykusuzluk (insomni), iştah kaybı veya aşırı yeme, buna bağlı kilo değişiklikleri.
Değersizlik ve suçluluk duyguları: Kendini işe yaramaz, yetersiz veya sürekli suçlu hissetme.
Konsantrasyon güçlüğü: Odaklanmada, karar vermede ve hafızada zorluk.
* Ölüm veya intihar düşünceleri.

Türleri ve Tedavi

Bipolar bozukluğun başlıca iki tipi vardır: Bipolar I (en az bir tam mani dönemi geçirmiş olmak) ve Bipolar II (en az bir hipomani ve en az bir majör depresif dönem geçirmiş olmak). Nadiren, hızlı döngülü (rapid cycling) formlar da görülebilir.

Bu hastalık tedavi edilebilir ve yönetilebilir bir durumdur. Tedavide temel, beyindeki kimyasal dengeyi sağlamayı amaçlayan duygu durum dengeleyicileri (lityum, valproat, lamotrijin gibi) ve bazen antipsikotik ilaçlardır. İlaç tedavisine ek olarak psikoterapi, özellikle bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve psiko-eğitim, hem hastalığı anlamana, hem atakları tetikleyebilecek faktörleri tanımaya hem de nüksleri önlemeye yardımcı olur.

Tecrübelerimden gördüğüm kadarıyla, en önemli püf noktalardan biri düzenli ilaç kullanımı ve doktor takibidir. Çoğu zaman insanlar kendilerini iyi hissettiklerinde ilacı bırakma eğiliminde olurlar, ancak bu, genellikle yeni bir atağın tetiklenmesine neden olur. Tedavi, tıpkı diyabet veya tansiyon gibi kronik bir durumu yönetmek gibidir; sürekli ve istikrarlı bir yaklaşım gerektirir. Erken tanı ve doğru tedavi ile oldukça kaliteli bir yaşam sürmen mümkün.