Cihad kavramı: Güncel terörle bağlantısı ne kadar doğru? sorunu aslında pek çok kişinin aklını kurcalayan, üzerinde ciddi tefekkür edilmesi gereken bir mesele. Din kültürü dersinde öğrendiklerinin ötesine geçmek istemen çok doğal ve doğru bir yaklaşım.
Cihad'ın Gerçek Anlamı: "Çaba" ve "Mücadele"
Öncelikle şunu çok net belirtmek gerekir: Cihad kelimesi, İslam terminolojisinde "çaba sarf etmek", "uğraşmak", "gayret göstermek" anlamına gelir. Arapça "cehd" kökünden türemiştir. Bu çaba, sadece silahlı bir mücadele değil, hayatın her alanındaki iyiye ve doğruya yönelik her türlü gayreti kapsar.
Peygamberimiz'in hadislerinde geçen "Cihad-ı Ekber" (Büyük Cihad) olarak tanımlanan şey, insanın kendi nefsiyle, yani kötülük eğilimleriyle, şeytani vesveselerle, nefsani arzularla verdiği içsel mücadeledir. Kötü huylarını terk edip iyi ahlak edinme çabası, helal rızık kazanma mücadelesi, ilim öğrenme, topluma faydalı olma, adaleti ayakta tutma gibi her türlü olumlu gayret bu büyük cihadın parçasıdır. Gördüğün gibi, cihadın asli ve en büyük boyutu tamamen yapıcı ve içseldir.
Silahlı Cihad (Cihad-ı Asgar) ve Şartları
Evet, İslam tarihinde ve fıkhında "cihad-ı asgar" (küçük cihad) olarak nitelendirilen, savunma amaçlı silahlı mücadele de vardır. Ancak bu, gelişigüzel, keyfi veya saldırgan bir eylem değildir; çok katı ve sınırlayıcı şartlara bağlıdır:
- Savunma Amaçlı Olması: Meşru cihad, İslam topraklarına, canına, malına veya din özgürlüğüne yönelik saldırılara karşı bir savunma eylemidir. Asla yayılmacı veya saldırgan değildir.
- Meşru Otorite: Cihad ilan etme yetkisi, ancak o devletin veya ümmetin meşru ve kabul görmüş liderine aittir. Bireylerin veya küçük grupların kendi başlarına cihad ilan etmeleri İslam'a göre caiz değildir.
- Savaş Hukuku: İslam'ın savaş ahlakı, savaşın dahi bir hukuku olduğunu emreder. Masum sivillere (kadınlar, çocuklar, yaşlılar, din adamları), ibadethanelere, doğaya zarar vermek kesinlikle yasaktır. Teslim olanlara, yaralılara iyi muamele edilir.
Güncel Terör ve Cihad Arasındaki Uçurum
Şimdi gelelim güncel terör örgütlerinin "cihad" söylemine. Bu grupların eylemleri, yukarıda saydığım gerçek cihad kavramıyla taban tabana zıttır ve asla bağdaşmaz.
- Masum sivilleri hedef alma: Terörün temel amacı korku salmaktır ve bunu masum sivilleri öldürerek, kaçırarak veya yaralayarak yapar. Bu, İslam'ın savaş hukukuyla, insanlık onuruyla ve cihadın ahlaki temelleriyle tamamen çelişir.
- Meşru otoriteden yoksunluk: Bu gruplar, hiçbir meşru İslami otorite tarafından tanınmayan, kendi ideolojileri etrafında toplanmış, çoğu zaman dini metinleri çarpıtarak kullanan yapılardır.
- Saldırgan ve yıkıcı eylemler: Yaptıkları, savunma değil, siyasi veya ideolojik hedeflerine ulaşmak için başlattıkları, genellikle Müslümanları da hedef alan yıkıcı ve saldırgan eylemlerdir.
- Amaçların çarpıtılması: Onların "cihad" dedikleri şey, aslında kendi ideolojik hedeflerini, iktidar hırslarını veya mezhepsel çatışmalarını din kılıfına büründürmekten ibarettir.
Tecrübemden şunu söyleyebilirim ki, terör örgütlerinin "cihad" kavramını kullanması, o kavramın içini boşaltmak ve kendi barbarlıklarına dini bir meşruiyet sağlamaya çalışmaktan başka bir şey değildir. Bu, dine yapılan en büyük ihanetlerden biridir. Cihad, bir yaşam felsefesi olarak iyiliğe, adalete ve barışa yönelik bir mücadeleyi ifade ederken; terör, sadece yıkım ve kaosu hedefler. Aralarındaki fark, gece ile gündüz gibidir. Asla birbirleriyle karıştırılmamalıdır.