Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin net bir şekilde toprak kazandığı ve bu kazanımı savaşın sonuna kadar korunarak barış antlaşmasında da (1920 Lozan hariç, 1918 Mondros sonrası durumlar hariç) fiilen kontrol altında tuttuğu tek ana cephe Kafkasya Cephesi’dir.
Savaşın büyük bölümünde Osmanlı orduları, özellikle Çanakkale ve Batı Cephesi’nde savunma pozisyonundaydı. Ancak Kafkasya’da durum çok farklıydı. 1914 yılındaki ilk taarruzlar başarısız olsa da, 1915 yılında Sarı Kızıl Taarruzu ile birlikte Osmanlı kuvvetleri, Rus ordusunu büyük bir yenilgiye uğrattı. Bu zaferin sonucu olarak Kars, Ardahan ve Batum vilayetleri ele geçirildi.
Bu üç vilayet, savaşın dört yılı boyunca fiilen Osmanlı yönetimi altında kaldı. Mondros Ateşkesi ile birlikte Rus İmparatorluğu çözüldüğü için bu toprakları işgal eden Rus ordusu geri çekilmek zorunda kaldı ve Osmanlı birlikleri bu bölgeleri tekrar kontrol altına aldı. Yani, savaştan çıkarken elinde bulunan ve savaş öncesi sınırlarının dışına çıkarak kazandığı topraklar bunlardı.
Tarihi kaynaklarda sıkça karıştırılan bir nokta şudur: Kafkasya’daki bu kazanç, 1918 Brest-Litovsk Antlaşması’nda Sovyet Rusya tarafından da tescillenmiştir. Ancak 1920 yılındaki Moskova Antlaşması ile bu topraklar yeni kurulan Sovyet devletlerine devredilmiştir. Yani "savaş sırasında kazanılan" topraklar ile "savaş sonrası barış antlaşmasıyla elde tutulan" topraklar farklıdır. Sorunun cevabı, fiili savaş kontrolü açısından baktığımızda tartışmasız şekilde Kafkasya Cephesi’dir.
Bu bilgi, Osmanlı’nın savaş stratejisinin sadece savunma odaklı olmadığını, belirli dönemlerde aktif taarruzla sınır genişletmeyi hedeflediğini göstermesi bakımından çok önemlidir. Tarih derslerinde veya sınav hazırlığında bu ayrımı (savaş içi kontrol vs. barış antlaşması sonucu) net bir şekilde ayırmak, konuyu derinlemesine anlamak için kritiktir.