Question

"Zona hastalığı" nedir ?

Answer 1

Zona Hastalığı Nedir?

Zona hastalığı, tıp dilinde Herpes Zoster olarak bilinen, suçiçeği (varisella) virüsünün neden olduğu, sinir uçlarında yerleşen ve ağrılı bir döküntüyle seyreden viral bir enfeksiyondur. Aslında bu virüs, suçiçeği geçirdikten sonra vücudundan tamamen atılmaz; bunun yerine omuriliğindeki ve beyin sapındaki sinir gangliyonlarında pasif (uykuda) halde bekler.

Nasıl Ortaya Çıkar ve Belirtileri Nelerdir?

Bağışıklık sistemin zayıfladığında – ki bu durum yaşın ilerlemesiyle, stresle, başka bir hastalıkla, immünosüpresif ilaç kullanımıyla veya yorgunlukla tetiklenebilir – virüs uykusundan uyanır. Virüs, yeniden aktifleştiğinde, sinir yolları boyunca ilerleyerek deride, o sinirin beslediği alanda döküntüye ve şiddetli ağrıya neden olur.

Tipik olarak, döküntü ortaya çıkmadan birkaç gün önce, etkilenen vücut bölgesinde yanma, karıncalanma, kaşıntı veya aşırı hassasiyet gibi öncü belirtiler hissedersin. Ardından, genellikle vücudun tek tarafında, bir kuşak ya da bant şeklinde kümeler halinde kırmızı lekeler ve içi sıvı dolu kabarcıklar (veziküller) belirir. Bu kabarcıklar suçiçeğine benzer ama belirli bir sinir yolu üzerinde sınırlıdır. Ağrı, çoğu zaman döküntüden bile daha şiddetlidir ve keskin, batıcı, zonklayıcı veya sürekli yanıcı bir nitelikte olabilir. Ateş ve genel bir halsizlik de eşlik edebilir. Döküntüler en sık gövdede, sırtta ve yüzde, özellikle göz çevresinde görülse de, sinirlerin olduğu her yerde ortaya çıkabilir.

En Büyük Risk: Postherpetik Nevralji (PHN)

Zona'nın en korkulan komplikasyonu, döküntüler iyileştikten sonra bile aylarca, hatta yıllarca devam edebilen Postherpetik Nevralji (PHN) adı verilen kronik ve çok şiddetli sinir ağrısıdır. Özellikle yaşlılarda ve tedavisi geciken durumlarda görülme sıklığı artar. Göz çevresi tutulursa görme kaybı, kulak tutulursa işitme sorunları veya yüz felci gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Tedavi ve Korunma Yolları

Tedavideki temel amaç, virüsün çoğalmasını durdurmak ve ağrıyı kontrol altına almaktır. Antiviral ilaçlar (asiklovir, valasiklovir, famsiklovir) döküntüler ortaya çıktıktan sonra ilk 72 saat içinde başlandığında en etkilidir. Kendi tecrübelerimden biliyorum ki, bu erken müdahale, hem hastalığın süresini kısaltır hem de PHN riskini önemli ölçüde azaltır. Gecikme, maalesef kronik ağrıya davetiye çıkarabiliyor. Ağrı için ağrı kesiciler, sinir ağrısı ilaçları (gabapentin, pregabalin) ve topikal kremler kullanılabilir.

En iyi koruma yöntemi ise aşılamadır. Özellikle 50 yaş üzeri kişilerde önerilen Zona aşısı, hastalığı ve PHN riskini önemli ölçüde azaltır. Eğer daha önce suçiçeği geçirdiysen ve 50 yaşın üzerindeysen, bu aşıyı doktorunla konuşmanı şiddetle tavsiye ederim.